29/09/2025
𝐁𝐚́𝐨 𝐜𝐚́𝐨 𝐭𝐚̀𝐢 𝐜𝐡𝐢́𝐧𝐡 là “ngôn ngữ” phản ánh sức khỏe tài chính, khả năng sinh lời và rủi ro của doanh nghiệp. Dù bạn là nhà đầu tư, nhà quản lý hay chuyên viên tài chính, việc hiểu rõ tình hình tài chính và hiệu quả hoạt động là điều kiện tiên quyết trước khi đưa ra bất kỳ quyết định đầu tư hay quản trị nào.
Mùa báo cáo tài chính quý 3 đang đến gần, BẢN TIN CHỨNG KHOÁN HÀNG NGÀY hướng dẫn bạn cách đ𝐨̣𝐜 𝐧𝐡𝐚𝐧𝐡 báo cáo tài chính theo 1 số típ nhỏ như sau:
Để đọc và phân tích báo cáo tài chính một cách hiệu quả, cần thực hiện theo 5 bước cơ bản (bước 1 quan trọng nhưng thường bị bỏ qua)
𝐁𝐮̛𝐨̛́𝐜 𝟏: 𝐗𝐞𝐦 𝐲́ 𝐤𝐢𝐞̂́𝐧 𝐤𝐢𝐞̂̉𝐦 𝐭𝐨𝐚́𝐧 𝐯𝐢𝐞̂𝐧
Khi bắt đầu đọc báo cáo tài chính, cần ưu tiên xem phần ý kiến của kiểm toán viên trong báo cáo kiểm toán độc lập. Đây là cơ sở để đánh giá tính trung thực và mức độ đáng tin cậy của số liệu trên báo cáo.
Có bốn loại ý kiến kiểm toán thường gặp như sau:
- Chấp nhận toàn phần: Đã phản ánh trung thực, hợp lý và không có sai sót bạn hoàn toàn có thể sử dụng để báo cáo, phân tích.
- Ngoại trừ: Một phần thông tin trong báo cáo mà kiểm toán viên không xác thực được, hoặc một vài thông tin tài chính không rõ ràng do không tuân thủ đúng các quy tắc đặt ra hoặc không có thông tin giải thích thuyết minh.
- Không chấp nhận: Báo cáo không trung thực hoặc không hợp lý
- Từ chối: Kiểm toán viên từ chối đưa ra ý kiến bởi không thu thập đủ thông tin để đưa ra kết luận về tính trung thực.
𝑩𝒖̛𝒐̛́𝒄 𝟐: Đ𝒐̣𝒄 𝒃𝒂̉𝒏𝒈 𝒄𝒂̂𝒏 đ𝒐̂́𝒊 𝒌𝒆̂́ 𝒕𝒐𝒂́𝒏
- Liệt kê các hạng mục chính trong Tài sản và Nguồn vốn.
- Tính toán tỷ lệ của các khoản này trong Tài sản và Nguồn vốn, cùng với sự thay đổi của chúng tại thời điểm báo cáo.
- Ghi chú lại các khoản chiếm tỷ trọng lớn hoặc có biến động lớn về mặt giá trị tại thời điểm báo cáo.
𝐁𝐮̛𝐨̛́𝐜 𝟑: Đ𝐨̣𝐜 𝐁𝐚́𝐨 𝐜𝐚́𝐨 𝐤𝐞̂́𝐭 𝐪𝐮𝐚̉ 𝐡𝐨𝐚̣𝐭 đ𝐨̣̂𝐧𝐠 𝐤𝐢𝐧𝐡 𝐝𝐨𝐚𝐧𝐡
- Cần tách riêng những khoản doanh thu và chi phí của doanh nghiệp.
- Xác định tỷ trọng của từng khoản doanh thu trong tổng doanh thu, của khoản chi phí trong tổng chi phí và so sánh sự thay đổi của doanh thu, chi phí với cùng kỳ.
