18/12/2012
06.12.2012 de İTO Meclis Binasında yapılan seminerde Başkan Vekilimiz Sayın Turgut ÖZGEN tarafından Muayene Memurlarının görüşlerinin ifade edildiği bir sunum gerçekleştirilmiştir. Yönetim Kurulu Üyemiz Emrah UYKUN 'UN da hazır bulunduğu toplantıdaki konuşmanın metni aşağıdadır; Sn Başkanım, Sn Başkan Yardımcım, İTO Gümrük Müşavirleri Meslek Komitesinin değerli mensupları, Bakanlığım, derneğim ve...
Okumaya Devam Et
— İTO TOPLANTISINDA MUAYENE MEMURLARININ GÖRÜŞLERİ DİLE GETİRİLDİ (2 fotoğraf)
06.12.2012 de İTO Meclis Binasında yapılan seminerde Başkan Vekilimiz Sayın Turgut ÖZGEN tarafından Muayene Memurlarının görüşlerinin ifade edildiği bir sunum gerçekleştirilmiştir. Yönetim Kurulu Üyemiz Emrah UYKUN 'UN da hazır bulunduğu toplantıdaki konuşmanın metni aşağıdadır; Sn Başkanım, Sn Başkan Yardımcım, İTO Gümrük Müşavirleri Meslek Komitesinin değerli mensupları, Bakanlığım, derneğim ve meslektaşlarım adına hepinizi saygı ile selamlıyorum. Bugün burada düzenlemekte olduğunuz bu toplantının hızla gelişen ve değişen ticaret dünyasına ve gümrük camiasına hayırlar getirmesini temenni ederek sözlerime başlamak istiyorum. Bilindiği üzere, günümüzdeki teknolojik gelişmeler, uluslararası ticarette mal çeşitliliği ve niteliğinin artması, gümrük mevzuatının teknik bir niteliğe bürünmesi; başta gümrük teşkilatı olmak üzere gümrük ve dış ticaret işlemlerini ifa eden gümrük muayene memurlarını ve gümrükte iş yapan firmalar ile ticaret erbabında da değişimi zorunlu kılmaktadır. Bugünkü zümre toplantısının konusu; “Gümrük işlemlerinde sorumluluklarımız ve haksız rekabet” olduğu için konuşmamı üç başlık altında arz etmek istiyorum. Bunlardan birinci olarak “Sorumluluklarımız”, ikinci olarak “Haksız Rekabette Rolümüz” ve son olarak “Meslek Mensuplarımızın Talepleri”. I. Sorumluluklarımız: Bugün Gümrük ve Ticaret Bakanlığının taşra teşkilatında 1.500 civarında muayene memuru görev yapmakta olup, görevleri; 4458 sayılı Gümrük Kanunundaki “Gümrük Kontrolü” tanımı içerisinde genel hatlarıyla, Taşra Teşkilatı Çalışma Yönetmeliğinde ayrıntılı bir şekilde belirtilmiştir. Bunları kısaca ifade etmem gerekirse; a)-Gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulacak eşyanın muayene ve kontrolünü yapmak, Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunu tespit etmek. b)-Gümrük vergileri ile gümrük idarelerince tahsil edilmesi gereken vergi, fon ve diğer malî yükümlülüklerin tahakkukunu yapmak, muafiyet ve istisna hükümlerini uygulamak. c)-Gümrük vergilerinin geri verilmesi veya kaldırılması başvurularında iadesi veya mahsubu gereken vergileri kontrol etmek şeklinde sayılabilir. Gümrük Muayene memurunun yetkileri Kanunda; “Beyanın doğruluğunu araştırmak üzere; beyanname ile ilgili ve beyannameye ekli belgeleri kontrol etme, beyannamenin içerdiği bilgilerin doğruluğunu araştırmak amacı ile beyan sahibinden diğer belgeleri de vermesini isteme, eşyayı muayene etme ve ayrıntılı muayene veya tahlil amacıyla numune alabilme”, sorumlulukları ise “Yaptıkları kontrolden veya muayeneden, gümrük vergilerinin hesaplanmasından ya da muafiyet hükümlerinin uygulanmasından, duruma göre tek başlarına veya müteselsilen sorumludurlar” şeklinde belirlenmiştir. Muayene memuru yukarıda ifade etmeye çalıştığım görev, yetki ve sorumlulukları çerçevesinde yaklaşık 174 Kanun, 21 Uluslararası Anlaşma, 13 Uluslararası Sözleşme, 7 KHK, 8 Tüzük, 675 BKK, 191 Yönetmelik, 200’ü aşkın Yargıtay ve Danıştay Kararı, 774 Tebliğ, 6 Protokol, 482 Genelge ve diğer ithalat ve ihracat ile ilgili muhtelif mevzuatı, yıllık toplam 375.787 milyon dolar Dış Ticaret Hacmi, yıllık 2.1 milyon/adedi ithalat, 2.5 milyon/adedi ihracat olmak üzere; toplam 4.7 milyon/adet Gümrük Beyannamesinin kontrol ve inceleme işlemleri ile toplam vergi gelirinin %21’ne tekabül eden yıllık 53,450 milyon/TL’lik Vergi Gelirinin tahakkuk işlemlerini gerçekleştirmektedir. Gümrük