17/09/2024
𝗛𝗔̣𝗖𝗛 𝗧𝗢𝗔́𝗡 𝗩𝗔̀ 𝗧𝗜́𝗡𝗛 𝗧𝗛𝗨𝗘̂́ 𝗚𝗧𝗚𝗧 𝗧𝗛𝗘𝗢 𝗣𝗛𝗨̛𝗢̛𝗡𝗚 𝗣𝗛𝗔́𝗣 𝗧𝗥𝗨̛̣𝗖 𝗧𝗜𝗘̂́𝗣
𝑰. Đ𝒐̂́𝒊 𝒕𝒖̛𝒐̛̣𝒏𝒈 𝒂́𝒑 𝒅𝒖̣𝒏𝒈 𝒕𝒊́𝒏𝒉 𝒕𝒉𝒖𝒆̂́ 𝑮𝑻𝑮𝑻 𝒕𝒉𝒆𝒐 𝒑𝒉𝒖̛𝒐̛𝒏𝒈 𝒑𝒉𝒂́𝒑 𝒕𝒓𝒖̛̣𝒄 𝒕𝒊𝒆̂́𝒑
1. Các phương pháp tính thuế GTGT
Theo quy định hiện hành, có 2 phương pháp để tính thuế GTGT, gồm:
- Phương pháp khấu trừ: Là phương pháp Doanh nghiệp (DN) tính thuế GTGT dựa trên sự chênh lệch giữa thuế GTGT bán ra và thuế GTGT mua vào đủ điều kiện khấu trừ.
- Phương pháp trực tiếp: Là phương pháp DN tính thuế GTGT theo tỷ lệ trên doanh thu theo từng ngành nghề kinh doanh.
2. Đối tượng áp dụng tính thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp
Đối tượng áp dụng tính thuế giá trị gia tăng theo phương pháp trực tiếp phân theo 2 trường hợp:
- Trường hợp 1: Các tổ chức, cơ sở kinh doanh mặt hàng đặc thù về mua, bán, chế tác vàng bạc, đá quý,...
- Trường hợp 2:
+ Các tổ chức cơ sở kinh doanh, hợp tác xã mới thành lập hoặc đang hoạt động có doanh thu theo năm ở dưới mức 1 tỷ đồng ngoại trừ các cơ sở đã đăng ký tự nguyện áp dụng phương pháp khấu trừ thuế GTGT.
+ Các cá nhân, hộ kinh doanh cá thể.
+ Các tổ chức, cá nhân nước ngoài có trụ sở kinh doanh tại Việt Nam nhưng không thực hiện hay thực hiện không đầy đủ chế độ kế toán, hóa đơn chứng từ được quy định theo luật hiện hành ở Việt Nam ngoại trừ các tổ chức, cá nhân nước ngoài kinh doanh cung cấp hàng hóa, dịch vụ dùng cho hoạt động thăm dò, tìm kiếm, phát triển khai thác dầu khí.
+ Các trường hợp khác mà không đăng ký áp dụng nộp thuế theo phương pháp khấu trừ và không thuộc DN, hợp tác xã quy định áp dụng.
II. Hạc toán và tính thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp
Theo Điều 13, Mục 2 Phương pháp tính thuế, Thông tư 219/2013/TT-BTC có 2 cách xác định thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp, gồm:
1. Tính thuế bằng giá trị gia tăng nhân với thuế suất thuế GTGT
Cách xác định này dùng cho các hoạt động kinh doanh đặc thù như mua, bán, chế tác vàng, bạc, đá quý:
Số thuế GTGT phải nộp = Giá trị gia tăng x Thuế suất thuế GTGT 10%
Trong đó:
Giá trị gia tăng = Giá thanh toán bán ra - Giá thanh toán mua vào tương ứng
- Giá thanh toán của vàng, bạc, đá quý bán ra là giá thực tế bán trên hóa đơn bao gồm tiền công chế tác, thuế GTGT và các khoản phí phụ thu kèm theo.
- Giá thanh toán của vàng, bạc, đá quý mua vào được tính bằng giá trị vàng, bạc, đá quý mua vào hoặc nhập khẩu đã bao gồm thuế GTGT.
- Nếu giá thanh toán bán ra lớn hơn giá thanh toán mua vào (Tức giá trị gia tăng dương) thì tính thuế suất GTGT phải nộp bằng giá trị gia tăng nhân thuế suất thuế GTGT 10%.
- Nếu trong kỳ tính thuế phát sinh cả giá trị gia tăng âm (-) và giá trị gia tăng dương (+) của vàng, bạc, đá quý thì được phép tính bù trừ. Trường hợp trong kỳ chỉ phát sinh giá trị gia tăng (-) hoặc giá trị gia tăng (+) không đủ để bù trừ giá trị gia tăng âm (-) thì được phép kết chuyển để bù trừ vào giá trị gia tăng của kỳ tiếp theo trong cùng năm dương lịch.
- Trường hợp kết thúc năm mà giá trị gia tăng âm (-) vẫn còn dư thì không được kết chuyển sang năm tiếp theo.
