01/11/2019
BAKIT MAY LINDOL AT PAGSABOG NG VOLCAN?
Kahit noong wla pang TAO ang mundo ay meron ng umiiral na paglindol at pagsabog ng volcan.
Ito ang paliwanag:
Ang lindol ay dahil sa malakas at biglaang paggalaw ng crustal plates (tectonic plate) "higit kaysa sa normal na galaw nito" (meaning, gumagalaw talaga ang lupa all the time, pero hindi lang natin nararamdaman dahil sa sobrang hina nito).
Pag sinabing "tectonics", ito ay nagaganap sa LOOB ng "crust"- layer of the Earth. Pweding sa kalupaan o sa karagatan.
Bakit ba gumagalaw ang crustal plates at lumilindol?
Sa inyong aralin sa Geography/ Geology malalaman ninyo na ang mundo ay may 3 layers - core, mantle, crust.
Ang core ang pinaka gitnang bahagi ng mundo na kung san concentrated ang sobrang init na hindi kayang sukatin ng temperature scale ng tao. At sa sobrang init, tinutunaw nito ang lahat ng mga solid materials like rocks, minerals and other metals na dahilan upang maging liquid ito at tinatawag na Molten materials.
Ang molten materials na ito ay tumatagus sa mga malalambot na bahagi at mga butas ng second layer na ang tawag ay Mantle. Kaya ang matle ay bahagyang solid at bahagyang liquid.
Bakit mainit ang inner core?
There are three main sources of heat in the deep earth: (1) heat from when the planet formed and accreted, which has not yet been lost; (2) frictional heating, caused by denser core material sinking to the center of the planet; and (3) heat from the decay of radioactive elements.
It takes a rather long time for heat to move out of the earth. This occurs through both "convective" transport of heat within the earth's liquid outer core and solid mantle and slower "conductive" transport of heat through nonconvecting boundary layers, such as the earth's plates at the surface. As a result, much of the planet's primordial heat, from when the earth first accreted and developed its core, has been retained.
The amount of heat that can arise through simple accretionary processes, bringing small bodies together to form the proto-earth, is large: on the order of 10,000 kelvins (about 18,000 degrees Farhenheit). The crucial issue is how much of that energy was deposited into the growing earth and how much was reradiated into space. Indeed, the currently accepted idea for how the moon was formed involves the impact or accretion of a Mars-size object with or by the proto-earth. When two objects of this size collide, large amounts of heat are generated, of which quite a lot is retained. This single episode could have largely melted the outermost several thousand kilometers of the planet.
Additionally, descent of the dense iron-rich material that makes up the core of the planet to the center would produce heating on the order of 2,000 kelvins (about 3,000 degrees F). The magnitude of the third main source of heat--radioactive heating--is uncertain. The precise abundances of radioactive elements (primarily potassium, uranium and thorium) are poorly known in the deep earth.
Ang volcanic eruption ay madali din maunawaan gamit ang paliwanag tungkol sa katangian ng ating mundo. Dahil sa subrang init na makikita sa inner core, naghahanap ito ng malalabasan at butas.
Ang bahagi ng mantle na may molten materials at bahagi ng core kung saan sila nagsasalubong ay tinatawag na "outer core."
Tandaan natin na ang molten materials na mula sa kaloob looban ng mundo ay nagdadala ng sobrang init na temperatura (heat) at maghahanap ito ng kanyang lalabasan upang maka singaw.
Kapag tuloy tuloy ang paglalakbay ng molten materials sa Mantle layer, aabut ito sa ikatlong layer na ang tawag ay "crust".
Ang crust ay ang pinaka huli at pinaka manipis na bahagi ng mundo kung saan ito ay binubuo ng patung patung na matitigas, kungreto at mga sinaunang bahagi ng lupa na tinatawag na "plates or crustal layers" .
Dito din nakapatong ang mga bahagi ng kalupaan(continental plates) at karagatan(oceanic plates).
Kapag ang molten materials ay nakarating sa crust, dahan dahan nitong tutunawin ang plates".
Ang pagtunaw ng molten materials sa bahagi ng crust ay nagiging dahilan upang makapagipon ito ng init at lakas (heat & pressure) mula sa core upang wasakin o tibagin ang matitigas at kungretong bahagi ng crust.. Dahil sa sobrang init sa loob ng crust, bumibigay ang ilang bahagi nito.. Maaaring ito ay natitibag, o nawawasak,,, upang magbigay daan sa paglabas ng init mula sa loob ng daigdig.
