03/12/2025
Một sai lầm trong quản lý tài chính cá nhân mà Linh thấy nhiều bạn (và ngay cả Linh lúc mới đi làm) thường mắc phải là: Chi tiêu trước, có dư mới bắt đầu tính đến chuyện tiết kiệm hay đầu tư. Cách này không khả thi vì chúng ta rất dễ chi tiêu vượt ngân sách, bất kể thu nhập của bạn là bao nhiêu.
Điều này được thể hiện qua quy luật Parkinson. Luật này chỉ ra rằng, nhiều người về hưu trong cảnh khốn khó, bởi vì dù bất chấp bạn kiếm được bao nhiêu tiền, bạn đều có xu hướng tiêu vượt quá số tiền mình có. Hay nói cách khác, chi phí của bạn sẽ tăng lên tỷ lệ thuận với thu nhập của bạn.
Để giải quyết vấn đề này, Linh thường áp dụng nguyên tắc “pay yourself first”, hay còn gọi là chi trả cho bản thân trước. Nghĩa là khi có thu nhập, bạn cần ưu tiên giữ lại khoản tiền dành cho tiết kiệm và đầu tư trước, sau đó mới tính đến các chi phí sinh hoạt.
Như vậy, bạn sẽ phân bổ các khoản thu nhập của mình theo thứ tự: 1. Quỹ khẩn cấp => 2. Số tiền nợ cần trả => 3. Quỹ chìm/ Quỹ tiết kiệm => 4. Đầu tư => 5. Chi tiêu.
1️⃣ QUỸ KHẨN CẤP
“Bạn không thể đoán trước. Bạn có thể chuẩn bị.” - Howard Marks
Đầu tiên là phân bổ tiền vào quỹ khẩn cấp. Khoản tiền này, sẽ chi trả cho những sự kiện bất ngờ trong cuộc sống như tai nạn, thất nghiệp, dịch bệnh. Thông thường, quỹ khẩn cấp được lập bằng cách tiết kiệm một khoảng bằng từ 3 đến 6 tháng chi phí sinh hoạt cơ bản. Điều này sẽ giúp bạn và gia đình chủ động hơn trong việc chi tiêu, sẵn sàng đối phó với những tình huống bất lợi có thể xảy ra.
2️⃣ SỐ TIỀN NỢ CẦN TRẢ
Tiếp theo, bạn cần so sánh tiền lãi tiết kiệm và lãi bạn trả nợ mỗi tháng. Nếu số tiền bạn phải trả cao hơn nhiều so với số tiền lãi tiết kiệm, thì bạn cần trả hết nợ trước.
Trong bài viết Cách Lập Kế Hoạch Tài Chính Cho Thời Điểm Bấp Bênh, Linh cũng đã chia sẻ 2 phương pháp mà bạn có thể áp dụng trong quá trình trả nợ là phương pháp “Quả cầu tuyết” và phương pháp “Tuyết lở”.
3️⃣ QUỸ CHÌM VÀ QUỸ TIẾT KIỆM
Thứ ba, là phân tiền vào quỹ tiết kiệm cho các mục tiêu ngắn hạn và dài hạn. Tới đây thì nhiều bạn sẽ hỏi Linh là em nên tiết kiệm bao nhiêu phần trăm thu nhập? Thực tế là không có một tỷ lệ cố định nào cả. Tỷ lệ này phụ thuộc độ tuổi, thu nhập, và mục tiêu của bạn. Tỷ lệ mà nhiều chuyên gia khuyến khích là 20%. Nhưng bạn có thể bắt đầu nhỏ thôi. Mức 5% cũng ổn. Rồi mình sẽ lên kế hoạch tăng mục tiêu của mình lên sau 3 tháng, hoặc 6 tháng.
Về cơ bản, hai loại quỹ này đều là những khoản tích lũy có thời hạn. Điểm khác biệt lớn nhất giữa quỹ chìm và quỹ tiết kiệm là mục tiêu dành dụm và thời gian tích lũy.