2. Tính thuế GTGT phải nộp bằng tỷ lệ % nhân với doanh thu
Cách xác định thuế này áp dụng cho các đối tượng thuộc Trường hợp 2 Mục 2 Mục I đã nêu trên, cụ thể như sau:
Số thuế GTGT phải nộp = Tỷ lệ % x Doanh thu
Trong đó:
- Tỷ lệ % áp dụng để tính thuế GTGT trên doanh thu được quy định chi tiết theo từng ngành nghề hoạt động, gồm:
+ Hoạt động phân phối, cung cấp hàng hóa áp dụng mức tỷ lệ 1%.
+ Hoạt động dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu áp dụng mức tỷ lệ 5%.
+ Hoạt động sản xuất, vận tải, dịch vụ có gắn với hàng hóa, xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu áp dụng tỷ lệ 3%.
+ Hoạt động kinh doanh khác áp mức tỷ lệ 2%.
- Doanh thu của các hoạt động để tính thuế GTGT được tính bằng tổng số tiền bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ thực tế viết trên hóa đơn bán hàng đối với hàng hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT kèm các khoản phí phụ thu thêm.
- Trường hợp các tổ chức, cơ sở kinh doanh có doanh thu bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT hoặc thuộc doanh thu hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu thì không áp dụng tỷ lệ phần trăm.
* Lưu ý:
- Đối với các cơ sở kinh doanh một lúc nhiều ngành nghề có nhiều hơn 2 mức tỷ lệ khác nhau được nêu trên thì phải khai thuế GTGT tách từng nhóm ngành nghề theo từng mức tỷ lệ tương ứng. Nếu tổ chức, cơ sở kinh doanh không xác định được phần doanh thu của từng nhóm ngành nghề hoạt động hoặc không tách được hoạt động kinh doanh trọn gói của nhiều nhóm tỷ lệ khác nhau thì sẽ phải áp dụng theo mức tỷ lệ tại nhóm có ngành nghề tương ứng cao nhất theo quy định.
- Ngoài ra, đối với các cá nhân, hộ kinh doanh thực hiện nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khoán thì đăng ký với cơ quan thuế để cơ quan thuế xác định doanh thu, thuế GTGT phải nộp theo tỷ lệ % trên doanh thu của hộ khoán.
- Nếu cá nhân, hộ kinh doanh đăng ký nộp thuế theo phương pháp khoán những ngành nghề kinh doanh thuộc nhiều loại khác nhau thì cơ quan thuế sẽ xác định số thuế mà cá nhân, hộ kinh doanh phải nộp theo tỷ lệ của ngành nghề hoạt động kinh doanh chính.
3. Hạch toán thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp
* Hạch toán thuế GTGT mua vào
Những cơ sở, tổ chức kinh doanh đăng ký kê khai thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp thì thuế GTGT mua vào sẽ không được khấu trừ (Tức là không hạch toán lên Tài khoản 133) mà tính luôn vào nguyên giá của hàng hóa, dịch vụ,... hoặc tính trực tiếp vào chi phí để tính thuế TNDN.
Nợ TK 156, 152, 153 (Tiền trước thuế + Thuế GTGT)
Có TK 111, 112, 331 (Số tiền thanh toán)
* Hạch toán thuế GTGT bán ra
Các cơ sở, tổ chức kinh doanh khi xuất hàng hóa, cung ứng dịch vụ sử dụng hóa đơn bán hàng để lập và hạch toán theo 2 phương pháp ghi sổ, cụ thể như sau:
- Trường hợp 1: Trên hóa đơn tách riêng số thuế GTGT
+ Hạch toán doanh thu, ghi:
Nợ TK 111, 112, 131,...: Tổng giá thanh toán hàng hóa, dịch vụ
Có TK 511, 515, 711,...: Giá trị hàng hóa, dịch vụ chưa có thuế GTGT
Có TK 3331: Số tiền thuế GTGT bán ra
+ Hạch toán nộp thuế, ghi:
Nợ TK 3331: Số thuế GTGT bán ra phải nộp
Có TK 111, 112: Số thuế GTGT phải nộp
- Trường hợp 2: Ghi nhận doanh thu bao gồm cả thuế GTGT phải nộp theo phương pháp trực tiếp, tại kỳ khi xác định thuế GTGT phải nộp thực hiện hạch toán ghi giảm doanh thu, thu nhập tương ứng.
+ Ghi nhận doanh thu, ghi:
Nợ TK 111, 112, 131,... (Tổng giá trị thanh toán ghi trên hóa đơn)
Có TK 511, 515, 711,... (Giá trị hàng hóa, dịch vụ bao gồm thuế GTGT)
+ Định kỳ xác định thuế GTGT phải nộp thực hiện ghi nhận giảm doanh thu, thu nhập tương ứng, ghi:
Nợ TK 511, 515, 711,... (Số tiền thuế GTGT phải nộp tương ứng với doanh thu ghi giảm)
Có TK 3331,... (Số tiền thuế GTGT phải nộp tương ứng với doanh thu ghi giảm)
+ Hạch toán nộp thuế, ghi:
Nợ TK 3331: Số thuế GTGT phải nộp
Có TK 111, 112: Số thuế GTGT phải nộp.
ST
