16/06/2026
AI ที่ดีที่สุดในโลก อายุ 3 วัน ถูกปิดโดยคนที่ออกเงินสร้างมันเอง
ช่วงอาทิตย์ที่แล้วผมได้มีโอกาสทดลองใช้ Fable 5 เขียนโค๊ด และระบบเทรด รวมถึง Robot เทรด และการวิเคราะห์หุ้น ผมรู้สึกได้เลยว่า มันดีกว่า Sonnet และ Opus แบบชัดเจนมาก และคิดว่าน่าจะได้จ่ายเงินให้ AI ตัวนี้แน่นอน แต่แล้วเช้าวันเสาร์ ทำให้ผมตกใจมาก เมื่อได้ข่าวว่า Fable 5 โดนแบน และยังไม่รู้เลยว่าจะได้มีโอกาสกลับมาใช้อีกหรือไม่
เลยลองค้นหาว่ามันจะกลับมาไหม และเมื่อไหร่ แต่สิ่งที่พบกลับน่าสนใจกว่าที่คิดมาก เพราะนี่ไม่ใช่แค่เรื่องเทคนิค แต่เป็นเรื่องของผลประโยชน์ อำนาจ และการเมืองในวงการ AI ที่ซับซ้อนกว่าหน้าข่าวมาก
----
🚀 สามวันจากจุดสูงสุด สู่การถูกปิดทั้งโลก
วันที่ 9 มิถุนายน 2026 บริษัท Anthropic เปิดตัว Claude Fable 5 อย่างยิ่งใหญ่ มันคือโมเดล AI ที่ทรงพลังที่สุดเท่าที่บริษัทเคยเปิดให้สาธารณชนทั่วไปได้ใช้ เป็นรุ่นแรกในตระกูลที่เรียกว่า Mythos-class ซึ่งถูกจัดให้อยู่เหนือรุ่นเรือธงเดิมอย่าง Opus ขึ้นไปอีกขั้น บริษัทคุยว่ามันทำคะแนนนำเกือบทุกการทดสอบมาตรฐาน ทั้งงานเขียนโปรแกรม งานวิจัยวิทยาศาสตร์ และงานความรู้ที่ซับซ้อน ยิ่งงานยาวและยากเท่าไหร่ Fable 5 ก็ยิ่งทิ้งห่างรุ่นอื่นมากเท่านั้น และเปิดราคาที่หลายคนมองว่าเอื้อมถึง คือ 10 ดอลลาร์ต่อล้านโทเคนขาเข้า และ 50 ดอลลาร์ต่อล้านโทเคนขาออก
แต่เพียง 3 วันต่อมา ในเย็นวันศุกร์ที่ 12 มิถุนายน เวลา 17:21 น. ตามเวลาฝั่งตะวันออกของสหรัฐฯ Anthropic ได้รับจดหมายจาก Howard Lutnick รัฐมนตรีกระทรวงพาณิชย์ ส่งถึง Dario Amodei ซีอีโอของบริษัทโดยตรง เนื้อหาคือคำสั่งควบคุมการส่งออก ที่ห้ามไม่ให้บุคคลต่างชาติทุกคนเข้าถึง Fable 5 และพี่น้องรุ่นพี่ของมันอย่าง Mythos 5 ไม่ว่าคนคนนั้นจะอยู่ในหรือนอกสหรัฐฯ และครอบคลุมไปถึงพนักงานต่างชาติของ Anthropic เองด้วย
ปัญหาคือ Anthropic ไม่สามารถแยกแยะผู้ใช้ชาวอเมริกันออกจากคนต่างชาติได้แบบเรียลไทม์ บริษัทจึงไม่มีทางเลือกอื่น นอกจากปิดโมเดลทั้งสองตัวสำหรับลูกค้าทุกคนทั่วโลกเพื่อให้แน่ใจว่าปฏิบัติตามคำสั่ง เซสชันที่กำลังใช้งานอยู่เด้งเป็นข้อความผิดพลาด คำสั่งใหม่ถูกโยนไปให้โมเดลรุ่นเก่ากว่าอย่าง Opus 4.8 รับช่วงต่อ ส่วนรุ่นอื่นที่เหลือไม่ได้รับผลกระทบ โมเดลที่แรงที่สุดในประวัติศาสตร์บริษัท จึงมีอายุการใช้งานต่อสาธารณะเพียงสามวัน
