08/06/2026
Học thêm hay không học thêm?
Câu trả lời tùy thuộc quan điểm và MỤC TIÊU của mỗi học sinh, gia đình. Người viết nhìn nhận học thêm là tích cực, con nào kiến thức chưa vững thì học thêm để vững hơn, con nào giỏi rồi thì học thêm để xuất sắc hơn, hoặc học thêm để đạt các mục tiêu xác định như thi chuyên, thi SAT, thi IELTs,...
Nói như vậy không phải cứ học thêm là tốt, học thêm tràn lan, theo phong trào, đổi thầy liên tục, hoặc học thêm để cha mẹ yên tâm chứ không dựa trên mục tiêu và thực lực của con thì vừa tốn tiền, tốn thời gian, vừa bào mòn động lực của con.
Câu chuyện học thêm của hai con người viết
Hai con của người viết học thêm ở trung tâm uy tín từ năm lớp 4 để cấp II thi vào trường CLC, cấp III thi chuyên. Ngay cả khi học chuyên rồi, trong những thời điểm cần thiết, người viết vẫn mời thầy/chuyên gia giỏi dạy kèm 1 -1 để các con đạt được mục tiêu mong muốn.
Mỗi gia đình có một ngưỡng khả năng khác nhau, không phải ai cũng có thể chi trả như nhau. Điều quan trọng là: trong điều kiện cụ thể của mình, cha mẹ cần ưu tiên cho con một lộ trình học tập bài bản, tử tế thay vì mặc kệ con.
Với người viết, để chuẩn bị cho con có thể tự vững bước tới Rome trên đôi chân của mình, người viết vẫn đi đôi giày thể thao há mõm nhưng sẵn sàng mời thầy giỏi nhất dạy kèm cho con với chi phí bằng cả 60 đôi giày. Người viết hiểu rất rõ rằng người thầy giỏi có thể giúp con rút ngắn thời gian mò mẫm, giảm thiểu sai lầm và chỉ con đi đúng hướng,...
Nhìn lại quá trình học thêm của hai con, người viết thấy cần thiết, hiệu quả, đạt được mục tiêu mong muốn.
Học thêm ở trung tâm uy tín: Con rõ thực lực, bớt ảo tưởng sức mạnh
Học thêm ở trung tâm uy tín, con không chỉ được học các thầy, cô giỏi, chuyên nghiệp, giàu kinh nghiệm mà còn cho biết đúng thực lực của con, con đang ở đâu? Cần nỗ lực thế nào để đạt mục tiêu mong muốn?
Hơn nữa, học ở lớp cấp độ cao nhất thường tụ hội nhiều bạn giỏi từ các trường, khiến con thấy rõ mình là ai, bớt ảo tưởng sức mạnh và biết mình cần nỗ lực đến mức nào để bắt kịp, dù ở lớp hay ở trường có thể đang là “ngôi sao”.
Hai bạn nhà người viết là một ví dụ rất rõ. Điểm tiếng Anh ở lớp lúc nào cũng 9–10 đều đều. Nhưng đến lúc đi test đầu vào ở một trung tâm ôn thi vào trường CLC, mỗi bạn xơi một con ngỗng. Cú sốc đó không hề dễ chịu, nhưng lại là cái gương rất thật: đề khó hơn hẳn, cách hỏi khác hẳn, tiêu chuẩn chấm cũng khác, và khoảng cách giữa “giỏi trên lớp” với “đủ sức thi thật” không hề nhẹ.
Ngay cả với môn Toán, dù điểm ở lớp rất xuất sắc nhưng điểm test đầu vào cũng chỉ tầm 6-6,5 điểm theo thang điểm 10 hay 12-13,5 điểm theo thang điểm 20.
