30/04/2023
30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1837
ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ
ਸ਼ੁਕਰਚੱਕੀਆ ਮਿਸਲ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਕਈ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਰਹੇ ਸਰਦਾਰ ਗੁਰਦਾਸ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਗੁੱਜਰਾਂਵਾਲ਼ਾ ਵਿਖੇ 1791 ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਹਰੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। 1801 ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਨੂੰ 10 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਹਰੀ ਤੋਂ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜਾਂਬਾਜੀ ਅਤੇ ਦਲੇਰੀ ਕਰਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਜੰਗ ਜਿੱਤਣ ਉਪਰੰਤ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਰਦਾਰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੇਸਾ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ, ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ, ਹੁਕਮਾ ਸਿੰਘ ਚਿਮਨੀ ਅਤੇ ਗੌਂਸ ਖਾਨ ਸਮੇਤ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ‘ਸਰਦਾਰ’ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦਿੱਤੀ। ਸ਼ੇਰ ਨਾਲ ਭਿੜ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਪ ਨਾਮ ਨਲੂਆ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਜੌਹਰ ਵਿਖਾਉਣ ਵਾਲਾ ਦਲੇਰ ਸੂਰਮਾ ਅਖੀਰ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1837 ਨੂੰ ਜਮਰੌਦ ਦੇ ਕਿਲੇ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਜੂਝਦਾ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਜਾਮ ਪੀ ਗਿਆ।
ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਜਿੱਤ ਰਹੀ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਕੌਮ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸੂਰਮਾ ਜਿੱਥੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਦਾਰ ਰਿਹਾ ਉੱਥੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਉੱਚਾ ਸੁੱਚਾ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਵਰਣਿਤ ਕਰਦੀ ਘਟਨਾ ਹੈ ਕਿ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨੀ ਔਰਤ ਬੇਗਮ ਬਾਨੋ ਸਰਦਾਰ ਦੇ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ,
“ਸਰਦਾਰ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤ ਚਾਹੀਦਾ...!”
ਨਲੂਆ ਸਰਦਾਰ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਬੈਠਾ ਕਹਿੰਦਾ,"ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕਿਉਂ, ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪੁੱਤ ਬਣਾ ਲੈ.."
ਤੇ ਤਾਅ ਉਮਰ ਬੇਗਮ ਨੂੰ ਮਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਸਰਦਾਰ...!!
ਜੇ ਜਿੱਤ ਇਕੱਲੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਰੂਸ, ਅਮਰੀਕਾ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਾਂ ਨੂੰ...
ਜਿੱਤਾਂ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀਆਂ...!!
ਅਫ਼ਗ਼ਾਨੀ ਮਾਂਵਾਂ ਆਪਣੇ ਜਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਨਲੂਏ ਸਰਦਾਰ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਡਰਾਵਾ ਦੇ ਕੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਸਵਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ
“ਚੁੱਪ ਸ਼ਾ, ਹਰੀਆ ਰਾਗਲੇ”
ਯੋਧੇ ਜਰਨੈਲ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਸਿਜਦਾ 🙏