13/05/2026
Alipay , Wechat Pay ของเราเป็นธุรกรรมในประเทศไทยครับ ถูกต้องตามกฎหมาย และ ธนาคารแห่งประเทศไทย
【เปิดด้านมืด “แอปจ่ายเงินจีน” ในญี่ปุ่น — เม็ดเงินมหาศาลจากนักท่องเที่ยวจีน แต่คนญี่ปุ่นไม่ได้ประโยชน์ รัฐมนตรีคลัง “คาตายามะ ซัตสึกิ” ออกโรงชี้เป็นปัญหาใหญ่】
ยอดขายจากร้านในญี่ปุ่นถูกบันทึกเป็น “ธุรกรรมในประเทศจีน” ธนาคารและกรมสรรพากรญี่ปุ่นไม่สามารถตรวจสอบเส้นทางการเงินได้ กลายเป็นช่องโหว่สำหรับแท็กซี่เถื่อน ทัวร์ผิดกฎหมาย และการฟอกเงินข้ามชาติ
ด้านมืดของแอปจ่ายเงินสัญชาติจีน
ในยุคที่การจ่ายเงินผ่าน QR Code แพร่หลาย แอปจ่ายเงินจากจีนถูกใช้กันอย่างกว้างขวางในญี่ปุ่น ทั้ง “WeChat Pay (微信支付)” ของเทนเซ็นต์ (騰訊/Tencent) และ “Alipay (支付宝)” ของ Ant Group (螞蟻集團) ในเครืออาลีบาบา ซึ่งสามารถพบเห็นได้ตามร้านค้าทั่วไปในญี่ปุ่นเคียงข้างกับ PayPay และ Rakuten Pay
แต่บริการเหล่านี้มีด้านมืดที่น่ากังวล เมื่อนักท่องเที่ยวจีนเข้าร่วมทัวร์ภาษาจีนที่ดำเนินการโดยผู้ประกอบการสัญชาติจีนในญี่ปุ่น หรือซื้อสินค้าจากร้านค้าของชาวจีน หากชำระเงินผ่าน WeChat Pay หรือ Alipay โดยใช้ QR Code ที่โอนเข้าบัญชีในประเทศจีน ธุรกรรมจะจบลงในรูปแบบการโอนเงินระหว่างบัญชีภายในแอป ยอดขายดังกล่าวจึงไม่ถูกตรวจจับโดยกรมสรรพากรญี่ปุ่น แม้จะเป็นการค้าขายในญี่ปุ่น แต่ทุกอย่างจบลงภายในระบบเศรษฐกิจของจีน
ยิ่งไปกว่านั้น ธุรกรรมที่จบภายในแพลตฟอร์มแบบนี้ ไม่ผ่านการตรวจสอบของธนาคารหรือหน่วยงานกำกับดูแลทางการเงินเหมือนบัตรเครดิตหรือการโอนผ่านธนาคาร ผู้เกี่ยวข้องจึงเตือนว่าเรื่องนี้กลายเป็นแหล่งซ่องสุมของการฟอกเงิน
เหตุใดจึงปราบปราม “แท็กซี่ป้ายขาว” ไม่ได้
ตัวอย่างที่เห็นชัดที่สุดคือปัญหา “แท็กซี่ป้ายขาว” (白タク) บริเวณสนามบินนาริตะ รถรับ-ส่งโดยสารผิดกฎหมายที่ใช้รถส่วนบุคคลโดยไม่มีใบอนุญาต ซึ่งสื่อรายงานต่อเนื่องมาโดยตลอด
หนังสือพิมพ์ Yomiuri Shimbun รายงานเมื่อปี 2023 ว่าในการลงพื้นที่ พบรถป้ายขาวจอดที่อาคารผู้โดยสาร มีชายพูดภาษาจีน 2 คนลงจากเบาะหลัง คนขับยกกระเป๋าออกจากท้ายรถส่งให้ คนขับซึ่งเปิดเผยว่ามาจากฮ่องกงตอบนักข่าวอย่างไม่สะทกสะท้านว่า “พาเพื่อนมาเที่ยว ไม่ได้รับเงินเลย”
แอปภาษาจีนเพียงตัวเดียวสามารถจองรถ จ่ายเงิน จบครบในระบบออนไลน์ เจ้าหน้าที่สอบสวนยอมรับว่า “เมื่อไม่มีการแลกเงินสดในที่เกิดเหตุ และอ้างว่าเป็นเพื่อน การตั้งข้อหาจึงทำได้ยากมาก”
