06/10/2025
Thị trường tài sản mã hóa: Thí điểm để khai mở tương lai
Trong hành trình kiến tạo một nền kinh tế số hiện đại, việc Chính phủ giao Bộ Tài chính chủ trì, khẩn trương xây dựng và trình dự thảo Nghị quyết về thí điểm thị trường tài sản mã hóa là một bước đi vừa táo bạo, vừa rất cần thiết.
Đây không chỉ là một chỉ đạo hành chính, mà là một thông điệp chính trị mạnh mẽ về quyết tâm cải cách thể chế và chủ động đón đầu tương lai.
Tài sản mã hóa – hình thái sở hữu của kỷ nguyên số
Khi thế giới bước vào kỷ nguyên của blockchain, Web3 (Web3 là internet phi tập trung, do người dùng làm chủ) và trí tuệ nhân tạo, khái niệm tài sản cũng đang được tái định nghĩa. Không gian số đang sản sinh ra một hình thức sở hữu hoàn toàn mới: tài sản mã hóa – các dòng mã lệnh có thể ghi nhận, xác thực và giao dịch trên nền tảng phi tập trung. Đây không còn là xu hướng, mà đang trở thành nền tảng vận hành của kinh tế số toàn cầu.
Tài sản mã hóa gồm nhiều hình thức khác nhau, nhưng phổ biến nhất là năm loại: tiền mã hóa như Bitcoin, Ethereum – hoạt động như vàng số hoặc phương tiện thanh toán xuyên biên giới; các loại token (Token là đơn vị tài sản số được tạo ra trên nền tảng blockchain, đại diện cho một giá trị, quyền lợi hoặc tài sản nào đó) gồm token tiện ích – như phiếu sử dụng dịch vụ kỹ thuật số; token chứng khoán – đại diện cho quyền sở hữu tài chính như cổ phần, trái phiếu; token gắn với tài sản thật – như bất động sản, vàng, tín chỉ carbon; và NFT (Non-Fungible Token) – tài sản số độc nhất đại diện cho sở hữu tác phẩm nghệ thuật, bản quyền, hay vật phẩm trong không gian số.
Tính đến giữa năm 2025, thị trường tài sản mã hóa toàn cầu đã vượt mốc 2.000 tỷ USD. Nhiều quốc gia như Singapore, Trung Quốc, châu Âu... đang thí điểm phát hành tiền kỹ thuật số quốc gia (CBDC), thể hiện quyết tâm kiểm soát dòng giá trị mới trong không gian số.
Không có tài sản mã hóa, kinh tế số sẽ thiếu một hạ tầng cốt lõi để xác lập quyền sở hữu, phân phối tài sản và giao dịch giá trị một cách minh bạch, tức thời và xuyên biên giới. Nếu chỉ chuyển đổi số trong quản lý mà không số hóa hình thức sở hữu và vận hành tài sản, thì chúng ta vẫn chỉ đứng bên rìa của nền kinh tế số thực sự.
Đặc biệt với Việt Nam – một quốc gia đông dân, có nền tảng công nghệ đang phát triển và cộng đồng startup năng động – chậm trễ trong xây dựng thể chế cho tài sản mã hóa sẽ đồng nghĩa với việc bỏ lỡ hàng loạt mô hình kinh tế đang làm thay đổi trật tự toàn cầu.
Chẳng hạn, token chứng khoán đang giúp startup gọi vốn trực tiếp từ cộng đồng toàn cầu, không cần niêm yết lên sàn truyền thống. Singapore và Thụy Sĩ đã áp dụng cơ chế sandbox để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ tiếp cận nguồn lực tài chính mới một cách minh bạch và hợp pháp. Nếu Việt Nam kịp thời mở cửa, các startup trong nước hoàn toàn có thể huy động hàng triệu USD từ nhà đầu tư toàn cầu mà không phụ thuộc vào ngân hàng.
Bất động sản cũng đang được số hóa thông qua token. Ở Mỹ, UAE hay Đức, nhà đầu tư cá nhân có thể mua một phần căn hộ chỉ với vài trăm USD nhờ công nghệ chia nhỏ giá trị tài sản thành token. Với thị trường bất động sản Việt Nam còn thiếu minh bạch và thanh khoản yếu, token hóa tài sản sẽ mở rộng cơ hội sở hữu, giảm chi phí giao dịch và tạo động lực mạnh mẽ cho số hóa đất đai.
Thị trường tín chỉ carbon – một lĩnh vực quan trọng trong chiến lược đạt Net Zero – cũng có thể được minh bạch hóa nhờ blockchain. Châu Âu, Trung Quốc, Hàn Quốc đều đang thí điểm token hóa tín chỉ carbon để giao dịch minh bạch, truy xuất nguồn gốc và kết nối thị trường toàn cầu. Nếu Việt Nam không triển khai công nghệ này, sàn giao dịch tín chỉ carbon trong nước sẽ khó cạnh tranh, khó kiểm soát và kém hấp dẫn nhà đầu tư quốc tế.
