20/07/2026
📉 VÌ SAO ĐỊNH GIÁ CỔ PHIẾU ĐÃ RẤT RẺ NHƯNG VẪN LIÊN TỤC GIẢM?
Thị trường chứng khoán giống như một cái chợ. Hàng hóa có thể rất tốt và rất rẻ, nhưng nếu người mua thiếu tiền thì giá vẫn có thể tiếp tục giảm.
Đó là những gì đang diễn ra trên thị trường hiện nay: doanh nghiệp vẫn tăng trưởng, định giá đã hấp dẫn nhưng dòng tiền lại đang thiếu hụt. Điều thị trường thiếu lúc này không phải là giá trị, mà là thanh khoản.
Theo dữ liệu thị trường, P/E toàn thị trường hiện chỉ còn khoảng 10,4 lần, tương ứng earnings yield đạt 9,57%. Trong khi đó, lợi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 10 năm ở mức khoảng 4,53%, giúp mức bù rủi ro cổ phiếu (ERP) đạt 5,03%.
Đáng chú ý, ERP đã tăng từ khoảng 4,6% lên 5,03% chỉ trong vòng 20 phiên giao dịch gần đây, phản ánh việc giá cổ phiếu giảm nhanh hơn rất nhiều so với sự thay đổi trong triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp.
Dragon Capital cũng cho rằng nếu loại bỏ ảnh hưởng từ một số cổ phiếu vốn hóa lớn mang tính đặc thù, phần lớn thị trường hiện chỉ đang giao dịch quanh mức 10 lần lợi nhuận dự phóng. Đây là vùng định giá từng xuất hiện trong các giai đoạn thị trường tạo đáy lớn như 2012, 2020 hay 2022.
Quan trọng hơn, đợt giảm hiện nay không xuất phát từ việc doanh nghiệp suy yếu.
GDP 6 tháng đầu năm tăng 8,18%, thuộc nhóm cao nhất nhiều năm trở lại đây. Hoạt động sản xuất công nghiệp tiếp tục mở rộng, vốn FDI giải ngân duy trì tích cực và nhiều doanh nghiệp niêm yết vẫn ghi nhận kết quả kinh doanh quý II khả quan.
Nói cách khác, phần lớn doanh nghiệp không xấu đi nhưng giá cổ phiếu lại đang rẻ hơn đáng kể.
Tuy nhiên, lịch sử cũng cho thấy một điều: thị trường không tăng chỉ vì định giá rẻ.
Một cổ phiếu có thể rất hấp dẫn trên giấy tờ, nhưng nếu không có dòng tiền tham gia thì giá vẫn có thể tiếp tục giảm.
💰 KHI CẢ NỀN KINH TẾ CÙNG CẦN VỐN
Nếu phải tìm nguyên nhân cốt lõi cho tình trạng hiện nay, đó là sự thiếu hụt thanh khoản của toàn hệ thống tài chính.
Trong nhiều năm qua, tăng trưởng tín dụng luôn cao hơn tốc độ tăng trưởng huy động vốn. Điều này cho thấy nhu cầu sử dụng vốn của nền kinh tế đang tăng nhanh hơn khả năng tạo ra nguồn vốn mới.
Cùng lúc đó, Việt Nam bước vào giai đoạn đầu tư quy mô rất lớn. Theo kế hoạch phát triển kinh tế giai đoạn 2026-2030, nền kinh tế cần khoảng 38 triệu tỷ đồng vốn đầu tư, trong đó riêng thị trường chứng khoán được kỳ vọng huy động khoảng 5,4 triệu tỷ đồng.
Ở góc độ rộng hơn, Dragon Capital ước tính Việt Nam cần khoảng 1.500 tỷ USD vốn đầu tư trong vòng 5 năm tới nếu muốn duy trì tốc độ tăng trưởng cao và hiện thực hóa các mục tiêu phát triển dài hạn.
Điều này đồng nghĩa toàn bộ nền kinh tế đang bước vào một giai đoạn "khát vốn".
• Ngân hàng cần vốn để đáp ứng tăng trưởng tín dụng.
• Doanh nghiệp cần vốn để mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh.
• Chính phủ cần nguồn lực rất lớn cho đầu tư công, hạ tầng giao thông, năng lượng và các dự án chiến lược quốc gia.
Khi tất cả các khu vực cùng cần vốn, dòng tiền trên thị trường tài chính sẽ bị phân tán mạnh và chứng khoán không còn là điểm đến ưu tiên như giai đoạn tiền rẻ trước đây.
Lãi suất vì thế trở thành một yếu tố rất quan trọng.
