27/10/2023
فرايض واجبات، سنت ها و مستحبات نماز را دانسته و به آن عمل کنید
فرض چيست؟
تعريف : فرض آنست كه به دليل قطعي و يقيني ثابت بوده وهيچ شك وشهبه در آن نباشد و نيز فرض آنست كه ادای آن بر هر مسلمان چه مرد باشد و چه زن لازم و ضروری باشد. اگر كسی از فرض انكاركند يعنی(آن راقبول نكند)آن شخص كافر ميشود و اگر كسی به غير عذر شرعی فرض را ترك كند آن شخــص از نظر شريعت مقدس اسلام فاسق بشمار آمده و مستحق عذاب الهی ميشود.[كتاب نماز وچهل دعای قرآنی].
درنماز(١٣) چيز فرض است مومنی كه ميخواهد عباداتش صحـيح و مورد قبول حق تعالی قرار گيرد بايد اين(١٣) چيز را حتما در داخل و خارج نمازش انجام دهد و نيز در انجام دادن اين چيزها سعی زياد نمايد درغير آن اگر يكی از اين فرايض از پيش نمازگذار ترك يا فرامـــوش شود چه قصداً باشد يا سهواً، نمازش فاســد است بايد نمازش را دوباره بخواند.
اين (١٣) چيز بنام فرايض نماز ياد ميشود كه (٧) آن بيـــــرون نمازاست و بنــــام شرايط نماز يا (فرايض خارجي نماز)ياد ميشود و (٦) چيزديگر آن در درون نماز جا دارد كه بنام اركان نماز يا(فرايض داخلی نماز)ياد ميشود .
شرايط نماز(فرايض خارجی نماز:
١- پاك بودن بدن از نجاست(ناپاكی)
٢- پاك بودن لباس
٣- پاك بودن جای نماز
٤- پوشانيدن عورت(برای مردان از زير ناف تا زانوها و برای زنان همه بدن شان مگر روی، دست ها تا بندها و پاها تا بجلك ها)
٥ - شناختن وقت نماز
۶- روی آوردن فقط بسوی قبله
٧- نيت
( كتاب خلاصة المسايل فقه و عقيده حنفی )
اركان نماز( فرايض داخلی):
١- تكبيرتحريمه (يعنی آغاز نماز با گفتن الله اكبر )
٢- قيام (ايستادن)
۳- قرائت (خواندن آیاتی از سوره های از قرانكريم)
٤ - ركوع
٥- سجود
٦- در قعده اخير نشستن
واجب چيست؟
تعريف : واجب آنست كه بر چنـــان دليـل ثابت شده باشد كه در آن شبهه باشد البته به ترك واجب در نماز سجده سهوه لازم ميگردد و اگر سجده سهـو فراموش شد نماز بايد دوباره خوانده شود.
درنماز چهارده واجب است كه به ترتيب بيان ميگردد:
١- تعیين قرائت در دو ركعت اول فرضی
۲- در هر ركعت نماز، خواندن سوره فاتحه واجب است
٣- در دو ركعت اول فرض و همه ديگر نمازها بعد از سوره فاتحه خواندن يك سوره يا بيشتر واجب است طوریكه(از سه آيه كمتر نباشد)
۴- خواندن سوره فاتحه قبل از خواندن سوره ها
۵- رعایت ترتيب در قرائت،ركوع،سجده و ركعت ها
۶- قومه(يعنی پس از ركوع راست ايستادن)
٧- جلسه(يعنی بين هر دو سجده راست نشستن)
٨- تمام اركان نماز(يعنی ركوع، سجده و غيره اركان) را به ترتيب و با اطمينان كامل ادا كردن
٩- قعده اول(درنمازهاي سه ركعتي و يا چار ركعتي پس از دو ركعت بقدر تشهد نشستن).
١٠- در دو قعده تشهد(التحيات)خواندن.
١١- در نمازهاي(صبح،شام خفتن،نمازجمعه،نمازهاي عيد،نماز تراويح و درنمازهاي وتردرماه مبارك رمضان) براي امام قرايت جهري (باصداي بلند) خواندن و در نمازهاي(پيشين،عصر وغيره) بطورخفيه (آهسته) خواندن واجب است.
