29/06/2026
ทุกครั้งที่มีข่าว Forex แบงก์ชาติจะออกมาเตือนแบบเหวี่ยงแหเหมือนเดิมว่า "การประกอบธุรกิจ FOREX ผิดกฎหมายควบคุมการแลกเปลี่ยนเงิน" โดยไม่เคยแยกให้ชัดสักครั้งว่า Forex ที่พูดถึงคือแบบไหน
จริง ๆ แล้ว "Forex" ที่คนทั่วไปเข้าใจ มันมีอยู่ 2 แบบที่ต่างกันคนละโลกเลยครับ
แบบที่ 1 คือ การแลกเปลี่ยนเงินตราจริง (เนื้อเงิน) เช่น แลกบาทเป็นดอลลาร์เพื่อโอนไปต่างประเทศ หรือนายหน้าจับคู่ธุรกรรมแลกเงินให้ลูกค้า แบบนี้มีการส่งมอบ "เนื้อเงินตราต่างประเทศ" จริง เข้าข่าย "ปัจจัยชำระเงินต่างประเทศ" ตามกฎหมายควบคุมการแลกเปลี่ยนเงินตรง ๆ ถ้าทำโดยไม่มีใบอนุญาต อันนี้ผิดกฎหมาย ธปท. แน่นอน
แบบที่ 2 คือ CFD (Contract for Difference) ซึ่งคือสิ่งที่โบรกเกอร์ Forex ออนไลน์ส่วนใหญ่ขายให้นักเทรดรายย่อยจริง ๆ สินค้าอ้างอิงอาจเป็นคู่เงิน แต่กลไกคือสัญญาเก็งกำไรส่วนต่างราคาระหว่างคุณกับโบรกเกอร์ ไม่มีการส่งมอบเนื้อเงินตราต่างประเทศที่ไหนเลย เงิน USD ในบัญชีคุณทำหน้าที่เป็นแค่เงินประกัน (margin) ไม่ใช่สิ่งที่ถูกซื้อขายแลกเปลี่ยนจริง
ดูตัวบท พ.ร.บ.ควบคุมการแลกเปลี่ยนเงิน พ.ศ. 2485 มาตรา 3 ก็เขียนนิยาม "เงินตราต่างประเทศ" ไว้ชัดว่าหมายถึงเงินที่ชำระหนี้ได้ตามกฎหมายของประเทศอื่น รวมถึง "ค่าแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ" คือเงินฝากในธนาคาร ตั๋วแลกเงิน เช็ค ที่จะพึงจ่ายเป็นเงินตราต่างประเทศ และมาตรา 4 ทวิ ก็ใช้คำว่า "เงินตราต่างประเทศหรือเล็ตเตอร์ออฟเครดิต" เป็นสิ่งที่ต้องขออนุญาตก่อนทำธุรกรรม
ทั้งสองมาตรานี้พูดถึง "เนื้อเงินจริง" ทั้งสิ้น ไม่มีตรงไหนเขียนถึงสัญญาที่อ้างอิงราคาเงินตราแบบ CFD เลย (ส่วนรายละเอียดปลีกย่อยเรื่องใบอนุญาตประกอบธุรกิจเกี่ยวกับปัจจัยชำระเงินต่างประเทศ เป็นกฎหมายลำดับรองที่ออกตามมาตรา 4 อีกที)
ดังนั้น CFD คู่เงิน ซึ่งไม่มีการส่งมอบเนื้อเงินตราต่างประเทศที่ไหนเลย จึงไม่เข้าข่ายธุรกรรมที่ พ.ร.บ. ฉบับนี้ครอบคลุมในตัวมันเอง
ผลลัพธ์คือ เวลาแบงก์ชาติออกแถลงการณ์ว่า "FOREX ผิดกฎหมาย" แบบเหมารวม มันจึงพูดถูกแค่ครึ่งเดียว คือถูกสำหรับแบบที่ 1 (แลกเงินจริง/นายหน้าไม่มีใบอนุญาต) แต่ไม่มีฐานตามตัวบทรองรับสำหรับแบบที่ 2 (สัญญา CFD ที่ไม่มีการส่งมอบเงินจริง)
[Update เรื่องที่ ธปท. ควรพูด]
ถ้าจะเตือนประชาชนแบบช่วยได้จริง ควรแยกให้ชัดว่าผิดเพราะ "มีคนกลางในไทยรับแลกเงินจริงโดยไม่มีใบอนุญาต" หรือผิดเพราะ "ตัวสัญญา CFD" เพราะสองอย่างนี้อยู่คนละฐานกฎหมาย และมีผลทางกฎหมายต่างกันโดยสิ้นเชิง การเหมารวมแบบเดิมทำให้คนที่แลกเงินถูกกฎหมายเองแล้วเอาไปเทรด CFD เข้าใจผิดว่าตัวเองทำผิดกฎหมายไทยไปด้วย
อ้างอิง: พ.ร.บ.ควบคุมการแลกเปลี่ยนเงิน พ.ศ. 2485 มาตรา 3, 4 ทวิ