-------
🔪 หักมุม คนที่ลั่นไก คือพันธมิตรที่ใกล้ที่สุด
เรื่องนี้น่าจะเป็นแค่ดราม่าระหว่างบริษัทเทคโนโลยีกับรัฐบาล ถ้าไม่ใช่เพราะรายงานของ Wall Street Journal ซึ่งได้รับการยืนยันโดย The Information และ Reuters ที่ชี้ว่าจุดเริ่มต้นของเรื่องทั้งหมด มาจากโทรศัพท์สายหนึ่งของคนที่อยู่ใกล้ Anthropic ที่สุด
ตามรายงาน Andy Jassy ซีอีโอของ Amazon เป็นผู้โทรหา Scott Bessent รัฐมนตรีคลัง และเจ้าหน้าที่ระดับสูงคนอื่น เพื่อแจ้งว่านักวิจัยด้านความปลอดภัยของ Amazon ใช้ชุดคำสั่งบางอย่างหลอกให้ Fable 5 ปล่อยข้อมูลที่นำไปใช้ช่วยโจมตีไซเบอร์ได้ ทั้งที่ข้อมูลแบบนั้นควรถูกปิดกั้น และการพูดคุยครั้งนั้นเกิดขึ้นก่อนที่กระทรวงพาณิชย์จะออกคำสั่งระงับเพียงไม่นาน
ที่ทำให้เรื่องนี้อึดอัดเป็นพิเศษ คือสถานะของ Amazon เอง บริษัทนี้ไม่ใช่คนนอก แต่เป็นนักลงทุนรายใหญ่ที่สุดของ Anthropic ที่ทุ่มเงินไปแล้วราว 1.3 หมื่นล้านดอลลาร์นับตั้งแต่ปี 2023 Jassy นั่งอยู่ในบอร์ดบริหาร และ Amazon ยังเป็นเจ้าของคลาวด์หลักที่ Anthropic ใช้รันโมเดลผ่านดีลมูลค่าราว 1 แสนล้านดอลลาร์ พูดง่าย ๆ คือบริษัทเดียวกันที่ออกเงินสร้างโครงสร้างพื้นฐานให้ Anthropic กลับเป็นบริษัทเดียวกันที่ไปบอกรัฐบาลว่าโมเดลของ Anthropic อันตราย
และยังมีอีกชั้นที่ลึกกว่านั้น Amazon ไม่ได้เป็นแค่ผู้สนับสนุน แต่เป็นคู่แข่งโดยตรงด้วย เพราะบริษัทมีโมเดล AI ตระกูลของตัวเองชื่อ Nova ที่แข่งในตลาดเดียวกัน ยิ่งไปกว่านั้น Amazon ยังกระจายเดิมพันไปลงทุนใน OpenAI ซึ่งเป็นคู่แข่งหลักของ Anthropic เป็นเงินสูงถึงระดับหลายหมื่นล้านดอลลาร์ เมื่อบริษัทเดียวสวมหมวกพร้อมกันทั้งเจ้าหนี้ เจ้าบ้าน กรรมการ และคู่แข่ง ทุกการกระทำจึงถูกตั้งคำถามได้เสมอว่า ทำเพื่อความปลอดภัย หรือทำเพื่อผลประโยชน์ของตัวเอง
-----
⚔️ สองเรื่องเล่าที่สวนทางกันอย่างสิ้นเชิง
เมื่อเกิดเหตุ สองฝ่ายเล่าเรื่องคนละทาง และความต่างนี้เองคือหัวใจที่ทำให้สังคมยังหาข้อสรุปไม่ได้
ฝั่ง Anthropic ยืนยันว่านี่คือความเข้าใจผิด บริษัทบอกว่าได้ดูการสาธิตเทคนิคที่รัฐบาลอ้างถึงแล้ว และพบว่ามันเป็นเพียงการชี้ช่องโหว่เล็กน้อยที่วงการรู้กันอยู่ก่อนแล้ว ไม่ใช่การเจาะระบบแบบครอบจักรวาล บริษัทยังย้ำว่าโมเดลสาธารณะอื่น รวมถึง GPT-5.5 ของ OpenAI ก็สามารถหาช่องโหว่เดียวกันได้โดยไม่ต้องใช้เทคนิคพิเศษใด ๆ เลยด้วยซ้ำ และถ้าจะเอามาตรฐานเข้มงวดระดับนี้มาใช้กับทั้งอุตสาหกรรม ก็เท่ากับสั่งหยุดการปล่อยโมเดลใหม่ของผู้พัฒนา AI ทุกเจ้าไปพร้อมกัน
