25/07/2017
PRZEDAWNIENIE ROSZCZEŃ
Przedawnienie roszczeń nie oznacza, że dług przepada a roszczenie znika.
Wynika to z treści art. 117 §2 kodeksu cywilnego:
„Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne”
Przedawnienie roszczeń rozpoczyna bieg w od dnia wymagalności roszczenia, od którego wierzyciel ma możliwość dochodzenia jego spełnienia. Przed ustaleniem należy jednak sprawdzić czy w międzyczasie nie doszło do zawieszenia lub przerwania biegu przedawnienia.
Następujące czynności prawne przerywają bieg przedawnienia.
Wniesienie pozwu do sądu
Złożenie w sądzie wniosku o wezwanie do próby ugodowej przed sądem
Złożenie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności
Zgłoszenie wierzytelności do postępowania upadłościowego
Złożenie wniosku do komornika o wszczęcie egzekucji
Uznanie roszczenia przez dłużnika
W przypadku skuteczności powyższych czynności prawnych, powodujących przerwanie biegu terminu przedawnienia roszczeń, termin biegnie od początku, na nowo.
TERMINY PRZEDAWNIENIA
Ogólny termin przedawnienia roszczeń (art. 118 K.c.). Ma on zastosowanie zawsze wtedy, gdy żaden inny przepis zawarty w ustawie nie przewiduje odmiennego terminu przedawnienia wynosi 10 lat i są to między innymi:
10 LAT
• Roszczenia stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo przed sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd - nawet wtedy, gdy termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy. Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenia okresowe należne w przyszłości ulega przedawnieniu trzyletniemu (art. 125 § 1 K.c.).
3 LATA
• Roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 118 K.c.). Dotyczy to roszczeń przysługujących podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą w stosunku do innych przedsiębiorców lub konsumentów. Nie ma natomiast zastosowania do roszczeń konsumentów przeciw przedsiębiorcom. UWAGA. Przedsiębiorcy powinni mieć świadomość, że spora część ich roszczeń przedawni się znacznie szybciej niż po 3 latach - istnieje cały szereg przepisów, które dla poszczególnych roszczeń przewidują jeszcze krótsze terminy przedawnienia
• Roszczenia o świadczenia okresowe (art. 118 K.c.), a więc spełniane w z góry oznaczonych odstępach czasu, np. czynsz najmu.
UWAGA. Świadczeniem okresowym nie są poszczególne raty, na które została rozłożona spłata długu lub zapłata ceny, raty, na które rozłożono spłatę pożyczki. Nie jest świadczeniem okresowym należność za korzystanie z lokalu, przypadająca za okres po wygaśnięciu stosunku najmu (uchwała SN z dnia 18 kwietnia 1974 r., sygn. akt III CZP 20/74).
• Odsetki za opóźnienie w zapłacie. Zasadą jest, że roszczenie o odsetki za opóźnienie od kwot uiszczonych po terminie przedawnia się po 3 latach (art. 118 K.c. - termin przedawnienia dla roszczeń o świadczenie okresowe wynosi 3 lata). Jeśli jednak należność główna nie została zapłacona i uległa przedawnieniu, to razem z przedawnieniem należności głównej przedawnia się roszczenie o zapłatę odsetek za opóźnienie.
• Ustanowiony w art. 118 K.c. trzyletni termin przedawnienia roszczeń o świadczenia okresowe stosuje się do roszczeń o odsetki za opóźnienie także wtedy, gdy roszczenie główne ulega przedawnieniu w dwuletnim terminie określonym w art. 554 K.c. Roszczenie o odsetki za opóźnienie przedawnia się jednak najpóźniej z chwilą przedawnienia się roszczenia głównego
• Roszczenia ze stosunku pracy art. 291 § 1 K.p.. UWAGA. Część roszczeń ze stosunku pracy przedawnia się po roku
• Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym art. 4421 K.c.. Termin liczy się od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż 10 lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem 20 lat od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Natomiast w razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Przedawnienie roszczeń osoby małoletniej o naprawienie szkody na osobie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem 2 lat od uzyskania przez nią pełnoletności.
• Roszczenia wynikające z umowy ubezpieczenia art. 819 K.c.. W przypadku ubezpieczenia OC, roszczenie poszkodowanego do zakładu ubezpieczeń o odszkodowanie lub zadośćuczynienie przedawnia się z upływem terminu przewidzianego dla tego roszczenia w przepisach o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym art. 4421 K.c. lub wynikłą z niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania art. 819 § 3 K.c..
• Roszczenie banku o zwrot kredytu ma związek z prowadzeniem działalności gospodarczej przez bank. Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi trzy lata (art. 118 Kodeksu cywilnego). Nie ma przy tym znaczenia, kim był kredytobiorca - przedsiębiorcą czy konsumentem.
Termin przedawnienia zaczyna biec od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 120 § 1 K.c.). Wymagalność to stan, w którym wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia od dłużnika. Skoro poszczególne raty kredytu mają ściśle określoną datę spłaty, więc każda z rat przedawnia się po trzech latach począwszy od dnia, w którym powinna zostać spłacona zgodnie z zawartą umową. Przedawnienie każdej raty biegnie co do zasady osobno od momentu jej terminu płatności.
