17/09/2024
"Thư răn dạy con", còn gọi là Giới tử thư, là một truyền thống lâu đời trong văn hóa Trung Quốc, nơi các danh nhân qua các triều đại thường viết thư khuyên răn con cái.
Đây là một hình thức giáo dục đạo đức trong gia đình thời cổ đại. Trong số những bức thư nổi tiếng nhất, phải kể đến bức "Giới tử thư" của Gia Cát Lượng, được viết cho Gia Cát Chiêm khi ông mới bảy tuổi.
Nguyên văn:
夫君子之行，靜以修身，儉以養德，非淡泊無以明志，非寧靜無以致遠。夫學須靜也，才須學也，非學無以廣才，非志無以成學。淫（慆）慢則不能勵精，險躁則不能冶性。年與時馳，意與日去，遂成枯落，多不接世，悲守窮廬，將復何及！
Phiên âm:
"Phù quân tử chi hành, tĩnh dĩ tu thân, kiệm dĩ dưỡng đức, phi đạm bạc vô dĩ minh chí, phi ninh tĩnh vô dĩ trí viễn. Phù học tu tĩnh dã, tài tu học dã, phi học vô dĩ quảng tài, phi chí vô dĩ thành học. Dâm (đào) mạn tắc bất năng lệ tinh, hiểm táo tắc bất năng dã tính. Niên dữ thời trì, ý dữ nhật khứ, toại thành khô lạc, đa bất tiếp thế, bi thủ cùng lư, tương phục hà cập!"
Dịch nghĩa:
Cái đạo của bậc quân tử là lấy sự tĩnh lặng để tu thân, lấy sự tiết kiệm để dưỡng đức. Nếu không sống thanh bạch thì khó mà sáng tỏ được chí hướng, nếu không giữ lòng tĩnh lặng thì khó mà đạt được những điều xa rộng.
Việc học cần phải tĩnh tâm, tài năng cần phải nhờ học mà mở rộng. Không học thì không thể mở mang tài năng, không có chí thì không thể thành tựu việc học.
Nếu sống buông thả và lười biếng, thì khó mà tinh tấn. Nếu tâm hồn hiểm ác và nóng nảy, thì khó mà tu dưỡng được tính tình.
Năm tháng trôi nhanh, tâm ý theo ngày tháng mà phai dần, đến lúc đó thì chỉ còn là cảnh khô cằn, tàn lụi, khó lòng bắt kịp thế gian, đau đớn mà giữ lấy cảnh nghèo khó, thì lúc đó hối tiếc cũng đã muộn màng!