ฝั่งรัฐบาลเล่าอีกแบบ David Sacks อดีตที่ปรึกษาด้าน AI และคริปโตของทำเนียบขาว ซึ่งปัจจุบันเป็นประธานร่วมของสภาที่ปรึกษาด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของประธานาธิบดี ออกมาโพสต์ว่า มีพันธมิตรที่น่าเชื่อถือซึ่งทดสอบ Fable พบวิธีเจาะการ์ดเรลของมัน และรัฐบาลได้ขอให้ Amodei แก้ไขช่องโหว่ หรือไม่ก็ถอนโมเดลออก แต่ Amodei ปฏิเสธ รัฐบาลจึงออกคำสั่งควบคุมการส่งออกอย่างไม่เต็มใจ พร้อมบอกว่าหวังให้ Anthropic แก้ปัญหาเพื่อให้โมเดลกลับมาเปิดได้โดยเร็ว
ระหว่างเรื่องเล่าสองด้านนี้ ยังมีจุดคลุมเครือสำคัญที่สื่อยังตอบไม่ได้ คือไม่ชัดเจนว่า Amazon ทดสอบ Fable เพราะทำเนียบขาวร้องขอ หรือทำเองโดยลำพัง ซึ่งคำตอบของคำถามนี้จะเปลี่ยนภาพทั้งหมด ว่าเหตุการณ์นี้เป็นการทำหน้าที่พลเมืองด้านความมั่นคง หรือเป็นเกมธุรกิจที่ใช้ความปลอดภัยเป็นฉากบังหน้า ฝ่าย Amazon เองชี้แจงสั้น ๆ ว่าในฐานะผู้ให้บริการคลาวด์รายใหญ่ การที่รัฐบาลมาขอคำปรึกษาเรื่องความเสี่ยงเป็นเรื่องปกติ และบริษัทไม่เปิดเผยรายละเอียดของการหารือเหล่านั้น และมีอีกหนึ่งเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นก่อนหน้าทั้งหมดนี้เพียงสองวัน ซึ่งทำให้ภาพชัดขึ้นมาก วันที่ 10 มิถุนายน หรือเพียงหนึ่งวันหลัง Fable 5 เปิดตัว บุคคลที่รู้จักกันในวงการภายใต้ชื่อ Pliny the Liberator นักเจาะระบบ AI ที่มีชื่อเสียงในโลกออนไลน์ ได้โพสต์บน X อ้างว่าสามารถเจาะการ์ดเรลของ Fable 5 ได้สำเร็จ และดึงเนื้อหาที่ควรถูกปิดกั้นออกมาได้จริง ทั้งคำสั่งสำหรับทำ exploit ไซเบอร์ วิธีทำวัตถุระเบิด และเส้นทางสังเคราะห์สารเคมีอันตราย โพสต์ดังกล่าวแพร่กระจายอย่างรวดเร็วในวงการความปลอดภัยไซเบอร์และในหมู่ผู้ที่ติดตามเรื่อง AI
ลำดับเวลาจึงน่าสนใจมาก Fable 5 เปิดตัว 9 มิถุนายน Pliny โพสต์วิธีเจาะ 10 มิถุนายน Amazon รายงานต่อรัฐบาล 12 มิถุนายน และคำสั่งปิดออกมาในเย็นวันเดียวกัน ไม่มีใครรู้ว่า Amazon เริ่มทดสอบ Fable 5 ก่อนหรือหลังโพสต์ของ Pliny แต่เหตุการณ์ทั้งหมดเกิดขึ้นในช่วงเวลาที่แน่นมาก และทำให้ประเด็นความปลอดภัยถูกจุดขึ้นมาในจังหวะที่อ่อนไหวที่สุดสำหรับ Anthropic พอดี