สำนักงานบริการการเงิน (FSA) ของญี่ปุ่นก็มองเรื่องนี้เป็นปัญหา คาตายามะ ซัตสึกิ (片山さつき) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังและรัฐมนตรีพิเศษประจำสำนักนายกรัฐมนตรี (กำกับดูแลด้านการเงิน) ได้ออกมาชี้ในเดือนมีนาคมปีนี้ว่ามีปัญหาเรื่องการจัดเก็บภาษีและความบกพร่องในการป้องกันการฟอกเงิน โดยกรมสรรพากรพบกรณีที่มีการประกอบธุรกิจจริงแต่ไม่มีร่องรอยการเสียภาษี
ธนาคารยังจับเส้นทางเงินไม่ได้
แท็กซี่เถื่อนที่นาริตะเป็นเพียงยอดภูเขาน้ำแข็ง สื่อเศรษฐกิจภาษาอังกฤษของจีน “ไฉซิน โกลบอล” (Caixin Global / 财新) รายงานโดยอ้างพนักงานฝ่ายบัตรเครดิตของธนาคารพาณิชย์ร่วมทุนของจีนว่า ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และญี่ปุ่น การชำระเงินในต่างประเทศของชาวจีนกว่า 50% ดำเนินการผ่าน QR Code ของ WeChat Pay และ Alipay และการขยายตัวยังลามไปถึงสหรัฐฯ และยุโรป
หัวใจของระบบนี้คือ “โมเดลแบบปิด” (Closed-Loop) ทั้งสองแอปเติบโตอย่างรวดเร็วในจีนโดยไม่ต้องพึ่งระบบธนาคารแบบเดิม ทุกขั้นตอนตั้งแต่รับชำระเงินจนถึงการโอนเงินจริงประมวลผลภายในระบบของบริษัทเอง และไม่เปิดเผยข้อมูลธุรกรรมต่อเครือข่ายธนาคารภายนอก เมื่อระบบนี้ถูกนำไปใช้นอกประเทศ ฝ่ายธนาคารของประเทศปลายทางจึงไม่สามารถตรวจสอบได้แม้แต่สถานที่ทำธุรกรรมหรือชื่อร้านค้า
ส่องบทเรียน “ทัวร์ราคาถูก” ในประเทศไทย
ประเทศไทยเป็นตัวอย่างที่ถูกกระทบจากปัญหานี้มาโดยตลอด หนังสือพิมพ์ภาษาอังกฤษของฮ่องกง South China Morning Post (SCMP) เคยรายงานเมื่อปี 2018 เกี่ยวกับ “ทัวร์ศูนย์ดอลลาร์” (Zero-Dollar Tour) ซึ่งใช้กลยุทธ์ตั้งราคาทัวร์ต่ำผิดปกติเพื่อดึงดูดลูกค้า แล้วไปทำกำไรจากช่องทางอื่น
บริษัทเหล่านี้จดทะเบียนเป็นบริษัทตัวแทนในไทย แต่ผู้ดำเนินการจริงคือเจ้าของชาวจีน รายได้ส่วนใหญ่ไหลกลับไปจีน ผู้ประกอบการไทยแทบไม่ได้กำไร และมีการสงสัยว่าเลี่ยงภาษีระดับหลายร้อยล้านดอลลาร์ (หลายพันล้านบาท)
แหล่งรายได้หลักคือการบังคับนักท่องเที่ยวให้ซื้อสินค้าจากร้านที่กำหนด ผู้ที่ปฏิเสธจะถูกไกด์รุมต่อว่า บางครั้งถึงขั้นไม่คืนกุญแจห้องพัก นักท่องเที่ยวที่พูดภาษาอังกฤษหรือไทยไม่ได้แทบไม่สามารถแจ้งความกับตำรวจไทยได้
ผลของการปฏิเสธไม่ซื้อของฝาก