١٢- تمام كردن نماز به لفظ « السلام عليكم...».
١٣- در نماز وتر براي دعاي قنوت تكبــــــــــــــــير گفتن و دعاي قنوت را خواندن.
١٤- در نمازهاي هر دو عيد تكبيرات زوايد خواندن
سنت های نماز:
آنچه از رسول گرامی اسلامج، در نماز ثابت شده است که اهمیت آنها در حد فرض و واجب نیست به آن، سنت گویند.
اگر از سنتهای نماز یکی فراموش شد، سجده سهو لازم نمیشود و در نماز هم خللی وارد نمیشود. و اگر عمداً ترک شود، باز هم خللی در نماز ایجاد نمیشود، ولی تارک آن، مستحق سرزنش و ملامت خواهد بود.
در نماز بیست و یک سنت وجود دارد:
۱- بالا بردن هر دو دست تا گوشها پیش از گفتن تکبیر تحریمه.
۲- انگشتان هر دو دست را به حال خود گذاشتن و به جانب قبله قرار دادن.
۳- به هنگام گفتن تکبیر تحریمه سر را تکان ندادن.
۴- گفتن تکبیر تحریمه و سایر تکبیرهای انتقالی برای امام با صدای بلند بطوری که همه مقتدیها متوجه شوند.
۵- دست راست را بر دست چپ، در زیر ناف قرار دادن.
۶- خواندن سبحانك اللهم تا آخر.
۷- خواندن أعوذ بالله من الشيطن الرجيم.
۸- خواندن بسم الله الرحمن الرحيم.
۹- خواندن سوره فاتحه در رکعت سوم و چهارم نمازهای فرضی.
۱۰- آمین گفتن.
۱۱- آهسته خواندن ثنا، تعوذ، تسمیه (سبحانك اللهم، أعوذ بالله، بسم الله).
۱۲- خواندن قرائت مسنون در نمازها به گونهای که از سنت ثابت شده است.
۱۳- خواندن تسبیح سه بار در رکوع و سجده.
۱۴- در حال رکوع سر را با پشت مساوی و یک نواخت قرار دادن و گرفتن هر دو زانو با انگشتان هر دو دست.
۱۵- گفتن «سَمِعَ اللهُ لِمَن حَمِدَهُ» برای امام در «قَومَه» و «رَبَّنَا لَك الحَمدُ» برای مقتدی و هر دو برای کسی که تنها نماز میخواند.
۱۶- در موقع رفتن به سجده نخست هر دو زانو را، سپس هر دو دست و سپس پیشانی را بر زمین گذاشتن
۱۷- پای چپ را در «قَعدَه» و «جَلسَه» گستردن و بر آن نشستن و پای راست را طوری گذاشتن که انگشتان آن به سوی قبله متوجه باشند و گذاشتن هر دو دست بر رانها.
۱۸- بلند کردن انگشت شهادت در تشهد در وقت خواندن «أَشهَدُ أَنَّ لاَ اِلَهَ اِلاَّ اللهُ».
۱۹- خواندن درود در قعده اخیر پس از تشهد.
۲۰- خواندن دعا پس از درود.
۲۱- نخست به سمت راست و سپس به سمت چپ سلام گفتن.
مستحبات نماز:
در نماز پنج مستحب است:
۱- بیرون کردن هر دو دست از آستینها در وقت گفتن تکبیر تحریمه.
۲- تکبیر گفتن بیش از سه بار برای منفرد در رکوع و سجده.
۳- قرار دادن نگاه خویش در قیام بر محل سجده و در رکوع بر پشت قدمها و در جلسات و قعده بر سینه و در وقت سلام گفتن بر شانههای خویش.
۴- دفع سرفه حتی الإمکان در نماز.
۵- دهان را بسته نگه داشتن به هنگام خمیازه و اگر باعث ناراحتی و اضطراب خاطر شد، در حال قیام دست راست را و در بقیه اوقات پشت دست چپ را بر دهان قرار دادن.