-----
🏛️ ศึกที่ใหญ่กว่าเรื่องเจลเบรก
ถ้ามองเหตุการณ์นี้เป็นเรื่องเดี่ยว เราจะพลาดภาพใหญ่ เพราะแท้จริงแล้วมันคือบทล่าสุดของสงครามที่ยืดเยื้อระหว่าง Anthropic กับรัฐบาลชุดนี้ ที่ปะทุกันมาตั้งแต่ปี 2025
ก่อนหน้านี้ในเดือนมีนาคม 2026 กระทรวงกลาโหมเคยตีตรา Anthropic ว่าเป็นความเสี่ยงต่อห่วงโซ่อุปทาน หลังบริษัทปฏิเสธที่จะยอมให้กองทัพใช้ Claude ทำงานสอดแนมประชาชนในวงกว้าง และใช้ในระบบอาวุธสังหารอัตโนมัติ โดยไม่มีข้อจำกัดด้านความปลอดภัย ผลคือ Anthropic ถูกตัดออกจากห่วงโซ่อุปทานด้านกลาโหม และบริษัทตอบโต้ด้วยการฟ้องร้องรัฐบาลในอีกคดีหนึ่งที่ยังดำเนินอยู่
จุดที่น่าสนใจคือ คำสั่งควบคุมการส่งออกรอบนี้ใช้กลไกทางกฎหมายคนละตัวกับคดีเดิมที่ Anthropic กำลังสู้อยู่ นั่นหมายความว่าคำสั่งคุ้มครองชั่วคราวที่บริษัทเคยได้จากศาลในแคลิฟอร์เนีย ใช้กับเคสนี้ไม่ได้ Anthropic จึงต้องยอมปฏิบัติตามไปก่อน แม้จะไม่เห็นด้วยก็ตาม
เมื่อต่อจุดเหล่านี้เข้าด้วยกัน เราจะเห็นรูปแบบที่ชัดขึ้น Anthropic วางตำแหน่งตัวเองเป็นบริษัท AI สาย ระมัดระวัง ที่ยอมเสียโอกาสทางธุรกิจเพื่อยึดหลักการด้านความปลอดภัยและจริยธรรม แต่ทุกครั้งที่บริษัทยืนยันหลักการนั้นต่อหน้ารัฐ มันก็ต้องจ่ายราคาทางธุรกิจ และครั้งนี้ราคาที่จ่ายคือสินค้าเรือธงที่เพิ่งเปิดตัวได้เพียงสามวัน
------
🎭 ธงผืนเดียวกัน แต่คนละสงคราม
นี่คือจุดที่ผมอยากชวนคิดให้ลึกกว่าหน้าข่าว เพราะถ้าสังเกตดี ๆ จะเห็นว่าทุกฝ่ายในเรื่องนี้พูดคำเดียวกันหมด นั่นคือคำว่า ความปลอดภัย
รัฐบาลอ้างความปลอดภัยของชาติในการสั่งปิด Amazon อ้างความปลอดภัยในการรายงานช่องโหว่ และ Anthropic เองก็สร้างแบรนด์ทั้งหมดขึ้นมาบนคำว่าความปลอดภัย ถึงขั้นเคยออกมาเรียกร้องให้แล็บ AI รายใหญ่ทั่วโลกร่วมกันเหยียบเบรก ชะลอการพัฒนา AI ที่อันตรายเกินไป แต่เมื่อทุกฝ่ายถือธงเดียวกัน คำถามที่ควรถามจึงไม่ใช่ ใครพูดเรื่องความปลอดภัย แต่เป็น ใครได้อะไรจากการพูดเรื่องนั้น
เมื่อมองในมุมนี้ สิ่งที่อยู่ใต้ธงความปลอดภัยกลับเป็นเรื่องของอำนาจและเงินอย่างชัดเจน รัฐบาลได้อำนาจในการควบคุมว่าใครจะเข้าถึงเทคโนโลยีที่ทรงพลังที่สุดได้บ้าง Amazon ได้จัดการกับสถานการณ์ที่คู่แข่งและบริษัทที่ตัวเองลงทุนปล่อยของที่อาจกระทบภาพรวม และ Anthropic ได้ปกป้องจุดยืนของตัวเองแลกกับการเสียรายได้ ความปลอดภัยจึงไม่ใช่เป้าหมายเดียวที่ทุกคนกำลังไล่ตาม แต่เป็นภาษากลางที่ใช้พูดถึงเป้าหมายอื่นที่พูดออกมาตรง ๆ ไม่ได้