- Quan sát, phân tích và đánh giá sự thay đổi doanh thu, chi phí của doanh nghiệp
𝐁𝐮̛𝐨̛́𝐜 𝟒: Đ𝐨̣𝐜 𝐁𝐚́𝐨 𝐜𝐚́𝐨 𝐥𝐮̛𝐮 𝐜𝐡𝐮𝐲𝐞̂̉𝐧 𝐭𝐢𝐞̂̀𝐧 𝐭𝐞̣̂
– Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh: Thanh toán cho nhà cung cấp, thu từ khách hàng, thanh toán cho người lao động, nộp thuế, trả lãi ngân hàng,… Dòng tiền này bao gồm lượng tiền do chính doanh nghiệp làm ra, không phải là khoản huy động hay đi vay nợ.
– Dòng tiền từ hoạt động đầu tư: Là dòng tiền có nguồn gốc từ hoạt động đầu tư, mua sắm hay thanh lý tài sản cố định hoặc tài sản dài hạn của doanh nghiệp.
– Dòng tiền từ hoạt động tài chính: Là dòng tiền liên quan tới việc tăng hay giảm vốn chủ sở hữu và hoạt động vay nợ của doanh nghiệp.
Lưu ý khi đọc báo cáo lưu chuyển tiền tệ:
– Ngoại trừ dòng tiền từ các hoạt động kinh doanh ra, các dòng tiền từ hoạt động đầu tư và tài chính đều có bản chất là “tăng” ở kỳ hiện tại và “giảm” ở kỳ tương lai hoặc đảo ngược lại.
– Phần trọng tâm cần nghiên cứu ở đây là việc lưu chuyển tiền tệ từ các hoạt động kinh doanh, bởi điều này phản ánh khả năng tạo tiền trên tình hình thực tế của doanh nghiệp.
– Tiền và các khoản tương đương tiền vào cuối kỳ có thể “giảm” so với kỳ trước nhưng đây không hẳn là tín hiệu xấu bởi vì doanh nghiệp đã tiến hành thanh toán những khoản vay của mình trước đó.
𝐁𝐮̛𝐨̛́𝐜 𝟓: Đ𝐨̣𝐜 𝐓𝐡𝐮𝐲𝐞̂́𝐭 𝐦𝐢𝐧𝐡 𝐛𝐚́𝐨 𝐜𝐚́𝐨 𝐭𝐚̀𝐢 𝐜𝐡𝐢́𝐧𝐡
- Xác định các thông tin nền và nguyên tắc kế toán
Đọc phần đầu của thuyết minh để hiểu đặc điểm doanh nghiệp, ngành nghề kinh doanh, kỳ kế toán, chế độ và chuẩn mực kế toán áp dụng – đây là cơ sở để đánh giá cách lập và trình bày báo cáo.
- Đối chiếu các khoản mục quan trọng
Tìm các thuyết minh liên quan đến những khoản mục lớn hoặc biến động mạnh trong báo cáo tài chính (ví dụ: tài sản cố định, khoản phải thu, vay nợ, chi phí tài chính).
- Đối chiếu giữa số liệu trên báo cáo chính và phần giải thích trong thuyết minh để xác minh tính minh bạch, đồng thời hiểu sâu bản chất tài chính ẩn sau con số.
- Phân tích thông tin bổ sung và các rủi ro tiềm ẩn
Lưu ý các thông tin bổ sung như cam kết tài chính, hợp đồng dài hạn, bảo lãnh, tranh chấp hoặc giao dịch với bên liên quan – đây là các yếu tố có thể ảnh hưởng đến tương lai tài chính doanh nghiệp.
Đọc kỹ những khoản mục ghi chú đặc biệt để đánh giá rủi ro pháp lý, thay đổi chính sách kế toán hoặc các sự kiện phát sinh sau ngày lập báo cáo.
