27/10/2026
ประเทศไทยมีพื้นฐานเศรษฐกิจที่แข็งแกร่ง แต่การเติบโตในอนาคตต้องก้าวให้ทันการเปลี่ยนแปลงของโลก
Stephen N. Ndegwa ผู้อำนวยการธนาคารโลกประจำประเทศไทยและเมียนมา ร่วมแบ่งปันมุมมองในงาน DECODING THAILAND 2027 ถึงโอกาสและทิศทางการขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยสู่การเติบโตอย่างยั่งยืน
Thailand has strong economic foundations, but future growth calls for adapting to a rapidly changing world.
At DECODING THAILAND 2027, Stephen N. Ndegwa, World Bank Division Director for Thailand and Myanmar, shared perspectives on Thailand’s opportunities and the path toward sustainable economic growth.
โลกเปลี่ยนเร็ว และเศรษฐกิจไทยกำลังยืนอยู่หน้าทั้งโอกาสและความท้าทาย คำถามสำคัญคือ ไทยจะเปลี่ยนแรงกระเพื่อมเหล่านี้ให้เป็นการเติบโตได้อย่างไร?
ในงาน DECODING THAILAND 2027 เปิดเกมรุก ปลุกเศรษฐกิจไทย โดย TODAY Bizview เซสชัน DECODING THAILAND'S RESILIENCE มี ‘สตีเฟน เอ็นเดกวา’ (Stephen N. Ndegwa) ผู้อำนวยการประจำประเทศไทยและเมียนมาธนาคารโลก ชี้ว่าไทยมีฐานที่แข็งแรงอยู่แล้ว ทั้งเสถียรภาพเศรษฐกิจ โครงสร้างพื้นฐาน ระบบหลักประกันสุขภาพ การค้า และฐานการผลิต
แต่ต้องปรับตัวให้ทันการเปลี่ยนแปลงใหญ่ของเศรษฐกิจโลก 4 ด้าน และหนึ่งในกุญแจที่สำคัญคือ การเปิดประเทศให้ลึกซึ้งและมีคุณภาพมากขึ้น เพื่อให้ธุรกิจขนาดเล็กมีที่ยืนในเวทีการค้า
[ โลกเปลี่ยนไปทางไหน 4 แรงเปลี่ยนที่ไทยต้องรับมือ ]
‘สตีเฟน เอ็นเดกวา’ บอกว่าหลักๆ มี 4 แรงเปลี่ยนที่ไทยต้องรับมือคือ
1. เทคโนโลยีและ AI ไทยได้ประโยชน์จากการเติบโตของอุตสาหกรรมฮาร์ดแวร์ AI แต่ฝั่งธุรกิจไทยยังนำ AI มาใช้ไม่มาก มีเพียง 12% เท่านั้นที่ใช้ AI
2. การค้าโลกที่เปลี่ยนแปลง มาตรการกีดกันทางการค้าที่เพิ่มขึ้นทำให้บริษัทต่างๆ กระจายแหล่งจัดหาและฐานการผลิต ไทยได้ประโยชน์จากการส่งออกไปสหรัฐฯ และเงินลงทุนจากประเทศในภูมิภาคที่เพิ่มขึ้น แต่ระยะต่อไปควรทำให้ธุรกิจไทยสร้างมูลค่าในประเทศมากขึ้น และเปิดทางให้การค้าบริการเติบโต
3. สภาพภูมิอากาศและพลังงาน วิกฤตพลังงานที่ผ่านมาสะท้อนว่าไทยต้องมีพลังงานที่มั่นคง พลังงานแสงอาทิตย์ยังมีสัดส่วนไม่มากเมื่อเทียบกับประเทศอื่น ขณะที่ต้นทุนพลังงานสะอาดลดลง การขยายพลังงานหมุนเวียนจึงช่วยเพิ่มความมั่นคงและลดต้นทุนได้
4. สังคมสูงวัย กำลังแรงงานไทยจะลดจาก 40.2 ล้านคนในปี 2025 เหลือ 37.2 ล้านคนในปี 2040 หรือหายไปราว 3 ล้านคน ไทยจึงต้องทำให้แรงงานแต่ละคนผลิตงานได้มากขึ้น ขณะเดียวกัน ผู้สูงอายุก็เป็นตลาดสำคัญ คาดว่าจะมีการใช้จ่ายราว 3.5 ล้านล้านบาทภายในปี 2033 ซึ่งส่วนใหญ่เป็นสินค้าและบริการจากธุรกิจไทย