และนี่คือบทเรียนเชิงโครงสร้างที่สำคัญที่สุดของเรื่องนี้ วงการ AI วันนี้มีเงินทุนมหาศาลกระจุกตัวอยู่ในมือบริษัทคลาวด์ยักษ์ใหญ่เพียงไม่กี่ราย เมื่อบริษัทเดียวสามารถเป็นได้ทั้งนักลงทุน เจ้าของโครงสร้างพื้นฐาน กรรมการ และคู่แข่งของคุณในเวลาเดียวกัน ความไว้วางใจในระบบนิเวศนี้จึงเปราะบางกว่าที่เห็น โดยไม่ต้องกล่าวหาเจตนาของใครเลยด้วยซ้ำ เพียงแค่โครงสร้างแบบนี้ก็เพียงพอที่จะทำให้เกิดเหตุการณ์แบบ Fable 5 ขึ้นได้
-------
💸 ใครเจ็บ ใครได้ และเดิมพันที่ชื่อ IPO
เหตุการณ์นี้เกิดในจังหวะที่อ่อนไหวอย่างยิ่งสำหรับ Anthropic เพราะบริษัทเพิ่งยื่นเอกสารเตรียมเข้าตลาดหุ้นแบบลับ และถูกตีมูลค่าล่าสุดในระดับสูงราว 9.65 แสนล้านดอลลาร์ ซึ่งอาจกลายเป็นการเสนอขายหุ้นครั้งใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์ การที่สินค้าเรือธงถูกสั่งปิดในจังหวะแบบนี้ ทำให้ความเสี่ยงด้านกฎระเบียบกลายเป็นส่วนหนึ่งของเรื่องเล่าการเข้าตลาดทันที และตลาดก็ตอบสนองทันที สัญญาที่ใช้เก็งราคาหุ้นก่อน IPO ของ Anthropic ปรับลงราว 3.7 เปอร์เซ็นต์ทันทีหลังข่าว
แต่ Anthropic ไม่ได้เจ็บคนเดียว เพราะบริษัทมหาชนรายใหญ่หลายเจ้าถือหุ้นอยู่ในนั้น มูลค่าหุ้นที่ Amazon ถืออยู่คิดเป็นราว 1.35 แสนล้านดอลลาร์ที่ระดับมูลค่าปัจจุบัน ขณะที่ Google ทุ่มลงไปเพิ่มอีกถึงระดับสี่หมื่นล้านดอลลาร์ ส่วน Microsoft และ Nvidia ก็ลงเงินไว้หลายพันถึงหลายหมื่นล้านเช่นกัน เมื่อมูลค่าของ Anthropic ถูกกดดัน มูลค่าสินทรัพย์ในมือบริษัทเหล่านี้ก็ถูกกระทบตามไปด้วย นี่คือประเด็นที่นักลงทุนหุ้นเทคโนโลยีสหรัฐฯ มักมองข้าม ว่าความเสี่ยงเชิงภูมิรัฐศาสตร์และการเมือง สามารถซึมเข้าไปอยู่ในมูลค่าหุ้นได้โดยที่ตัวธุรกิจไม่ได้ทำอะไรผิดเลย
ในอีกด้าน ผู้ที่อาจได้ประโยชน์คือคู่แข่ง โดยเฉพาะ OpenAI เพราะลูกค้าองค์กรที่ต้องการโมเดลระดับสูงและไม่อยากเจอความไม่แน่นอน อาจหันไปหาทางเลือกอื่นระหว่างที่ Anthropic เร่งกู้คืนการเข้าถึง บทเรียนสำหรับองค์กรจึงชัดเจน การผูกระบบงานทั้งหมดไว้กับผู้ให้บริการโมเดลปิดเพียงรายเดียว คือความเสี่ยงที่อาจทำให้ทุกอย่างหยุดชะงักในชั่วข้ามคืน เพียงเพราะคำสั่งทางกฎหมายฉบับเดียว
