27/03/2021
📌📌📌 Nhà đầu tư (đầu cơ) có nên sử dụng 𝐌𝐚𝐫𝐠𝐢𝐧 ? 📌📌📌
🎯 𝐌𝐚𝐫𝐠𝐢𝐧 𝐥𝐚̀ 𝐠𝐢̀?
Margin hay còn gọi là ký quỹ, là tiền vay từ công ty chứng khoán (hoặc bên thứ ba) để mua cổ phiếu.
Sử dụng ký quỹ để mua chứng khoán, nhà đầu tư phải chịu khoản vay thế chấp (bằng cổ phiếu) và tất nhiên vay nào cũng phải trả gốc, nợ nào rồi cũng sẽ tính lãi. Hiện tại lãi vay margin đang dao động trong biên khá rộng từ 6%-14%/năm đối với tùy từng công ty chứng khoán (CTCK) cũng như chính sách áp dụng cho các nhóm khách hàng khác nhau.
Về bản chất thì giao dịch ký quỹ là đòn bẩy tài chính. Đòn bẩy có thể khiến cho lợi nhuận của nhà đầu tư gia tăng lợi nhuận lên “gấp bội” so với số vốn ban đầu thì ở chiều hướng ngược lại cũng sẽ khiến nhà đầu tư thua lỗ “gấp thếp”!
Vì thế, đã từ lâu margin được ví von như con dao 2 lưỡi.
Vậy nhà đầu tư (đầu cơ) có nên sử dụng margin hay không?
Nếu có, thì những ai nên dùng và dùng vào lúc nào?
Trước khi đi vào phần trả lời chi tiết thì chúng ta cần hiểu rõ rủi ro cũng như mức độ hiệu quả mà hoạt động margin đem lại.
🎯 𝐑𝐮̉𝐢 𝐫𝐨 𝐜𝐮̉𝐚 𝐡𝐨𝐚̣𝐭 đ𝐨̣̂𝐧𝐠 𝐦𝐚𝐫𝐠𝐢𝐧
Trước hết chúng ta cùng nhau tìm hiểu qua một vài khái niệm:
➡ Tài sản thực có (NAV) = Giá trị danh mục chứng khoán – Nợ vay + Giá trị các quyền và nghĩa vụ liên quan (như cổ tức bằng tiền hoặc cổ phiếu, thuế phí, lãi vay …)
➡ Tỷ lệ ký quỹ = Giá trị tài sản thực có/(Giá trị tài sản thực có + Nợ vay )
Hay 𝐌𝐚𝐫𝐠𝐢𝐧 𝐫𝐚𝐭𝐢𝐨 = 𝐍𝐀𝐕/(𝐍𝐀𝐕 + 𝐃𝐞𝐛𝐭)
Khi thị trường sụt giảm mạnh, thông thường giá trị danh mục chứng khoán của nhà đầu tư cũng sẽ giảm theo và từ đó làm giảm NAV, trong khi Nợ vay (Debt) không đổi vậy thì Margin ratio chắc chắn cũng sẽ giảm!
Và khi Margin ratio sụt giảm đến ngưỡng nhất định (thường là 30-35%), nhà đầu tư sẽ nhận được một cuộc gọi từ broker của mình (𝐂𝐚𝐥𝐥 𝐌𝐚𝐫𝐠𝐢𝐧) để yêu cầu nộp thêm tiền/cổ phiếu hoặc bán chứng khoán để làm tăng tỷ lệ ký quỹ.
Nếu bạn ngoan cố không bổ sung tài sản và cũng không muốn bán chứng khoán của mình, thì công ty chứng khoán sẽ làm điều đó thay bạn, đó chính là 𝐅𝐨𝐫𝐜𝐞 𝐒𝐞𝐥𝐥!
Từ đây sẽ làm nảy sinh một loại rủi ro đặc thù mà những nhà đầu tư không sử dụng margin sẽ không bao giờ gặp phải: “Bị giải chấp - buộc phải bán cổ phiếu khi không mong muốn!”
Và cũng không ít nhà đầu tư đã từng trải qua cảm giác bán chứng khoán xong thì thị trường tạo đáy đi lên!