سنت های نماز:
بر علاوه فرایض و واجبات نماز ، بعضی اعمال است که انجام دادن آن در نماز سنت است و هر شخص نماز گذار باید آن را انجام دهد تا نمازش تکمیل گردد چون که رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم در مورد نماز بر اصحاب کرام رضی الله عنه امر نموده است که ( صلُّو کما رایتمونی اُصلی)
آن گونه نماز بخوانید که مر می بینید نماز می خوانم و پیامبر اکرم در نمازش تمام این سنت ها را اجرا می نمود که عبارت از :
۱. بلند کردن دست ها در هنگام گفتن تکبیر تحریمه مرد ها تا به نرمی گوش و زن ها برابر شانه بلند نمایند
۲. در هنگام تکبیر تحریمه هر دو کف دست و انگشتان به جهت قبله باشد و انگشتان با هم چسپیده نباشد
۳. برای مقتدی گفتن تکبیر اولَی متصلاً بعد از امام سنت است
۴. بستن دست ها در قیام سنت است طوری که کف دست راست بر پشت دست چپ قرار گیرد و انگشت کوچک و انگشت بزرگ را در قسمت بند دست چپ حلقه نماید
۵. اگر نماز گذار مرد باشد دست ها را باید در زیر ناف بسته کند و اگر زن باشد دست های خود را در قسمت سینه هایش بسته نماید البته بدون حلقه نمودن
۶. خواندن سبحانک اللهم ، اعوذبالله و بسم الله البته در رکعت اول قبل از سوره فاتحه و تنها خواندن بسم الله قبل از سوره فاتحه در آغاز هر رکعت از جمله سنت های نماز می باشد
۷. آمین گفتن در ختم سوره فاتحه بر امام و مقتدی در جماعت ، یا به طور عموم بر هر نماز گذار سنت است
۸. هر شخص نماز گذار باید در حالت قیام استوار و عمود بر زمین ایستاده شده بین قدم ها حداقل به اندازه چهار انگشت فاصله بگذارد
۹. تکبیر گفتن به قصد رکوع ، در حالت رکوع گرفتن زانو ها با انگشتان فراخ و وسیع ، هموار بودن پشت، برابر ساختن سر با کمر ، دور نگهداشتن دست ها از پهلو برای مرد ها، و سه مرتبه گفتن سبحان ربی العظیم از جمله سنت هایی است که در رکوع اجرا می شود
۱۰. بر شخص تنها گذار گفتن سمع الله لمن حمده و ربنا ولک الحمد در جماعت بر امام تنها گفتن سمع الله لمن حمده به جهر ، و بر مقتدی گفتن ربنا ولک الحمد به طور خفیه سنت می باشد
۱۱. تکبیر گفتن به قصد سجده ، در ابتدا سجده گذاشتن زانو ها ، بعد گذاشتن دست ها، بعد گذاشتن روی در بین هر دو دست دور نگهداشتن شکم از هر دو ران ، دور نگهداشتن پهلو از آرنج ، دور نگهداشتن هر دو بازو از زمین برای مرد ، مستجمع ساختن تمام اعضای بدن برای زن ، گفتن سه مرتبه سبحان ربی الاعلی ، قرار دادن جهت انگشتان هر دو پا به طرف قبله ، گفتن تکبیر به قصد برخاستن از سجده از سنت های نماز در حالت سجده می باشد
۱۲.طویل ساختن رکعت اول نماز صبح ، طویل ساختن سوره در نماز های صبح و ظهر ، متوسط ساختن سوره در نماز های عصر و عشاء خواندن سوره کوتاه در نماز های شام از جمله سنت های نماز است
۱۳. بلند خواندن تکبیرات توسط امام و آهسته خواندن توسط مقتدی
۱۴. گذاشتن دست ها بر ران ها در هنگام قعده و جلسه ( نشستن بین دو سجده جهت وقفه ) نصب یا ایستاده کردن پای راست و فرش قرار دادن پای چپ ، خواندن درود ( اللهم صلی و اللهم بارک ) خواندن دعا( اللهم ربنا ) بعد از تشهد در قعده اخیر و اشاره کردن توسط انگشت سبابه در تشهد تمام اعمالیست که در قعده انجام آن بالای نماز گذار سنت است.
از دعای خیر تان ما را مستفید سازید
درود بر رسول پاک ص