สำหรับคำถามที่ทุกคนอยากรู้ว่าเมื่อไหร่จะกลับมา คำตอบที่ตรงที่สุดคือยังไม่มีใครรู้วันแน่นอน Anthropic บอกเพียงว่ากำลังเร่งกู้คืนโดยเร็วที่สุด ผู้บริหารเดินทางไปพบเจ้าหน้าที่ที่วอชิงตันแล้ว และตลาดคาดการณ์ส่วนใหญ่เชื่อว่าการเข้าถึงสำหรับลูกค้าในสหรัฐฯ น่าจะกลับมาได้ภายในต้นเดือนกรกฎาคม แต่ การกลับมาให้ต่างชาติใช้ เป็นคนละเรื่องและยากกว่ามาก เพราะมันไม่ได้ขึ้นกับการแก้ช่องโหว่ทางเทคนิคของบริษัท แต่ขึ้นกับการตัดสินใจเชิงนโยบายของรัฐว่าจะยอมปลดล็อกการควบคุมการส่งออกเมื่อไหร่
--------
🌍 และคนนอกอเมริกา รวมถึงเราด้วย
จุดที่คนไทยควรสนใจที่สุดอาจไม่ใช่ดราม่าในห้องประชุม แต่เป็นสิ่งที่เหตุการณ์นี้บอกเกี่ยวกับโลกที่เรากำลังอยู่ เพราะแม้แต่พันธมิตรใกล้ชิดของสหรัฐฯ ก็โดนตัดไม่ต่างจากเรา ในอังกฤษ มีสมาชิกรัฐสภาออกมาระบุว่าโรงพยาบาล บริษัท และนักวิจัยอังกฤษเคยใช้ Fable 5 ก่อนถูกตัดสิทธิ์ และอดีตรัฐมนตรีด้านความมั่นคงคนหนึ่งถึงกับพูดว่า อธิปไตยยุคนี้เป็นเรื่องของโค้ดมากกว่าปืนใหญ่ สะท้อนว่าหลายประเทศเพิ่งตื่นมาพบว่าตัวเองพึ่งพา AI จากบริษัทอเมริกันเพียงไม่กี่รายมากแค่ไหน
สิ่งที่เกิดขึ้นกับ Fable 5 จึงเป็นสัญญาณว่า โมเดล AI ระดับสูงได้กลายเป็นสินทรัพย์ยุทธศาสตร์เต็มตัว ที่ถูกควบคุมด้วยกลไกแบบเดียวกับที่สหรัฐฯ เคยใช้กับชิปขั้นสูง และเมื่อเป็นเช่นนั้น คนที่อยู่นอกพรมแดนอเมริกาก็กลายเป็นกลุ่มแรกที่ถูกตัดออกเสมอ ทั้งที่ไม่ได้ทำอะไรผิด นี่คือเหตุผลที่หลายประเทศเริ่มพูดถึงการสร้าง AI อธิปไตยของตัวเอง แทนการฝากอนาคตทั้งหมดไว้กับเครื่องมือที่อาจถูกปิดสวิตช์จากอีกซีกโลกได้ทุกเมื่อ
คำถามที่ยังไม่มีคำตอบ และอาจเป็นคำถามที่สำคัญที่สุด คือเมื่อเทคโนโลยีที่ทรงพลังที่สุดในยุคนี้ ถูกควบคุมด้วยส่วนผสมของผลประโยชน์ทางธุรกิจ การเมืองภายในประเทศ และความมั่นคงของชาติ แล้วใครกันแน่ที่เป็นผู้ตัดสินว่าโลกที่เหลือจะได้ใช้มันหรือไม่ และในวันที่เส้นแบ่งระหว่างความปลอดภัย การแข่งขัน และอำนาจ พร่าเลือนจนแยกไม่ออกแบบนี้ เราจะยังเชื่อคำว่า เพื่อความปลอดภัย ได้มากแค่ไหน
Boyles bigmove club
ที่มา เรียบเรียงจากการรายงานของ Anthropic, CNBC, Bloomberg, Reuters, The Wall Street Journal, The Information, Axios, Fortune, TechCrunch, NBC News, The New Stack, InfoQ, VentureBeat, GeekWire และ The Verge