หลังการแพร่ระบาดของโควิด-19 ทัวร์ศูนย์ดอลลาร์ฟื้นตัวกลับมาอีกครั้ง หนังสือพิมพ์ออนไลน์ภาษาอังกฤษของไทย The Nation รายงานในปี 2024 ว่าผู้ประกอบการจีนใช้คนไทยเป็นนอมินีในการจดทะเบียนบริษัททัวร์ และดำเนินธุรกิจในรูปแบบ “ทัวร์ทำลายตลาด” ที่เลวร้ายยิ่งกว่าเดิม
นายศิษฎิวัชร ชีวรัตนพร นายกสมาคมไทยธุรกิจการท่องเที่ยว (ATTA) เตือนว่าทัวร์ที่ตั้งราคาถูกจนแข่งไม่ไหวเหล่านี้กำลังทำลายตลาดท่องเที่ยวไทย แม้จะมีผู้ประกอบการบางส่วนถอนตัวหลังคำเตือน แต่ยังห่างไกลจากการกำจัดให้สิ้นซาก
นอกจากไทย กรณีบังคับนักท่องเที่ยวให้ซื้อสินค้ายังเกิดขึ้นในที่อื่น ปี 2015 ที่ร้านเครื่องประดับย่านฮุงฮอม (紅磡) ฮ่องกง ชายวัย 53 ปีจากมณฑลเฮยหลงเจียง (黑龍江) เสียชีวิตหลังถูกทำร้ายเพราะปกป้องเพื่อนร่วมทัวร์ที่ปฏิเสธการซื้อ
บริษัทบังหน้าในบ้านร้าง
ตำรวจสอบสวนกลางด้านอาชญากรรมเศรษฐกิจของไทย (ECSD) บุกจับครั้งใหญ่ในจังหวัดสมุทรปราการ ตามรายงานของ The Nation จับกุมชาวจีน 21 คน คนไทย 51 คน รวม 72 คน เป้าหมายคือกลุ่มบริษัทที่ใช้คนไทยเป็นนอมินีบังหน้าธุรกิจของชาวต่างชาติ
จุดเริ่มต้นของคดีคือการจับกุมชายชาวจีนชื่อ “หลี่” (Lee) ซึ่งถูกตำรวจสากล (อินเตอร์โพล) ออกหมายแดง ฐานต้องสงสัยว่าฉ้อโกงนักลงทุนชาวจีนรวมมูลค่า 14,000 ล้านบาท แล้วหลบหนีมาประเทศไทย เขาตั้งบริษัทนอมินีในไทยผ่านสำนักงานบัญชี โดยหลอกชาวจีนคนอื่นว่าจะได้วีซ่าและบัตรประชาชนไทย
จากการสืบสวน สำนักงานบัญชีที่หลี่ใช้เองก็เป็นบริษัทนอมินี โดยมีหญิงชาวจีนชื่อเล่น “เอียน” และ “วีนัส” สั่งการจากในประเทศจีนผ่านแอปแชต WeChat ครอบครัวคนไทยรับเป็นกรรมการ “นอมินี” ให้สำนักงานและบริษัทนอมินีหลายแห่ง โดยดำเนินธุรกิจในกิจการที่กฎหมายไทยสงวนไว้สำหรับคนไทย
มีบริษัทถูกจับ 15 บริษัท ทั้งหมดจดทะเบียนที่ที่อยู่เดียวกันในตำบลบางเสาธง สมุทรปราการ เมื่อตำรวจไปตรวจสถานที่จริง พบเพียงร้านค้า/บ้านพักที่ทรุดโทรมราวกับบ้านร้าง ไม่มีร่องรอยการใช้งานมานานหลายปี
ยอดขายในญี่ปุ่นถูกนับเป็น “ธุรกรรมในจีน”
ทั้งแท็กซี่เถื่อนที่นาริตะ และทัวร์ผิดกฎหมายในไทย ปัญหามีรากเดียวกันคือระบบ “โมเดลแบบปิด” ของ Alipay และ WeChat Pay เมื่อชำระเงินผ่านแพลตฟอร์มเหล่านี้ ธนาคารและหน่วยงานกำกับแทบไม่สามารถติดตามเส้นทางเงินได้