Muayene Memurları olarak, gümrük ve dış ticaret işlemlerinde sizlerin tabiri ile “Halen Daha Gümrük İşlemleri Bitmedi Mi?” sorusunda gümrük teşkilatında ilk akla gelen ya da engel olan kişi gibi algılanmaktadır. Hâlbuki muayene memuru; muayene kriterine göre “Belge Kontrolü-Sarı Hat”, “Eşya Muayenesi-Kırmızı Hat” ya da Onaylanmış Kişilerin yararlandığı ve eşya muayenesi ve belge kontrolünün olmadığı “Mavi Hat” şekline göre evrakların beyana uygunluğu ve/veya eşyanın beyana uygunluğunu kontrol etmekte olup, ithalat veya ihracat işlemi sırasında en hızlı bir şekilde karar vermektedir. Zira Bakanlıkça her ay muayene hatlarına göre “gümrük işlem süreleri” yayınlanmaktadır. Beyanın kontrolünde eşyanın menşeini tespit, kıymetini araştırma ve nihai olarak eşyanın tarifesinin uygunluğu meslektaşlarımız tarafından yapılmaktadır. Yapılan bu nihai tespit ve uygunluk nedeni ile gerek mali ve gerek ise hukuki açıdan en az beyanı yapan yükümlü kadar sorumluluğu olduğunu, diğer taratan her ne kadar yaptığı işlemin bir denetim faaliyeti olsa da unvanında “memur” kelimesi olduğu için de unvanın yapılan göreve yetersiz kaldığı hususunu takdirlerinize arz etmek isterim. II. Haksız Rekabette Rolümüz: Bu başlıkta, meslektaşlarımıza sizler tarafından doğrudan ifade edilen veya çeşitli platformlarda dile getirilen konular ana başlıkları belirtmek gerekirse: 1-) Gümrük işlemlerinin firmalara göre kısa veya uzun sürmesi, 2-) Diğer kurumlarca verilmesi gereken uygunluk değerlendirmesine tabi sürenin Gümrük İdaresine maledilmesi, (TSE, Tarım ve Sağlık gibi) 3-) Tahlil işlemlerinde gecikme veya “bu eşya için de tahlil mi olurmuş! gibi serzenişler şeklinde sayılabilir. Görev alanımızı ilgilendiren ve haksız rekabete konu olabilecek başlıklar ise şu şekilde sayılabilir: 1-)Gümrük işlemlerinin firma bazında daha kısa veya daha uzun sürdüğü konusu: Bu husus doğru, ancak gümrük mevzuatı gereğince uygulanan ve kayıtlı ekonomiye geçiş artıkça daha da etkin hale gelecek olan bir uygulamanın neticesidir. Bildiğiniz üzere bakanlığımızca belirli kriterlere göre A, B ve C tipi Onaylanmış Kişi Statüsü yetkisi verilmekte ve bu statüye sahip firmalar “gümrük beyanında kolaylık” ve “gümrük kontrol sürecinde azalma” denilebilecek ve diğer firmalara göre bazı zaman avantajı kazandıracak imkânlar tanınmaktadır. Bu husus; sektörde yeterince bilinmemekte veya eksik bilindiğinden olsa gerek ya da bilgi kirliliğinden kaynaklı olarak zaman zaman meslektaşlarımıza haksız eleştiriler yapılabilmektedir. Aslında Onaylanmış firma uygulamasının yaygınlaşması dernek olarak bizim de savunduğumuz bir uygulamadır. Zira gümrükte ne kadar çok Onaylanmış (yani güvenilir) firma olursa, gümrük işlemlerinin de güvenirliği ve hızlılığı ona paralel ivme kazanacaktır. Bu arada yeri gelmişken Bakanlığımızca halen yürütülmekte olan çalışmaya göre A, B, ve C tipi Onaylanmış Kişi Statüsüne sahip firmaların ihracat işlemlerinde kolaylıklar getirilmesi, bu tür firmaların fabrikasından eşyasını ihraç edebilecek bir duruma gelmesi hedeflenmektedir. Yapılan veya yapılmakta olan bu tür düzenlemeler aslında gümrük teşkilatı ile dış ticaret camiasının en önemli eksikliği olan “Güven Müessesini” oluşturma gerekliliğini de ortaya koymaktadır. 2-) Ürün Güvenliği, Standardizasyon veya İthalat Tebliğleri kapsamında yapılacak uygunluk değerlendirmeleri: Diğer kamu kurum veya kuruluşların uygunluk değerlendirmeleri her ne kadar beyanname tescilinden önce yapılması gerektiği gümrük mevzuatı gereği olsa da geçmiş alışkanlıklar nedeni ile bu alanda yaşanan gecikmeler halen gümrük idaresine maledilmekte ve dolaylı olarak da muayene memurlarında işlemin beklediği gibi yanlış bir algı oluşmaktadır. Bunun da yine doğru bilgilendirmelerle aşılması ve ilgili kurumların çalışmalarında gerek görülüyorsa revize edilecek uygulamaların ortaya konulması gerekir. Bu bağlamda; gümrük işlemlerinin tamamlanması için diğer kamu kurum veya kuruluşlarınca düzenlenmesi gereken uygunluk belgesi, izin, müsaade yazısı veya belgelerinin tek bir yerden gümrük idaresine sunulmasına yönelik “Tek Pencere” uygulaması için Başbakanlık Genelgesi çıkmış olup, diğer kamu kurum ve kuruluşlarca toplantı ve mutabakatlar yapılmaktadır. Söz konusu “Tek Pencere” uygulaması tamamlanıp yürürlüğe girdiğinde sizler açısından en önemli sorun olan bekleme sürelerinde belirgin bir azalma ve gümrük işlemlerinin daha kısa sürede bitirilmesi sağlanmış olacaktır. 