13/11/2022
Giełda jest miejscem, w którym spotykają się sprzedający i kupujący, by doprowadzić do różnego rodzaju transakcji. W praktyce w świecie finansów funkcjonują giełdy zcentralizowane, np. GPW w Warszawie, ale też istnieją giełdy zdecentralizowane i są one charakterystyczne dla branży kryptowalutowej. Jak działają?
W obrębie zdecentralizowanej giełdy można handlować cyfrowymi aktywami, w tym przede wszystkim kryptowalutami, w trybie peer-to-peer, inaczej bezpośrednio pomiędzy inwestorami. Nie ma tu potrzeby wykorzystywania pośredników, takich jak banki. Użytkownicy nie muszą przenosić posiadanych aktywów na giełdę, co powinno zredukować ryzyko kradzieży czy włamań na serwery platformy zdecentralizowanej.
Handel na zdecentralizowanych giełdach odbywa się z wykorzystaniem inteligentnych kontraktów (smart contracts) w sieci blockchain. Przez to giełda w procesie wymiany nie przejmuje kontroli nad aktywami użytkowników.
Różnice pomiędzy giełdą zdecentralizowaną a scentralizowaną (DEX vs CEX)
Przeciwieństwem giełdy zdecentralizowanej jest giełda scentralizowana, czyli tradycyjny model parkietu handlowego. Scentralizowane giełdy są w pełni kontrolowane i zarządzane przez konkretne podmioty, którym zależy na osiągnięciu zysku. Takie platformy odpowiadają samodzielnie za stworzenie odpowiednich ram bezpieczeństwa, dla ochrony danych osobowych użytkowników, informacji handlowych, ale i pieniędzy. Na dodatek użytkownicy platform zcentralizowanych, nazywanych w skrócie CEX, muszą podać swoje personalia. Nie mają szansy na zachowanie anonimowości, ale powinni być w pełni zidentyfikowani, zaś ich rachunki, w obrębie których przechowywane są różne aktywa czy pieniądze, należą do firmy.
Główną różnicą pomiędzy giełdami CEX i DEX jest to, że giełda scentralizowana wymusza wykorzystywanie pośredników przy realizacji transakcji i podlega nadzorowi, także ze strony organów nadzorczych na szczeblu krajowym i międzynarodowym. Giełda DEX nie ma pośredników, nie jest instytucją stricte nastawioną na zysk, ale ma być w pełni użyteczna dla samych użytkowników. Środki nie są zarządzane przez platformę, ale przez korzystających.
Giełdy scentralizowane charakteryzują się większą płynnością, pozwalają na pełną, wręcz kompleksową obsługę klienta, ale i dostarczają interfejs bardziej przyjazny dla niego w porównaniu do w dużej mierze samoobsługowych giełd zdecentralizowanych. Natomiast giełdy DEX ograniczają ryzyko ataków przestępców i zapewniają pełną kontrolę środków przez ich właścicieli.