Ang pagtunaw ng molten materials sa plates ng crust ay tuloy tuloy ngunit dahan dahan, ito ang dahilan kung bakit gumagalaw ang crust.
dahil dito nayayanig ang lupa na tinatawag na lindol o "Earthquake."
Ito ang dahilan kung bakit nagkakaroon ng geographical landscape ang mundo. Ang mga resultang ito ay tinatawag na plate boundaries kung saan maaaring mahahati at maghihiwalay ang mga lupa, lulubog ang iba at ang iba namn ay papaitaas na kadalasan ay nagiging burol, o kabundukan ang ibang bahagi naman ng lupa ay magbabanggan dahilan ipang magkaroon ng mga bitak ang lupa na tinatawag na "fault lines" O di kayay magkaroon ng hindi pantay at hiwalay na bahagi ang lupa na animoy kanal o basin na tinatawag na "trench".
Ang tuloy tuloy na pag galaw ng crust dahil sa heat and pressure ang magiging dahilan upang magkikiskisan ang mga bahagi ng crust lalo na ang magkaibang boundaries kung saan ang isa ay papalubog (divergent)at ang isa naman ay convergent... Ang pagkikiskisan ng magkakaibang boundaries ay magpapainit sa bahagi ng crust at magkakaroon ng panibagong pagtunaw ng materials na ang tawag ay "magma".
Alm natin na ang galaw ng init ay palaging "paitaas", kaya ang magma ay maglalakbay paitaas sa ibabaw ng lupa sa crustal plates at maaari ding makagawa ng pagsabug at pagbulwak ng magma nito sa ibabaw ng kalupaan na tinatawag namang "volcanic eruption". Ang pag agus ng magma sa labas ng kalupaan o katubigan ay tinatawag na "lava flow". Ang mga bagay na ito naman at tinatawag na volcanic activitie na maaari ding mging dahilan ng paglindol ng lupa.
Sa madaling salita.... Ang pagkakaroon ng lindol o pagyanig ng kalupaan ay dahil sa "heat and pressure" ang lakas ng pagsingaw ng init mula sa loob ng daigdig ang magbibigay ng pwersa sa crustal plates upang ito ay gumalaw.
Ang pwersang ito ay nagaganap sa loob ng lupa (tectonic). Ang sukat ng galaw na ito mula sa loob ng crust ay tinatawag na (magnitude) .
Ito ay nangyayari na mula pa noong panahong wala pang nabubuhay sa mundo..... Ito rin ang dahilan kung bakit tayo ay may mga hiwa hiwalay na lupa at nagtataasang mga kabundukan.
MATTER is in motion; the particles that make up everything are constantly vibrating, moving and changing. The planet itself is in constant motion around the sun, and our solar system is in constant motion with the spinning of the Milky Way, which in turn is constantly moving in relation to other galaxies. The smallest particle of matter is ATOM. Atoms are made of extremely tiny particles called protons, neutrons, and electrons. Protons and neutrons are in the center of the atom, making up the nucleus. Electrons surround the nucleus. Protons have a positive charge. Electrons have a negative charge. The charge on the proton and electron are exactly the same size but opposite. Neutrons have no charge. Since opposite charges attract, protons and electrons ATTRACT each other thus CONTRADICTING each other resulting into MOTION kaya gumagalaw ang MATTER. Ang ating mundo ay made up of MATTER at gumagalaw (in motion) dahil sa presence ng positive at negative charges. Umiikot ang ating mundo dahil po yan sa binanggit ko na negative and positive charges, attracting each other. Ulitin ko po, since opposite charges attract, protons and electrons ATTRACT each other thus CONTRADICTING each other resulting into MOTION kaya gumagalaw ang MATTER. At hindi sila nagkakalayo sa isat-isa kahit sila ay in contradiction ay dahil ina-ATTRACT nila yong isat-isa kaya umiikot, SPINNING.
Bakit hindi natatapun sa atmosphere ang mga tao kung ang mundo natin ay gumagalaw at imiikot?
Hindi natatapun ang tao sa atmosphere ay dahil merong gravity sa ating mundo.
Nangyayari na itong lindol at volcanic eruption kahit paman noong mga panahong wala pang TAO. May tao o wlang tao ang mundo, meron na pong umiiral na paglindol at volcanic eruption.
Note:
Ang bahaging ito ay pweding dagdagan o icorrect ng mga mas experts pa sa akin. Ito ay batay lamang sa aking mga pinag-aralan at pagkakaunawa sa mga facts tungkol sa bagay na pinag-uusapan.