[ โจทย์ใหญ่ โตเฉลี่ย 2.2% แต่เป้าหมายต้องการ 5.4% ]
‘สตีเฟน เอ็นเดกวา’ เขายังเสริมอีกว่า เศรษฐกิจไทยเติบโตเฉลี่ยราว 2.2% นับตั้งแต่การระบาดใหญ่ แต่การก้าวสู่ประเทศรายได้สูงภายในปี 2037 ต้องเติบโตต่อหัวราว 5.4% ต่อปี หากยังโตในอัตราปัจจุบัน ไทยอาจต้องรอถึงราวปี 2056 จึงจะถึงเป้าหมาย
เมื่อกำลังแรงงานมีแนวโน้มหดตัว ทางออกคือการฟื้นการเติบโตของผลิตภาพ ธนาคารโลกจึงเสนอให้ไทยมุ่งเน้น 2 เรื่อง คือ การส่งเสริมพลวัตทางธุรกิจและการแข่งขัน และการบูรณาการทางเศรษฐกิจให้ลึกซึ้งขึ้น
[ เปิดประเทศให้ลึกและมีคุณภาพ เปิดโอกาสให้ “คนตัวเล็ก” ]
ประเด็นที่เป็นหัวใจของเซสชันนี้คือ การเปิดประเทศที่ลึกซึ้งและมีคุณภาพมากขึ้น โดยเริ่มจากอาเซียน จะช่วยให้ธุรกิจขนาดเล็กเข้าสู่การค้าได้มากขึ้น และสร้างงานที่มีจำนวนมากขึ้นและคุณภาพดีขึ้น
เหตุผลคือ ที่ผ่านมาการส่งออกของไทยกระจุกอยู่ที่บริษัทขนาดใหญ่เป็นหลัก ข้อมูลจากสำมะโนอุตสาหกรรมและธุรกิจของไทยที่ธนาคารโลกนำมาวิเคราะห์ (นิยามขนาดธุรกิจภาคการผลิต: micro 1–5 คน, small 6–50 คน, medium 51–200 คน, large 201 คนขึ้นไป) ชี้ว่า สัดส่วนบริษัทที่ส่งออกในแต่ละกลุ่มลดลงเมื่อเทียบ 2012 กับ 2022
- บริษัทขนาดใหญ่ จากราว 49.5% ในปี 2012 เหลือราว 28.9% ในปี 2022
- บริษัทขนาดกลาง จากราว 26.3% เหลือราว 12.6%
- บริษัทขนาดเล็ก จากราว 2.5% เหลือราว 1.8%
- บริษัทขนาดจิ๋ว อยู่ในระดับต่ำกว่า 1% ทั้งสองปี
ภาพนี้สะท้อนว่า ยิ่งธุรกิจตัวเล็ก ยิ่งเข้าถึงตลาดต่างประเทศได้น้อย หรือพูดอีกอย่างคือยังมีพื้นที่เติบโตอีกมาก หากช่วยลดต้นทุนและอุปสรรคที่คนตัวเล็กแบกไม่ไหว เช่น ขั้นตอนศุลกากร เอกสาร และกฎระเบียบที่ต่างกันในแต่ละประเทศ
‘สตีเฟน เอ็นเดกวา’ ยังบอกอีกว่า อาเซียนคือตลาดที่ใกล้ที่สุดและเป็นสนามซ้อมที่เหมาะสำหรับธุรกิจขนาดเล็ก ธนาคารโลกใช้แบบจำลองประเมินผลประโยชน์ระยะยาวเมื่อ ต้นทุนการค้าภายในอาเซียนลดลง 15% พบว่าไทยได้ประโยชน์ราว 2% ของสวัสดิการ เทียบเท่าเวียดนาม และอยู่เหนือฟิลิปปินส์และอินโดนีเซียที่ราว 0.9% โดยมาเลเซียได้มากที่สุดที่ราว 2.9%
เขาอธิบายให้เห็นภาพง่ายๆ ว่า ถ้าประเทศในอาเซียนช่วยกันลดต้นทุนการค้าระหว่างกันลง 15% ทุกประเทศจะได้ประโยชน์ แต่ได้ไม่เท่ากัน มาเลเซียได้มากที่สุดราว 2.9% ส่วนไทยกับเวียดนามได้เท่ากันที่ราว 2% ขณะที่ฟิลิปปินส์และอินโดนีเซียได้ราว 0.9% เท่ากัน
จุดที่น่าสนใจคือ ไทยได้ประโยชน์ใกล้เคียงเวียดนาม ซึ่งมักถูกมองว่าเป็นคู่แข่งสำคัญ และได้มากกว่าฟิลิปปินส์กับอินโดนีเซียเกือบเท่าตัว สะท้อนว่าไทยมีโอกาสได้ผลดีจากการรวมตัวกับเพื่อนบ้านไม่แพ้ใคร
