14/02/2024
Tại sao tôi không muốn trở thành người startup founder
(Bài chia sẻ từ một bạn học ở Harvard và đi làm nhiều năm vẫn chưa startup)
Ngày nay, việc trở thành startup founder dường như đã trở thành một xu hướng. Mọi người xung quanh tôi hoặc đã là người sáng lập hoặc đang cố gắng trở thành người sáng lập doanh nghiệp. Khi tôi đi dự tiệc ở Thung lũng Silicon, hầu như mọi người tôi gặp đều bắt đầu giới thiệu bản thân: "Tôi đang có một startup AI, SaaS..", và sau đó tung vào một bài phát biểu thuyết phục đã được tập luyện kỹ lưỡng về lý do tại sao startup của họ sẽ thay đổi thế giới.
Thành thật mà nói, tôi thật sự phát ngán vì nghe những điều này. Thế giới không cần quá nhiều startup.
Hầu như mỗi ngày đều có ai đó hỏi tôi: "Có ngày nào đó bạn muốn bắt đầu công ty riêng của mình không?" Và mọi người luôn bị shock khi nghe câu trả lời của tôi: Không, ít nhất là trong 10 năm tới.
Có quá nhiều nhà đầu tư mạo hiểm ở ngoài kia ca ngợi tinh thần khởi nghiệp và khuyến khích mọi người bắt đầu công việc riêng. Tôi lại có quan điểm ngược lại.
Đây là lý do:
1/ Hầu hết mọi người khởi nghiệp vì những lý do sai lầm.
Điển hình nhất là "Tôi không muốn làm việc cho ai khác."
Bởi vì nhiều bạn bè trong network của tôi đã theo học các trường Đại học Ivy League nổi tiếng, đây là một mô hình mà tôi thường thấy: "Chỉ vì tôi theo học một trường đại học ưu tú, tôi quá tốt để phải làm việc cho bất kỳ ai khác. Tôi nên trở thành người sáng lập bởi vì tôi xứng đáng."
Một số người chỉ muốn có thể đưa những danh hiệu hấp dẫn như "người sáng lập/CEO" hoặc "Forbes Dưới 30" lên LinkedIn của họ. Rất thường xuyên, mọi người bắt đầu công ty vì họ không thích cấp trên của họ hoặc họ chỉ nói chung không muốn bị ra lệnh.
Tôi nghĩ đó là quá nhiều tự phụ. Làm việc cho người khác là một kỹ năng bạn phải học nếu muốn trở thành người sáng lập. Một phần lớn của việc trở thành người sáng lập là trở thành một người quản lý tốt. Nếu bạn chưa bao giờ được quản lý trước đây, bạn sẽ khó có thể học được điều gì làm nên một người quản lý tốt hoặc xấu. Ở vị trí bên kia giúp bạn học được những bài học quý giá về cách điều hành một nhóm, hoặc cách các thành viên nhóm muốn được điều hành.
Những người khác bắt đầu công ty để kiếm tiền. Nhưng có rất nhiều cách dễ dàng hơn để kiếm tiền so với việc khởi nghiệp với sự hậu thuẫn của các nhà đầu tư mạo hiểm. Bạn sẽ bị lỗ tiền trong nhiều năm và cơ hội thoát ra rất mỏng manh.
Đối với tôi, lý do duy nhất để bắt đầu một công ty khởi nghiệp là: Bạn nhìn thấy một vấn đề lớn trên thế giới mà rất nhiều người gặp phải, và bạn cá nhân cảm nhận được nỗi đau đó và biết rất nhiều người cảm nhận được nỗi đau đó. Bạn có một giải pháp độc đáo có thể là tốt nhất hiện có, được hỗ trợ bởi sự hiểu biết sâu sắc độc đáo về thị trường. Bạn biết rất nhiều người tài năng sẵn sàng và có khả năng giúp bạn xây dựng giải pháp đó.
Eric Yuan của Zoom là ví dụ tốt nhất (Tôi đã phỏng vấn ông trong một podcast vào năm 2018). Ông từng là Phó Chủ tịch kỹ thuật tại Cisco, khi ông nhận ra phần mềm của Cisco tồi tệ và khách hàng không hài lòng. Vào thời điểm đó, ông đã có hàng thập kỷ kinh nghiệm trong lĩnh vực phần mềm hợp tác, và ông biết khách hàng cũng như điểm đau của họ. Vì ông không thể thúc đẩy những thay đổi mà ông muốn ở Cisco, sau đó ông quyết định rời Cisco để xây dựng công ty riêng. Hơn 40 kỹ sư của Cisco đã theo ông rời Cisco để tham gia công ty mới của ông.
2/ Hầu hết mọi người đánh giá thấp quá trình xây dựng một công ty khởi nghiệp.
Tất nhiên, bạn cần biết các nhà đầu tư để gọi vốn. Nhưng bạn cần không chỉ vốn mạo hiểm; hơn bất cứ điều gì, bạn cần vốn nhân lực và vốn xã hội.
Bạn cần có thể kể tên ít nhất 10 người sẵn sàng làm việc với bạn và theo sự lãnh đạo của bạn, dù phải đối mặt với bất kỳ khó khăn nào. (Hoặc, trong trường hợp của Eric, 40 người)
Bạn cần có thể kể tên ít nhất 20 người sẵn sàng trở thành khách hàng/người ủng hộ sớm của bạn.