ไฉซิน โกลบอลชี้ว่า เมื่อนักท่องเที่ยวจีนในญี่ปุ่นผูกบัตรเครดิตกับ Alipay แล้วชำระเงินด้วย QR Code รายการในใบแจ้งหนี้บัตรจะถูกบันทึกเป็นธุรกรรมในประเทศจีน ทั้งที่จ่ายในร้านที่ญี่ปุ่น แต่ในบัญชีกลับเป็นธุรกรรมในจีน หมวดหมู่ที่บันทึกเป็นเพียงคำกว้าง ๆ เช่น “ความบันเทิง” และไม่เปิดเผยชื่อร้านค้าให้ธนาคารผู้ออกบัตรทราบ
ส่วนยอดเงินที่เข้าบัญชีร้านค้านั้น จะแสดงว่าผ่านบริษัทลูกในสิงคโปร์ “Alipay Singapore” ผู้รับผิดชอบฝ่ายบัตรเครดิตของธนาคารแห่งหนึ่งให้สัมภาษณ์ว่า แม้ในความเป็นจริงเป็นธุรกรรมข้ามแดน แต่ “ปริมาณมหาศาล” ถูกบันทึกเป็นธุรกรรมภายในประเทศ
ฟอกเงินมูลค่ามหาศาลในคลินิกศัลยกรรม
แพลตฟอร์มเดียวกันถูกใช้ในอาชญากรรมระดับใหญ่กว่า ที่กรุงโซล เกาหลีใต้ สำนักข่าวเฉพาะทางคริปโต DL News รายงานเมื่อมกราคมปีนี้ว่า กรมศุลกากรโซลทลายเครือข่ายฟอกเงินมูลค่า 102 ล้านดอลลาร์ (ราว 153 ล้านดอลลาร์ในรายงาน เทียบเป็นเงินไทยประมาณ 3,500 ล้านบาท) ที่มีฐานในคลินิกศัลยกรรมขนาดใหญ่
ตัวการคือพนักงานชาวจีนที่ทำหน้าที่หัวหน้าที่ปรึกษาในคลินิก รับเงินที่นักท่องเที่ยวจีนจ่ายผ่าน Alipay และ WeChat Pay เข้าบัญชีพิเศษ แล้วร่วมกับผู้สมรู้ร่วมคิดชาวจีนซื้อสกุลเงินคริปโตในต่างประเทศ จากนั้นแลกเป็นวอนผ่านตลาดคริปโตในเกาหลี และถอนเป็นเงินสดผ่านบัญชีและตู้ ATM หลายแห่ง การฟอกเงินระดับสากลเกิดขึ้นที่เคาน์เตอร์รับเรื่องของคลินิก
ท่องเที่ยวเชิงการแพทย์กลายเป็นแหล่งทุจริต
ในปี 2024 เครือข่ายขยายออกนอกวงการศัลยกรรม ดึงเจ้าของร้านโทรศัพท์มือถือชาวเกาหลีเข้ามาร่วมขบวนการ ขยายการฟอกเงินไปสู่ค่าสินค้าปลอดภาษีและค่าเล่าเรียนโรงเรียนสอนภาษา กรมศุลกากรส่งฟ้องผู้ต้องหาทั้ง 3 คน
ตามรายงานของ CoinDesk ตลาดคริปโตที่ใช้ฟอกเงินไม่มีใบอนุญาต ตัวตนยังไม่ทราบ แม้แต่ประเภทของสกุลเงินคริปโตที่ใช้ก็ยังระบุไม่ได้
อุตสาหกรรมความงามมีขนาดตลาดใหญ่จึงถูกใช้เป็นช่องทางฟอกเงินได้ง่าย อุตสาหกรรมศัลยกรรมความงามของเกาหลีมีมูลค่าราว 11,000 ล้านดอลลาร์ ลูกค้าศัลยกรรมจากจีนเพิ่มขึ้นเฉลี่ยปีละ 100% ตลาดท่องเที่ยวเชิงการแพทย์คาดว่าจะแตะ 3,100 ล้านดอลลาร์ภายในปี 2033 เมื่อมีกระแสเงินที่ถูกกฎหมายไหลเข้าจำนวนมหาศาลขนาดนี้ การทำธุรกรรมผิดกฎหมายจึงปะปนได้อย่างเนียน ๆ
กรมศุลกากรเกาหลีประกาศเข้มงวดการตรวจสอบคลินิกที่รับลูกค้าต่างชาติหลังเกิดเหตุการณ์ดังกล่าว
WeChat Pay ปล่อยปละ “ข้อสงสัยฉ้อโกง”