Khi lãi suất thấp, nhà đầu tư sẵn sàng chấp nhận rủi ro cao hơn để tìm kiếm lợi nhuận từ cổ phiếu. Ngược lại, khi lãi suất tăng hoặc duy trì ở mức hấp dẫn, một phần dòng tiền sẽ ưu tiên các kênh an toàn hơn như tiền gửi hoặc trái phiếu.
Không phải vì cổ phiếu trở nên kém hấp dẫn hơn, mà vì chi phí cơ hội của việc nắm giữ cổ phiếu đã tăng lên.
Đó là lý do thị trường có thể rất rẻ nhưng vẫn chưa thu hút được dòng tiền mạnh.
Bên cạnh đó, áp lực bán ròng kéo dài của khối ngoại cũng góp phần khiến thanh khoản suy yếu. Từ đầu năm đến nay, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng khoảng 85.000 tỷ đồng.
Tuy nhiên, điều này phản ánh nhiều hơn câu chuyện tái cơ cấu dòng vốn toàn cầu dưới tác động của lãi suất quốc tế và đồng USD mạnh, thay vì sự suy giảm niềm tin vào nền kinh tế Việt Nam. Thực tế, dòng vốn FDI giải ngân vẫn đang duy trì tích cực và liên tục lập các mức cao mới.
📈 GÓC NHÌN DÀI HẠN
Dù vậy, nếu nhìn xa hơn những biến động ngắn hạn, bức tranh lại mang màu sắc khác.
Theo Dragon Capital, Việt Nam chỉ còn khoảng 3-5 năm nữa trước khi không thể tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào nguồn vốn từ hệ thống ngân hàng như hiện nay. Để duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong nhiều năm tới, thị trường vốn sẽ phải phát triển mạnh hơn và đảm nhận vai trò lớn hơn trong việc huy động nguồn lực cho nền kinh tế.
Nói cách khác, sự phát triển của thị trường chứng khoán không còn đơn thuần là kỳ vọng của nhà đầu tư hay mục tiêu của cơ quan quản lý.
Đó là yêu cầu tất yếu của quá trình phát triển kinh tế.
Thực tế, nghịch lý lớn nhất của thị trường hiện nay là:
👉 Ngắn hạn, chứng khoán đang bị cạnh tranh vốn nên thanh khoản suy giảm.
👉 Nhưng dài hạn, chứng khoán lại chính là kênh mà nền kinh tế buộc phải phát triển để giải quyết bài toán thiếu vốn.
Đây cũng là lý do nhiều tổ chức đầu tư lớn vẫn đánh giá thị trường hiện nay đang ở vùng định giá hấp dẫn, dù những khó khăn về dòng tiền có thể còn kéo dài trong thời gian tới.
Trong ngắn hạn, thanh khoản có thể vẫn còn yếu, định giá có thể còn rẻ hơn, biến động có thể vẫn còn xuất hiện.
Nhưng nếu doanh nghiệp tiếp tục tăng trưởng và thị trường vốn tiếp tục phát triển đúng với vai trò mà nền kinh tế đang cần, giá cổ phiếu cuối cùng sẽ phản ánh những giá trị đó.
📝 NÊN LÀM GÌ LÚC NÀY?
Đối với nhiều nhà đầu tư, điều khó khăn nhất lúc này không phải là việc thị trường giảm mà là việc phải đưa ra quyết định khi tài khoản đang chịu áp lực. Nhiều người đang thua lỗ, nhiều người đang sử dụng đòn bẩy và không ít nhà đầu tư rơi vào trạng thái bối rối khi không biết nên nắm giữ, cắt lỗ hay mua thêm.
Tuy nhiên, không có một lời khuyên đầu tư nào phù hợp với tất cả mọi người. Một quyết định đúng với nhà đầu tư dài hạn có thể lại không phù hợp với nhà đầu tư ngắn hạn; người sử dụng margin cũng sẽ có cách xử lý khác với người đang nắm giữ tiền mặt.
Vì vậy, trước khi đưa ra hành động, điều quan trọng nhất là nhìn lại mục tiêu đầu tư, mức độ chấp nhận rủi ro và phương pháp đang theo đuổi. Bởi cuối cùng, quyết định tốt nhất không phải là quyết định giống số đông, mà là quyết định phù hợp với hoàn cảnh của chính mình.
Thanh khoản yếu là một phần của chu kỳ. Nhưng về dài hạn, giá cổ phiếu vẫn sẽ đi theo tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp. Đó cũng là lý do những giai đoạn thị trường bi quan nhất thường lại là lúc xuất hiện những cơ hội đầu tư tốt nhất cho những nhà đầu tư đủ kiên nhẫn và có phương pháp phù hợp.