27/10/2026
BIZ: งานศึกษาชี้ คนที่ ‘มีบ้านของตนเอง’
มีความสุขกว่าคน ‘เช่าบ้านอยู่’
แต่ถ้ามีหนี้บ้านสูงไป
ความสุขสุทธิอาจติดลบ
ในยุคที่ประชากรโลกจ่อจะลดลง ราคาอสังหาริมทรัพย์เริ่มไม่ขึ้นต่อเนื่องเหมือนเคย บางโซนหยุดนิ่งหรือกระทั่งลดลง ประกาศขายบ้านหลายพื้นที่อยู่ค้างนานจนตัวอักษรซีดจาง 'เจ้าที่ดิน' หน้าใหม่ที่กู้เงินมาซื้ออสังหาปล่อยเช่า ถ้าทำเลไม่ดีพอก็หาผู้เช่าไม่ได้ หมุนเงินไม่ทัน ทำให้ต้องกู้เงินดอกเบี้ยสูงมาโปะ แทนที่จะได้สะสมทรัพย์สิน กลายเป็นสะสมหนี้สินแทน ทำให้ความฝันจะมี Passive Income สไตล์ 'พ่อรวย สอนลูก' ดูจะเป็นเรื่องของคนรุ่นก่อน
ทั้งหมดนี้ทำให้คำถามเกี่ยวกับการ 'ซื้อบ้าน' เปลี่ยนไป มันไม่ใช่การมีที่อยู่อาศัยไปพร้อมๆ การลงทุนปลอดภัยแบบในอดีต และข้อถกเถียงเรื่อง 'ซื้อ VS เช่า' ก็เป็นเรื่องเผ็ดร้อนในโลกออกไลน์เสมอมา
เราไม่ได้จะตอบว่าฝั่งไหนถูก แต่ประเด็นคือเราอยากเสริมว่าจริงๆ มันมีมิติทางจิตวิทยาที่ศึกษากันมา ที่ไม่ค่อยถูกรวมอยู่ในบทสนทนานี้แต่ก็น่าสนใจเช่นกัน
อย่างแรก เขาพบว่าคนที่เคยเช่าบ้านถ้าซื้อบ้านแล้วมีบ้านเป็นของตัวเอง มีความสุขขึ้นจริงๆ และนี่เป็นจริงกระทั่งในเยอรมนี ที่คนราวครึ่งสังคมไม่มีบ้านเป็นของตัวเอง และเช่าระยะยาวชิลๆ กัน เนื่องจากกฎหมายคุ้มครองผู้เช่าของประเทศนี้แข็งแรงมาก
โดยความทุกข์ของผู้เช่าก็แสดงให้เห็นในหลายงานวิจัย ตั้งแต่งานที่พูดถึงความเครียดของผู้เช่าเกี่ยวกับความไม่แน่นอนของค่าเช่า งานที่บอกว่าผู้เช่ามักจะรู้จักเพื่อนบ้านน้อยและเหงา ไปจนถึงการวิจัยระดับเซลล์ที่ชี้ว่า คนที่เช่าอยู่ มีความ 'แก่ในระดับเซลล์' มากกว่าคนที่มีบ้านเป็นของตัวเอง
แน่นอน หลายคนก็น่าจะบอกว่า เรื่องแค่นี้ไม่ต้องวิจัยก็ได้ คนเช่าบ้านอยู่มันจะไปมีความสุขเท่าคนมีบ้านของตัวเองได้ยังไง มันเห็นชัดๆ อยู่แล้ว
อย่างไรก็ดี วิจัยยังพบอีกว่า คนที่ซื้อบ้านด้วยเงินสดคือคนที่จะมีความสุขที่สุด กลับกัน คนที่กู้เงินมาซื้อบ้านนั้นแทบจะเห็นเลยว่า ความสุขในการมีบ้านแปรผกผันกับจำนวนหนี้ พูดง่ายๆ คือถ้ายิ่งต้องกู้เงินมาเยอะเพื่อซื้อบ้าน ความสุขจะลด และเขาพบกระทั่งว่าถ้าคนดาวน์น้อยๆ ซื้อบ้านแพงๆ ความสุขมันแทบจะไม่ได้ต่างจากคนที่เช่าอยู่เลย
หรือพูดง่ายๆ ได้ว่า 'ความสุขในฐานะเจ้าของบ้าน' มันต้องเอามาพิจารณาบวกลบกับ 'ความทุกข์ในฐานะลูกหนี้' เสมอ ซึ่งถ้าเป็นคนไทยที่ต้องผ่อนบ้านใน 'อัตราดอกเบี้ยลอยตัว' กันปกติ (ถ้าเป็นอเมริกา การกู้บ้านมักจะใช้อัตราดอกเบี้ยคงที่) ความทุกข์นี้จะมาพร้อมกับความกังวลว่าอัตราดอกเบี้ยจะเพิ่มขึ้นหรือไม่ด้วย ซึ่งในยุคที่ 'เงินเฟ้อ' สูง จึงไม่แปลกที่แบงก์ชาติจะเพิ่มอัตราดอกเบี้ยนโยบาย และทำให้ดอกเบี้ยของธนาคารพาณิชย์ต่างๆ ขึ้นตามไปด้วย ส่งผลให้คนที่กู้บ้านต้องจ่ายดอกเบี้ยหนักขึ้น
ทั้งหมดนี้ ถ้าย้อนกลับไปสรุปข้อถกเถียงแห่งยุคสมัยเรื่อง 'ซื้อ VS เช่า' คำถามที่สำคัญอาจไม่ใช่ว่าอย่างแรกดีกว่าอย่างหลังหรือไม่ แต่เป็นเรื่อง 'เงินที่นำมาซื้อบ้าน' มันไปก่อหนี้ก้อนโตจนทำให้ความสุขในชีวิตเจ้าของบ้านลดลงหรือไม่ และเรื่องพวกนี้มันก็แตกต่างกันไปตามแต่ละบุคคลจริงๆ เพราะ 'อัตราดอกเบี้ยจำนองบ้าน' ที่แต่ละคนประสบก็น่าจะไม่เท่ากัน เช่น คนที่เข้าถึงเงินกู้สหกรณ์พนักงานดอกเบี้ยต่ำ ก็น่าจะมี 'ความทุกข์' น้อยกว่าคนที่เครดิตไม่ดี ไปกู้ธนาคารพาณิชย์แล้วต้องยอมจ่ายดอกเบี้ยในอัตราที่สูง เป็นต้น