3-) Tahlil işlemleri hususu: Gümrük Yönetmeliğinin 196 ıncı maddesinde belirtilen dökme eşya hariç olmak üzere Ek: 23’de olsa dahi söz konusu eşya her hal ve şartta tahlile gönderilmesi diye bir kaide olmayıp, gerçekte muayene memurunun eşyayı gerek fiziki muayene ve gerekirse belge üzerinde incelediğinde GTİP tespiti yapabildiği durumlarda tahlile gönderilmesi gerekmemektedir. Ancak, geçmiş yıllardaki teftiş ve denetim raporlarında bu husus göz ardı edilmiş ve muayene memurunun bu yetkisini kullandığı için haksız yere soruşturmaya maruz kalmasından dolayı, yaptığı işlemde güvence bağlamında (başka bir ifadeyle eşyayı tahlile niye göndermedin diye denetim elemanının herhangi bir soruşturmaya maruz kalmaması açısından) göndermeyi doğru kabul etmişlerdir. Bu yanlış algı son yıllarda hızlı kırılmakta ve ihtisas gümrükleri başta olmak üzere muayene memurunun tespit edebildiği eşyanın gereksiz yere tahlile gönderilmemesi sağlanmaya başlanmıştır. Ancak bunların yeterli olmadığı bizimde kabul ettiğimiz bir husustur. Bu noktada, siz değerli camia mensuplarınca şu husus özellikle bilinmelidir ki; muayene memurlarının halen uyguladığı gümrük ve dış ticaret mevzuatı mutlaka yapılmasını emredici, şayet yapılmadığı veya uygulanmadığı zaman denetim mekanizmalarınca cezalandırılmaya tabi, hatta takdir yetkisini (inisiyatif alma) dahi sorgulayan bir anlayışa sahiptir. Hal böyle olunca bazen muayene memurları da hani nasıl derler “mevzuat hazretlerini” geçememekte veya mevzuata rağmen inisiyatif dahi kullanamamaktadır. O bakımdan şayet mevzuat hazretleri ne kadar sadeleşir ya da mevzuatların düzenlenmesi ve uygulanması bugün artık bir kamu etik ilkesi haline gelen “Beyana Güven” anlayışı yaygınlaşırsa gümrük işlemlerindeki sıkıntıda o nispette azalacaktır. III. Gümrük İşlemlerinde Muayene Memurlarının Durumu ve Talepleri: a-) İş yoğunluğu ve fiziki alt yapı imkânsızlıklar ile karşı karşıya olması, b-) İthalatçı-ihracatçı firmalarla kurumsal iletişimin doğrudan kurulamaması nedeniyle oluşan yanlış algılama, anlama ve önyargıların önüne geçilememesi, c-) Kamuoyunda olumsuz bir imaca sahip ve önyargıları çok yaygın bir teşkilatta çalışıyor olması, d-) Son olarak sahip olduğu sorumluğa paralel bir unvana sahip olamaması, gibi sebeplerle meslek mensuplarımızın performanslarının, hızla gelişen ve değişen küresel ekonomide yeterli gelmemektedir. Bu bağlamda gümrük muayene memurları ve GMMD olarak şu iki konuda camianızdan destek ve katkı beklediğimizi ifade etmek isterim; TBMM’de görüşülecek herhangi bir kanun tasarısına veya bakanlıkça hazırlanmakta olan “Gümrük ve Ticaret Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında KHK ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısına” eklenecek bir madde ile muayene memurlarının Gümrük ve Ticaret Denetmenliğine geçişinin sağlanması ile Gümrük muayene memurlarının mülga 1615 sayılı Gümrük Kanununun 167 inci maddesine istinaden müktesep hakkı olan, ancak 4458 sayılı Gümrük Kanunu ile elinden alınan “Gümrük Müşavirliği” hakkının geri verilmesini istiyoruz. Gümrük Muayene memurlarının kariyer meslek yapılması, gümrük işlemlerinin yerine getirilmesi açısından son derece önemli faydalar sağlayacağını özellikle belirtir, sizleri tekrar meslektaşlarım, derneğimiz ve bakanlığımız adına saygı ile selamlar, bizleri dinleme nezaketinde bulunduğunuz için teşekkür ederim.