ไทยมีศักยภาพที่จะได้ประโยชน์จากการรวมตัวในอาเซียนที่ลึกขึ้นไม่แพ้เวียดนาม ซึ่งมักถูกมองว่าเป็นคู่แข่งสำคัญ
[ 3 ข้อเสนอเพื่อเปิดประตูให้ธุรกิจเล็ก ]
ส่วนสำหรับ 3 ข้อเสนอที่ ‘สตีเฟน เอ็นเดกวา’ เสนอให้ประเทศพัฒนาเพื่อคนตัวเล็กในประเทศเราคือ
1. ผลักดันการรวมตัวอาเซียนให้ลึกซึ้งขึ้น ผ่านการอำนวยความสะดวกทางการค้า การทำให้ระบบศุลกากรเชื่อมต่อกันได้ ความร่วมมือด้านกฎระเบียบ และการเข้าร่วม CPTPP
2. ลดอุปสรรคทางการค้าที่มิใช่ภาษี ด้วยการทำเอกสารศุลกากรให้เป็นดิจิทัล และขยายการตรวจสอบตามความเสี่ยง เพื่อให้ผู้ประกอบการรายเล็กไม่ต้องเสียเวลาและต้นทุนไปกับขั้นตอนที่ซ้ำซ้อน
3. ผ่อนคลายข้อจำกัดการค้าบริการ เช่น ให้การปฏิรูปตามบัญชี 3 ของพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว (Foreign Business Act List 3) เสร็จสมบูรณ์ และใช้ข้อตกลงยอมรับร่วมกันของอาเซียน (MRA) ครอบคลุมสาขาอย่างโลจิสติกส์ การเงิน และดิจิทัล
นอกจากนี้ ‘สตีเฟน เอ็นเดกวา’ ยังยกกรณีโปแลนด์เป็นตัวอย่างว่า การแข่งขันและการเปิดกว้างอย่างต่อเนื่องช่วยยกระดับเศรษฐกิจได้ โปแลนด์เปิดตลาด สร้างสถาบันด้านการแข่งขันให้เข้มแข็ง และเข้าร่วมตลาดเดียวของสหภาพยุโรป ก่อนก้าวเป็นประเทศรายได้สูงในปี 2009 โดยผลิตภาพมีส่วนขับเคลื่อนการเติบโตหลังจากนั้นมากกว่า 40%
ควบคู่กันนี้ ไทยควรส่งเสริมพลวัตทางธุรกิจ ด้วยการลดต้นทุนในการเริ่มต้นและขยายกิจการ สร้างสนามแข่งขันที่เท่าเทียมระหว่างรัฐวิสาหกิจกับเอกชน ผูกการสนับสนุน SME เข้ากับผลลัพธ์ด้านผลิตภาพ และเพิ่มช่องทางเข้าถึงเงินทุน
[ ข้อเสนอปิดท้าย 3 ประการสำหรับไทย ]
สำหรับภาพรวมข้อเสนอปิดท้ายที่ ‘สตีเฟน เอ็นเดกวา’ บอกว่าไทยควรไปทางไหนคือ
- เปลี่ยนกระแสการเปลี่ยนแปลงให้เป็นการเพิ่มผลิตภาพ ทั้งจาก AI รูปแบบการค้าใหม่ การเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาด และสังคมสูงวัย
- เปิดทางให้ธุรกิจใหม่และธุรกิจที่กำลังเติบโต ด้วยการลดต้นทุนเริ่มต้นและขยายกิจการ พร้อมทยอยลดการสนับสนุนเมื่อธุรกิจเติบโต
- ใช้การแข่งขันและการเปิดกว้างเป็นกลไกขับเคลื่อนเศรษฐกิจ ด้วยการสร้างสนามแข่งขันที่เท่าเทียมให้รัฐวิสาหกิจ ขยายการเชื่อมโยงทางการค้า และเปิดภาคบริการ เพื่อให้ทรัพยากรไปสู่บริษัทที่มีผลิตภาพสูงกว่า
ไทยมีโอกาสเติบโตจากการเปลี่ยนแปลงของโลก แต่การคว้าโอกาสนั้นขึ้นอยู่กับการเพิ่มผลิตภาพ เปิดพื้นที่ให้บริษัทเติบโต และทำให้การแข่งขันกับการเชื่อมโยงทางเศรษฐกิจเกิดขึ้นได้จริง และหากการเปิดประเทศเริ่มจากอาเซียนอย่างลึกซึ้งและมีคุณภาพ คนที่ได้ประโยชน์มากที่สุดอาจไม่ใช่แค่ยักษ์ใหญ่ แต่คือธุรกิจตัวเล็กที่รอโอกาสก้าวออกสู่ตลาดมานาน