Khi bạn mới bắt đầu, lợi ích của sản phẩm của bạn chưa rõ ràng và không có bằng chứng xã hội từ khách hàng hiện tại. Vì vậy, bạn cần những người sẵn sàng bước ra khỏi vùng an toàn để tin tưởng vào bạn.
Để xây dựng mạng lưới và danh tiếng đó cần rất nhiều thời gian và công sức. Mặc dù tôi biết rất nhiều người, nhưng tôi không thể tự hào rằng mình có được những điều trên. Có lẽ tôi cần ít nhất 5-10 năm nữa để đạt được điều đó.
Bạn cần có thể hiểu rõ một ngành công nghiệp. Bạn cần có tầm nhìn chiến lược và tư duy kinh doanh. Cả hai đều có thể mất hàng thập kỷ kinh nghiệm và đào tạo. Đơn giản là không có lối tắt nào cả.
Chỉ có sự tự tin và quyết tâm là không đủ để trở thành một người sáng lập thành công. Kiến thức, nguồn lực và mối quan hệ là điều thiết yếu.
Khi mọi người tưởng tượng về “người sáng lập doanh nghiệp”, họ thường hiện lên hình ảnh Steve Jobs đọc diễn văn trên sân khấu, Mark Zuckerberg trở thành tỷ phú trẻ, Elon Musk phóng tàu vũ trụ lên không gian...
Nhưng một điều về những người nổi tiếng là chúng ta thường chỉ thấy những mặt tốt của họ, trong khi những phần trong cuộc sống mà chúng ta không thấy thường đầy đau khổ, cô độc và u ám.
Khi bạn là một doanh nhân, có thể có 1% thời gian bạn thực sự hạnh phúc và hy vọng, những phần còn lại đều là đau khổ. Đây là điều tôi liên tục nghe từ bạn bè xung quanh đang xây dựng công ty.
Xây dựng một công ty khởi nghiệp là một cuộc sống khó khăn.
Sức khỏe cá nhân của bạn có thể bị hy sinh. Gia đình bạn có thể tan vỡ. Bạn có thể trở nên trầm cảm và tuyệt vọng. Bạn có thể mất hết tiền bạc. Rắc rối xảy ra liên tục.
Sự kiên trì về tinh thần, quyết tâm và động lực không biết mệt mỏi cần thiết để trở thành một doanh nhân vượt xa bất kỳ trí tưởng tượng nào của một người.
Hầu hết các công ty khởi nghiệp không phải là thành công hoàn toàn cũng không phải là thất bại hoàn toàn. Chúng chỉ trở nên tầm thường và biến mất vào quên lãng. Chúng ngừng phát triển, nhưng cũng chưa chết. Bạn có thể nhàm chán và muốn làm điều gì đó khác, nhưng bạn bị mắc kẹt vì các nhà đầu tư đang giám sát bạn.
Nếu bạn không muốn làm việc cho người khác và thực sự muốn có một cuộc sống, bạn có thể trở thành freelancer hoặc chủ doanh nghiệp nhỏ. Đừng trở thành người sáng lập công ty khởi nghiệp có sự hậu thuẫn của các nhà đầu tư mạo hiểm.
3/ Hầu hết mọi người bắt đầu công ty của họ quá sớm.
Khi tôi nói với mọi người rằng tôi cảm thấy "Tôi chưa sẵn sàng" để khởi nghiệp, họ luôn nói với tôi "Oh, bạn sẽ không bao giờ sẵn sàng cả".
Điều đó có thể đúng, nhưng có nhiều mức độ sẵn sàng khác nhau.
Tôi phản đối mạnh mẽ việc khởi nghiệp khi còn đôi mươi. Khi bạn vừa mới tốt nghiệp đại học, bạn đơn giản chưa có kiến thức, nguồn lực và mối quan hệ cần thiết. (Tôi thực sự ngán những sinh viên bỏ học. Hãy hoàn thành bằng cấp của bạn và tìm một công việc thực sự).
Tất nhiên, có những ngoại lệ như Facebook và những công ty khác. Nhưng người ta nhớ đến những trường hợp ngoại lệ này chính vì những người sáng lập trẻ thành công là ngoại lệ, chứ không phải là chuẩn mực. Một nghiên cứu của Harvard Business Review cho thấy độ tuổi trung bình của một người sáng lập doanh nghiệp khởi nghiệp thành công là 45 tuổi.
Các nhà nghiên cứu viết: "Kinh nghiệm làm việc đóng một vai trò quan trọng. So với những người sáng lập không có kinh nghiệm liên quan, những người có ít nhất 3 năm kinh nghiệm làm việc trong cùng một lĩnh vực hẹp như công ty khởi nghiệp của họ có 85% khả năng khởi nghiệp thành công hơn".
Trong 5-10 năm tới của sự nghiệp, tôi chỉ muốn làm việc cho những cá nhân xuất sắc và học hỏi từ họ. Thay vì khởi nghiệp, hãy nghĩ về nó như là sự học việc. Tôi không quan tâm về tiền bạc hay chức danh; Tôi chỉ muốn học hỏi và phát triển.
Đừng bắt đầu một công ty chỉ vì muốn khởi nghiệp