ผู้ให้บริการแพลตฟอร์มเหล่านี้รับมือกับปัญหาอย่างไร? SCMP รายงานว่า สำนักงานการเงินฮ่องกง (HKMA) สั่งปรับบริษัท WeChat Pay สาขาฮ่องกงในเครือเทนเซ็นต์ เป็นเงิน 875,000 ดอลลาร์ฮ่องกง (ราว 4 ล้านบาท)
บริษัทไม่ได้จัดระบบควบคุมที่เหมาะสมในการตรวจสอบลูกค้าด้านป้องกันการฟอกเงินและการสนับสนุนทางการเงินแก่ผู้ก่อการร้าย ระยะเวลาที่พบความบกพร่องคือตั้งแต่สิงหาคม 2016 ถึงตุลาคม 2021 รวมกว่า 5 ปี ตัวอย่างเช่น แม้ได้รับแจ้งจากหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายให้ตรวจสอบเลขโทรศัพท์มือถือที่ต้องสงสัยเกี่ยวข้องกับการฉ้อโกง บริษัทกลับไม่ดำเนินการประเมินความเสี่ยง แม้แต่การตรวจสอบว่าหมายเลขนั้นเป็นของลูกค้าตัวจริงหรือไม่ก็ละเลย
ที่ร้ายแรงกว่านั้นคือสถานการณ์น่ากังวลเช่นนี้ถูกปล่อยปละละเลย จากการสอบสวนของ HKMA หน่วยงานบังคับใช้กฎหมายได้ส่งข้อมูลรวม 1,827 รายการเกี่ยวกับ 500 บัญชีต้องสงสัยฉ้อโกงให้ WeChat Pay แต่บริษัทไม่ดำเนินการอย่างน้อย 80 วัน นานสุดถึง 900 วัน หรือผัดผ่อนปัญหาเป็นเวลาเกือบ 2 ปีครึ่ง
แอปจ่ายเงินจีนห่างไกลจาก “มาตรฐานสากล”
การชำระเงินดิจิทัลกำลังขยายตัวและจะเติบโตต่อไป มีหนทางใดที่จะให้ทั้งความสะดวกและความโปร่งใสในเวลาเดียวกัน?
ในปี 2021 ธนาคารกลางจีน (PBOC) เคยเสนอให้ผู้ให้บริการชำระเงินที่ไม่ใช่ธนาคารใช้ “Four-Party Model” ซึ่งเป็นมาตรฐานสากลสำหรับการชำระเงินดิจิทัลข้ามพรมแดน
ระบบนี้คือธนาคารฝั่งผู้ใช้และธนาคารฝั่งร้านค้าจะเข้ามาเกี่ยวข้องอย่างเป็นอิสระ ข้อมูลธุรกรรมจะถูกแชร์ผ่านสถาบันการเงินหลายแห่ง การมีธนาคารเป็นตัวกลางจะแก้ปัญหาจุดบอดที่เกิดในระบบปิด ทั้งการตรวจสอบฟอกเงิน การยืนยันตัวตน และการกำกับการแลกเปลี่ยนเงินตรา
แต่หากใช้ระบบนี้ โมเดลธุรกิจที่ Alipay และ WeChat Pay สร้างมาก็จะต้องเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ ทั้งสองบริษัทประมวลผลทุกอย่างตั้งแต่การชำระเงิน เคลียริ่ง จนถึงการโอนเงินภายในระบบปิดของตัวเอง ความที่มองไม่เห็นจากภายนอกอาจกล่าวได้ว่าเป็นจุดแข็งของทั้งสองบริษัท ผ่านมา 4 ปีจากข้อเสนอของ PBOC ในความเป็นจริงที่หลายประเทศ หลายสกุลเงิน และโครงสร้างพื้นฐานการชำระเงินหลายระบบปะปนกัน ความคืบหน้าที่แท้จริงแทบไม่มี
ที่มา: Yahoo Japan / President Online (โดย อาโอบะ ยามาโตะ 青葉やまと นักเขียน-นักแปลอิสระ), Caixin Global (财新), South China Morning Post, The Nation, DL News, CoinDesk, ประกาศ HKMA