🎯 𝐇𝐢𝐞̣̂𝐮 𝐪𝐮𝐚̉ 𝐬𝐮̛̉ 𝐝𝐮̣𝐧𝐠 𝐦𝐚𝐫𝐠𝐢𝐧
Trong vòng 10 năm trở lại đây (từ 2011 – 2020), VN-Index tăng từ mốc 484.66 điểm lên mốc 1103.87 điểm, tương ứng với mức tăng trưởng kép (CAGR) là 8.57% mỗi năm.
Giả sử nếu một nhà đầu tư sử dụng Margin liên tục trong thời gian này với lãi suất khoảng 10%/năm, nếu xét trên phương diện bình quân thì khả năng cao anh ta sẽ có hiệu suất đầu tư kém hơn so với việc không dùng!
Ngoài ra việc sử dụng margin thường xuyên sẽ khiến tổng lợi nhuận ròng của tất cả nhà đầu tư trên thị trường kém đi một cách đáng kể:
𝐋𝐨̛̣𝐢 𝐧𝐡𝐮𝐚̣̂𝐧 𝐫𝐨̀𝐧𝐠 = 𝐋𝐨̛̣𝐢 𝐧𝐡𝐮𝐚̣̂𝐧 𝐠𝐨̣̂𝐩 – (𝐏𝐡𝐢́ + 𝐓𝐡𝐮𝐞̂́) – 𝐋𝐚̃𝐢 𝐯𝐚𝐲 𝐌𝐚𝐫𝐠𝐢𝐧
Nguyên nhân của việc này là do chi phí lãi vay margin. Lợi nhuận gộp của thị trường trong 1 khoảng thời gian thường là không đổi nhưng nếu sử dụng margin càng nhiều thì lãi vay margin phải trả càng lớn, từ đó sẽ khiến lợi nhuận ròng giảm đi.
Ngoài ra việc vay nợ margin cao sẽ khiến giá trị giao dịch chứng khoán lớn hơn đồng nghĩa với việc tăng phí và thuế, từ đó tác động tiêu cực đến lợi nhuận ròng!
🎯 𝐍𝐡𝐮̛̃𝐧𝐠 𝐚𝐢 𝐧𝐞̂𝐧 𝐬𝐮̛̉ 𝐝𝐮̣𝐧𝐠 𝐦𝐚𝐫𝐠𝐢𝐧 𝐯𝐚̀ 𝐤𝐡𝐢 𝐧𝐚̀𝐨?
Với những phân tích ở trên thì Margin là một công cụ cực kỳ rủi ro, nhưng không thể phủ nhận nếu biết sử dụng đúng cách, đúng thời điểm thì Margin có thể đem lại hiệu quả đến không ngờ, do đó:
✅ Chỉ nên sử dụng khi nhà đầu tư/đầu cơ đã trang bị đủ kinh nghiệm, kiến thức, tâm lý, có một chiến lược cũng như kế hoạch mua bán cổ phiếu rõ ràng. Còn đối với người mới bắt đầu gia nhập thị trường thì tốt nhất là không nên dùng.
✅ Sử dụng margin khi cổ phiếu và thị trường có xu hướng tăng (uptrend) một cách rõ ràng, khi đó xác suất thắng sẽ là cao nhất. Không nên sử dụng khi thị trường có nhiều biến động và khó nắm bắt.
✅ Tuyệt đối không dùng margin khi thị trường đang trong xu hướng giảm (downtrend) hoặc “bắt đáy” vì điều này có thể dẫn đến việc nhà đầu tư bị “cháy tài khoản”. Còn nhớ, khi mới bắt đầu thông tin về đại dịch Covid, thị trường đã có một đợt sụt giảm nghiêm trọng trong giai đoạn tháng 2 và tháng 3 của năm 2020, những ai sử dụng margin trong giai đoạn này ắt hẳn sẽ nhận về “trái đắng”.
✅ Khi dùng margin, thông thường lãi suất sẽ khá cao (nếu lãi suất thấp thì sẽ phải đáp ứng thêm các điều kiện về giao dịch như tăng vòng quay...) nên “đánh ngắn” sẽ tốt hơn “đánh dài”!
✅ Ở khía cạnh đầu tư, Margin sẽ hiệu quả hơn nếu đầu tư vào các cổ phiếu có cơ bản tốt, tình hình tài chính lành mạnh, lợi nhuận tăng trưởng hoặc trả cổ tức cao (cao hơn mức lãi margin phải trả) còn ở khía cạnh đầu cơ thì đó là cổ phiếu có "câu chuyện", hoặc hút được dòng tiền tham gia vào cổ phiếu...
