12/02/2016
Net-metering w ustawie o OZE – zasadnicze wątpliwości związane z regulacją
10.02.2016r.
Maciej Szambelańczyk, radca prawny, partner w Kancelarii Wierciński, Kwieciński, Baehr Sp. k.
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (dalej „ustawa o OZE”) wprowadziła do polskiego systemu prawnego formułę tzw. net-meteringu w rozliczeniach z wytwórcą energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii w mikroinstalacji. Przepisy związane z tym zagadnieniem uregulowane zostały w Rozdziale IV ustawy o OZE.
Jakkolwiek wejście w życie tego rozdziału zostało odroczone do dnia 1 lipca 2016r. (na mocy nowelizacji ustawy o OZE z dnia 29 grudnia 2015r.), to normy odnoszące się do net-meteringu obowiązują już od dnia 1 stycznia 2016r. Z uwagi na istotne implikacje zarówno dla wytwórców energii elektrycznej w mikroinstalacji, jak i dla przedsiębiorstw energetycznych, warto przyjrzeć się tym regulacjom.
Zgodnie z art. 41 ust. 14 ustawy o OZE rozliczenie z tytułu różnicy między ilością energii elektrycznej pobranej z sieci a ilością energii elektrycznej wprowadzonej do tej sieci, w danym półroczu, między wytwórcą energii elektrycznej w mikroinstalacji, a sprzedawcą zobowiązanym odbywa się na podstawie umowy sprzedaży energii elektrycznej. Rozliczenia tego dokonuje się na podstawie rzeczywistych wskazań urządzeń pomiarowo-rozliczeniowych. Wprowadzony na mocy tego przepisu mechanizm (samo pojęcie „net-meteringu” nie pojawia się w ustawie o OZE) sprowadza się do rozliczania różnicy między ilością energii elektrycznej pobranej z sieci, a ilością energii elektrycznej wprowadzonej w okresach półrocznych. Należy przy tym przyjąć, iż literalne brzmienie przepisu („rozliczenie (…) odbywa się”) przesądza, iż stosowanie zasad net-meteringu na podstawie art. 41 ust. 14 ustawy o OZE jest obligatoryjne i nie zależy od woli czy to wytwórcy czy sprzedawcy zobowiązanego.
Należy przy tym odnotować, iż omawiany przepis nie odnosi się do wszystkich wytwórców energii elektrycznej w mikroinstalacji, lecz jedynie do:
a) wytwórców, o których mowa w art. 4 ust. 1 i 19 ust. 1 ustawy o OZE, tj. osób fizycznych nie prowadzących działalności gospodarczej – tzw. prosumentów;
b) wytwórców, o których mowa w art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o OZE, tj. wytwórców będących przedsiębiorcami, którzy rozpoczną wytwarzanie energii elektrycznej po wejściu w życie Rozdziału 4 ustawy o OZE.
Z uwagi na odsunięcie w czasie o pół roku wejścia w życie Rozdziału 4 do ustawy o OZE, w chwili obecnej, tj. okresie styczeń – czerwiec 2016r. zasady net-meteringu w odniesieniu do przedsiębiorców nie obowiązują. Co więcej, w przypadku przedsiębiorców, którzy już wytwarzają energię elektryczną w mikroinstalacji (albo zaczną prowadzić działalność wytwórczą przed 30 czerwca 2016r.) formuła net-meteringu będzie fakultatywna. Wiąże się ona jednak z utratą świadectw pochodzenia. Przesądza to art. 44 ust. 13 ustawy o OZE, który wejdzie w życie z dniem 1 lipca 2016r.
Omawiany przepis, zakładając wzajemne rozliczenia „w danym półroczu”, nie rozstrzyga w sposób precyzyjny, czy sprzedawca zobowiązany powinien dokonywać rozliczeń z danym wytwórcą w okresach półrocznych opartych na roku kalendarzowym (tj. 1 stycznia – 30 czerwca i 1 lipca – 31 grudnia), czy też w dowolnych półrocznych okresach ustalonych umownie. Kwestia ta, z uwagi na zmienność pór roku i związany z nimi różny poziom wydajności instalacji (np. w instalacjach fotowoltaicznych) może mieć istotne znaczenie praktyczne. Wydaje się, iż należy odwołać się do literalnego brzmienia przepisu i uznać, że mówiąc o „półroczu” ustawodawca odwoływał się do połowy roku kalendarzowego, a nie do 6-miesięcznego okresu umownego. Nie sposób również pominąć faktu, iż sprzedawcy zobowiązani są wyznaczani na okres roku kalendarzowego. Wypada przyjąć, iż racjonalny ustawodawca zmierzał do korelacji tych okresów w ustawie o OZE.
Kolejną istotną kwestią, która wymaga odnotowania jest wzajemna relacja przepisów dotyczących zmiany sprzedawcy oraz regulacji odnoszących się do net-meteringu. Ustawa o OZE, w art. 41 ust. 14 nie odnosi się do sytuacji, w której sprzedawcą energii nie będzie sprzedawca zobowiązany, a będzie nim inny sprzedawca wybrany przez odbiorcę. Należy jednak dojść do wniosku, iż przepis ten co do zasady nie wyłącza stosowania art. 4j ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne (dalej „PE”), przyznającego odbiorcy energii prawo do dokonywania zmiany jej sprzedawcy. W konsekwencji, także wytwórca energii w mikroinstalacji objęty zasadami net-meteringu, na gruncie art. 4j PE, powinien być uprawniony do dokonania zmiany sprzedawcy dostarczanej mu energii. Przy czym zmiana taka może prowadzić do pewnych komplikacji na tle art. 41 ust. 14 ustawy o OZE, który – jak się zdaje – miał regulować jedynie takie sytuacje, w których ten sam podmiot jest sprzedawcą energii do jej odbiorców, jak i kupującym energię wytworzoną w mikroinstalacji (sprzedawcą zobowiązanym). Można zakładać, iż ustawodawca zamierzał zapewnić wytwórcy energii elektrycznej w mikroinstalacji (będącemu zarazem także odbiorcą energii elektrycznej) pewny uproszczony mechanizm rozliczeń, z którego może on skorzystać, ale nie jest on do tego zobligowany. Jeżeli zatem odbiorca ten (będący zarazem wytwórcą energii elektrycznej w mikroinstalacji) skorzysta z prawa zmiany sprzedawcy, to doprowadzi do sytuacji, w której rozliczenia na zasadzie net-meteringu zostaną wyłączone, albowiem nie będzie istnieć tożsamość podmiotowa pomiędzy sprzedawcą energii zużywanej przez wytwórcę a sprzedawcą (sprzedawcą zobowiązanym) kupującym energię wytworzoną przez tego wytwórcę.