Không phải ngẫu nhiên mà những trung tâm luyện thi uy tín có tỷ lệ đỗ chuyên cao, đông học sinh tìm đến học. Họ không bán “lời hứa”, họ bán sự thật và “kết quả”: test đầu vào rõ ràng, bài giảng đúng trọng tâm, bài tập đủ đô, có trung tâm còn luyện đề khó hơn đề thi thật, kiểm tra định kỳ, sẵn sàng cho học sinh xuống lớp nếu không đạt yêu cầu và ngược lại.
Test thật, chấm điểm thật phản ánh đúng thực lực của con, cho con biết mình đang ở đâu so với mục tiêu mong muốn, mình đang thiếu gì, sai ở chỗ nào, cần chỉnh lại điều gì và cần nỗ lực đến mức nào để đạt được mục tiêu.
Không biết rõ thực lực thật thì không thể cải thiện. Không có “chạm đất” thì cũng không thể có bước nhảy. Mọi quá trình trưởng thành đều bắt đầu từ lúc đủ can đảm nhìn thẳng vào sự thật và biến chúng thành động lực để vươn lên.
Thi chuyên chỉ căn cứ kết quả, không quan tâm học thêm hay không
Thi chuyên hay các kỳ thi quan trọng khác chỉ căn cứ vào kết quả, không quan tâm thí sinh có học thêm hay không; học thêm không bị trừ điểm, không học thêm cũng không được cộng điểm.
Luật chơi phòng thi rất lạnh lùng, bước vào phòng thi, chỉ có thí sinh và tờ giấy thi trước mặt. Ở khoảnh khắc đó, người ta không quan tâm con có học thêm hay không học thêm, chỉ quan tâm kết quả, nếu con làm bài không tốt, con bị điểm thấp, bị xếp sau và là người thua cuộc trong cuộc chơi đó, đơn giản vậy thôi.
Con nào luyện bài bản, kỹ lưỡng, đạt ngưỡng và vượt ngưỡng thì bước vào phòng thi với nội lực thâm hậu, vững vàng sẽ giành chiến thắng, con nào ảo tưởng, chuẩn bị hời hợt, không tới ngưỡng thì phải trả giá, là người thua cuộc, không có chuyện "học tài thi phận" ở đây.
Con mất gốc hay yếu ở môn nào đó nhất thiết phải học kèm, học thêm
Với những học sinh mất gốc, điều cần thiết không phải chỉ là đăng ký học thêm ở trung tâm, mà là học kèm 1–1 hoặc theo nhóm nhỏ. Người viết luôn tin rằng nền tảng kiến thức là điều quan trọng bậc nhất. Khi một đứa trẻ “mất gốc”, rỗng kiến thức thì nhất thiết phải có người kèm thật sát, từng bước lấp lại khoảng trống.
Nếu kiến thức rỗng, lại thiếu ý thức và kỷ luật học tập mà cha mẹ vẫn mặc kệ con tự xoay sở trong các lớp đông học sinh, đó là một lựa chọn đầy rủi ro. Trong trường hợp này, học kèm 1–1 hoặc nhóm nhỏ thường hiệu quả hơn nhiều. Chỉ khi kiến thức đã đủ vững, mới nên “thả” con tự xoay sở ở các trung tâm.
Với những đứa trẻ mất gốc, rỗng kiến thức, lại thiếu ý thức, kỷ luật học tập mà cha mẹ chỉ nói nhiều, trách mắng, không có biện pháp hỗ trợ phù hợp luôn và ngay, thì rốt cục thường chẳng đi đến đâu, chỉ khiến con đuối dần, tự ti và chán nản hơn với việc học.
Cha mẹ sáng suốt là người dám nhìn thẳng vào thực lực của con, chọn con đường phù hợp nhất – học thêm, tự học hay kết hợp cả hai – để con có được nền tảng vững chắc ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường làm bệ phóng cho tương lai tươi sáng, tốt đẹp.
Tiến sĩ Phạm Mạnh Hùng, Trường Đại học Kinh tế, ĐHQGHN
(Fanpage Tiến sĩ Phạm Mạnh Hùng Góc nhìn cuộc sống)
https://www.facebook.com/profile.php?id=61558558461148
