20/05/2026
Quy định mới của Chính phủ (Nghị định 157/2026) liên quan đến việc "trả tiền công" cho các ngân hàng khi họ tham gia hỗ trợ nền kinh tế.
1. Bản chất của "Cấp bù lãi suất" là gì
Ngân hàng kinh doanh vốn, bình thường cho vay ra phải được lãi 10%/năm mới đủ bù chi phí và có lời. Nhưng trong những giai đoạn khó khăn hoặc cần kích thích sản xuất (ví dụ: làm nhà ở xã hội, nông nghiệp công nghệ cao...), Nhà nước muốn người dân và doanh nghiệp chỉ phải vay với lãi suất rẻ, cỡ 6%/năm thôi cho dễ thở.
Ngân hàng là doanh nghiệp, ép họ tự chịu lỗ 4% thì họ không làm. Vì thế, Nhà nước đứng ra cam kết: **"Các anh cứ cho dân vay 6% đi, phần hụt 4% đó Nhà nước sẽ trích ngân sách ra trả lại cho các anh"**. Cái phần 4% mà Nhà nước trả lại đó, thuật ngữ chuyên môn gọi là "Cấp bù lãi suất".
2. Nghị định mới này quy định cái gì
Nghị định 157 này giống như một "bản nội quy" hướng dẫn cực kỳ chi tiết cách thức các ngân hàng đi đòi tiền Nhà nước:
Luật chơi rõ ràng: Tiền ngân sách là tiền thuế của dân, không phải muốn lấy là lấy. Ngân hàng phải cho vay đúng đối tượng (đúng doanh nghiệp được ưu đãi, làm ăn đàng hoàng, có chứng từ rõ ràng). Ai làm bậy, cho vay sai người, trục lợi chính sách thì sẽ bị thu hồi tiền lại ngay lập tức.
Quy trình thanh toán (Thủ tục đòi tiền): Hàng quý, ngân hàng phải gom hóa đơn, báo cáo nộp lên Ngân hàng Nhà nước. Sau khi kiểm tra sổ sách khớp hết, Kho bạc Nhà nước mới chuyển tiền bù phần lãi hụt đó cho ngân hàng.
Cân đối "két sắt" của Nhà nước: Tổng số tiền Nhà nước trả bù cho các ngân hàng không được vượt quá số tiền ngân sách (đầu tư công) đã lên kế hoạch từ đầu năm. Két Nhà nước có bao nhiêu thì bù bấy nhiêu.
__________
Một sự cụ thể hóa luật chơi để giúp các gói tín dụng ưu đãi (ví dụ như gói hỗ trợ lãi suất 2%) dễ dàng chạy xuống nền kinh tế hơn. Khi có quy trình đòi tiền rõ ràng, không bị ngâm hồ sơ, các ngân hàng thương mại sẽ mạnh dạn và nhiệt tình hơn trong việc giải ngân các khoản vay lãi suất thấp cho doanh nghiệp, thay vì tâm lý "ngại làm, sợ rủi ro mất tiền, khó đòi ngân sách" như trước đây. Điều này mở ra cơ hội tiếp cận dòng vốn rẻ dễ dàng hơn cho các doanh nghiệp nằm trong nhóm ngành nghề được Nhà nước ưu tiên phát triển.