2 LATA
• Roszczenia wynikające z umowy o dzieło (art. 646 K.c.). Termin liczy się od dnia oddania dzieła, a jeżeli dzieło nie zostało oddane - od dnia, w którym zgodnie z treścią umowy miało być oddane
• Zlecenie:
- roszczenia o wynagrodzenie za spełnione czynności, o zwrot poniesionych wydatków przysługujące osobom, które stale lub w zakresie działalności przedsiębiorstwa trudnią się czynnościami danego rodzaju; to samo dotyczy roszczeń z tytułu zaliczek udzielonych tym osobom,
- roszczenia z tytułu utrzymania, pielęgnowania, wychowania lub nauki, jeżeli przysługują osobom trudniącym się zawodowo takimi czynnościami albo osobom utrzymującym zakłady na ten cel przeznaczone (art. 751 K.c.).
• Kontraktacja: wzajemne roszczenia producenta i kontraktującego wynikające z umowy kontraktacji (art. 624 K.c.). Termin liczy się od dnia spełnienia świadczenia przez producenta, a jeżeli świadczenie producenta nie zostało spełnione - od dnia, w którym powinno było być spełnione. Jeżeli świadczenie producenta było spełniane częściami, przedawnienie biegnie od dnia, w którym zostało spełnione ostatnie świadczenie częściowe.
• Rachunek bankowy: roszczenia wynikające ze stosunku rachunku bankowego, z wyjątkiem roszczeń o zwrot wkładów oszczędnościowych (art. 731 K.c.).
• Działalność przedsiębiorstw hotelowych i gastronomicznych: roszczenia powstałe w zakresie działalności przedsiębiorstw hotelowych z tytułu należności za dostarczone mieszkanie, utrzymanie i usługi oraz z tytułu wydatków poniesionych na rzecz osób, które korzystają z usług takich przedsiębiorstw. Zasady te stosuje się odpowiednio do przedsiębiorstw gastronomicznych (art. 851 K.c.).
1 ROK
• Roszczenia pracodawcy o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracownika wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych (art. 291 § 2 K.p.), złamania zakazu konkurencji oraz nieuzasadnionego rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia pod pretekstem ciężkiego naruszenia przez pracodawcę podstawowych obowiązków (art. 291 § 21 K.p.). Przedawnienie następuje po roku od dnia, w którym pracodawca powziął wiadomość o wyrządzeniu przez pracownika szkody, nie później jednak niż z upływem 3 lat od jej wyrządzenia. Wyjątek: w przypadku szkody wyrządzonej umyślnie, stosuje się termin przedawnienia z Kodeksu cywilnego, co do zasady, trzyletni (patrz: roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym).
• Najem: roszczenia wynajmującego przeciwko najemcy o naprawienie szkody z powodu uszkodzenia lub pogorszenia rzeczy, jak również roszczenia najemcy przeciwko wynajmującemu o zwrot nakładów na rzecz albo o zwrot nadpłaconego czynszu (art. 677 K.c.). Termin liczy się od dnia zwrotu rzeczy.
• Użyczenie: roszczenie użyczającego przeciwko biorącemu do używania o naprawienie szkody za uszkodzenie lub pogorszenie rzeczy, jak również roszczenia biorącego do używania przeciwko użyczającemu o zwrot nakładów na rzecz oraz o naprawienie szkody poniesionej wskutek wad rzeczy (art. 719 K.c.). Termin liczy się od dnia zwrotu rzeczy
• Roszczenia z umowy przedwstępnej (art. 390 § 3 K.c.). Termin liczy się od dnia, w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta.
• Roszczenia z tytułu umowy przewozu w transporcie krajowym (art. 77 ust. 1 Prawa przewozowego, art. 778, art. 792 K.c.).
• Roszczenia z umowy spedycji (art. 803 K.c.).
• Roszczenia właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości, jak również roszczenia o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy. Termin liczy się od dnia zwrotu rzeczy. To samo dotyczy roszczeń samoistnego posiadacza przeciwko właścicielowi o zwrot nakładów na rzecz (art. 229 § 1 K.c.).
6 MIESIĘCY
• Roszczenia przysługujące przewoźnikowi przeciwko innym przewoźnikom przedawniają się z upływem 6 miesięcy od dnia, w którym przewoźnik naprawił szkodę, albo od dnia, w którym wytoczono przeciwko niemu powództwo (art. 78 ust. 1 Prawa przewozowego).
• Roszczenia o naprawienie szkody wynikłej z utraty lub uszkodzenia rzeczy wniesionych do hotelu lub podobnego zakładu (art. 848 K.c.). Termin liczy się od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie. Roszczenie przedawnia się jednak najpóźniej z upływem roku od dnia, w którym przestał on korzystać z usług hotelu.
• Roszczenie biorącego pożyczkę o wydanie przedmiotu pożyczki. Termin liczy się od chwili, gdy przedmiot pożyczki miał być wydany (art. 722 K.c.).
2 MIESIĄCE
• Roszczenia z tytułu zwłoki w przewozie krajowym, która nie spowodowała ubytku lub uszkodzenia przesyłki - licząc od dnia wydania przesyłki (art. 77 ust. 2 Prawa przewozowego).