20/02/2026
Lấy quy hoạch tổng thể quốc gia làm nền tảng, bảo đảm tính thống nhất; công khai, minh bạch quy hoạch và phải lấy ý kiến nhân dân khi lập quy hoạch.
Lấy quy hoạch tổng thể quốc gia làm nền tảng
Tiến bộ khi quy định rõ ràng Hệ thống quy hoạch bao gồm:
Quy hoạch cấp quốc gia,
Quy hoạch vùng,
Quy hoạch tỉnh;
Quy hoạch chi tiết ngành;
Quy hoạch đô thị và nông thôn;
Quy hoạch đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt.
“Tôi thống nhất cao với việc phân loại này vì giúp bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống quy hoạch toàn quốc. Trước đây, do có những loại quy hoạch chưa được đưa vào quy hoạch quốc gia nên thiếu cơ chế pháp lý thống nhất, dẫn đến chồng chéo. Nay đã có sự phân công cụ thể, tạo điều kiện giảm bớt thủ tục hành chính, xử lý công việc nhanh và kịp thời hơn”
Vấn đề đặt ra là phải đảm bảo tính thống nhất và đồng bộ trong hệ thống quy hoạch, không để mâu thuẫn chồng chéo giữa các cấp, các ngành.
Thực tế hiện nay có nhiều quy hoạch ngành, mà mỗi ngành có một tầm nhìn và phương án riêng, dẫn đến thiếu sự thống nhất và chồng chéo trong thực hiện.
Ví dụ: quy hoạch thủy điện có thể được cấp phép đầu tư vì phù hợp với mục tiêu phát triển năng lượng, nhưng khi triển khai lại vi phạm quy hoạch về tài nguyên khoáng sản hoặc môi trường. Hệ quả là dự án đã đầu tư phải dừng lại, gây lãng phí lớn. Vì thế không cần thiết phải có quá nhiều loại quy hoạch ngành, mà quan trọng nhất là phải xác định được quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia trong từng giai đoạn, từ đó các ngành, các cấp mới triển khai thống nhất.
Ví dụ: trong giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2045 cần có một quy hoạch tổng thể quốc gia làm nền tảng, từ đó giao nhiệm vụ cụ thể cho từng lĩnh vực như: tài nguyên, môi trường, công nghiệp, công nghệ, nông nghiệp... Mỗi ngành phải xác định rõ lợi thế vùng, yếu tố môi trường, hạ tầng, nguồn lực đầu tư và tác động xã hội để xây dựng quy hoạch.
Trên cơ sở đó, các địa phương, nhất là cấp tỉnh, sẽ lập quy hoạch tỉnh phù hợp với quy hoạch tổng thể quốc gia. “Chỉ khi có cái nhìn tổng thể, thống nhất từ quốc gia đến địa phương, công tác quy hoạch mới thực sự hiệu quả, tránh được chồng chéo, lãng phí và đảm bảo quyền lợi chính đáng của người dân cũng như sự phát triển bền vững của đất nước”
Công khai quy hoạch để dân được tiếp cận
Nhiều ý kiến cho rằng cần công khai quy hoạch để người dân được biết. Cần ứng ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số vào lập quy hoạch, cập nhật quy hoạch, công khai, minh bạch quy hoạch để người dân biết; phải có bản đồ quy hoạch để người dân được tiếp cận thông tin chính thống, bảo đảm quyền giám sát xã hội.
Hiện chỉ có Quảng Ninh là có triển lãm về quy hoạch. Người dân đến xem quy hoạch vùng, quy hoạch đất đai, họ sẽ biết được 20-30 năm sau đất của họ sẽ được làm gì. Có thể công khai quy hoạch từ triển lãm ở các trung tâm triển lãm, qua hình ảnh số...
Về điều chỉnh quy hoạch, cần quy định rõ cấp nào có thẩm quyền phê duyệt quy hoạch thì cấp đó có thẩm quyền điều chỉnh. Thời gian qua, việc điều chỉnh quy hoạch diễn ra thường xuyên, mang tính ngắn hạn ảnh hưởng lớn đến đời sống người dân.
Hiện nay, thẩm quyền được giao nhiều hơn cho các bộ, ngành và địa phương. Đi liền với thẩm quyền cao, trách nhiệm đi kèm phải rất cao. Vì vậy cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, đặc biệt là vai trò của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp. Khi phát hiện sai phạm có thể chuyển cho thanh tra, công an, chứ không chỉ dừng ở kiến nghị, đề xuất.
Bắt buộc phải lấy ý kiến người dân
Liên quan Điều 22 về lấy ý kiến quy hoạch, hiện nay người dân và doanh nghiệp vẫn khó tiếp cận thông tin để nắm được nội dung quy hoạch. Do đó, cần có quy định bắt buộc công bố công khai, minh bạch các nội dung liên quan đến quy hoạch để người dân được biết. Khi có ý kiến chưa đồng thuận, cơ quan chủ trì phải có báo cáo tiếp thu, giải trình rõ ràng.
Trong hồ sơ trình phê duyệt quy hoạch gồm rất nhiều tài liệu, nhưng trên thực tế thường thiếu báo cáo tiếp thu ý kiến của cộng đồng dân cư. Vì vậy, kiến nghị bổ sung yêu cầu bắt buộc trong hồ sơ là phải có báo cáo tổng hợp ý kiến của nhân dân, kèm theo cơ chế giải trình và quy định rõ trách nhiệm nếu không công bố đầy đủ hồ sơ trước khi triển khai.
“Thực tế tại một số địa phương, có nhiều người dân chỉ biết đất của mình nằm trong vùng quy hoạch sau khi bị thu hồi hoặc khi có nhu cầu sử dụng đất, điều này gây bức xúc trong nhân dân. Vì vậy, quy trình lấy ý kiến và công khai thông tin cần được thực hiện nghiêm túc và có giám sát chặt chẽ”
Trong luật hiện hành đã có quy định về việc lấy ý kiến người dân trong quá trình lập quy hoạch, nhưng thực tế thời gian qua việc tiếp thu và giải trình ý kiến chưa được quy định rõ trong hồ sơ phê duyệt. Nhiều nơi khi công bố công khai, người dân gửi ý kiến nhưng không biết kết quả xử lý thế nào.
“Tôi cho rằng đây là điểm cần bổ sung. Hồ sơ trình phê duyệt quy hoạch phải có báo cáo tổng hợp ý kiến cộng đồng và phần giải trình tiếp thu rõ ràng, nhằm nâng cao tính dân chủ và trách nhiệm giải trình của cơ quan nhà nước, đặc biệt trong các trường hợp quy hoạch ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người dân”
