14/05/2026
https://www.facebook.com/share/1EBDTQnAWS/?mibextid=wwXIfr
१० रुपैयाँमा नयाँ किन्ने कि ९ रुपैयाँमै बजारबाट उठाउने ?
# म्युचुअल फण्डमा लगानीकर्ताको नयाँ सोचः सस्तो पुरानै फण्ड बढी आकर्षक ?
काठमाण्डौ । पछिल्लो समय विभिन्न मर्चेन्ट बैंक तथा फण्ड व्यवस्थापक कम्पनीहरूले धमाधम नयाँ म्युचुअल फण्ड योजना सार्वजनिक निष्कासन (आईपीओ) मार्फत ल्याइरहेका छन् । अधिकांश योजनाहरू प्रतिइकाई १० रुपैयाँकै दरमा बिक्रीमा छन् ।
तर अर्कोतर्फ, दोस्रो बजारमा भने यस्तै प्रकृतिका धेरै बन्दमुखी म्युचुअल फण्डका इकाईहरू १० रुपैयाँभन्दा कम मूल्यमा सहजै उपलब्ध छन् । कतिपय फण्ड त ९ रुपैयाँकै हाराहारीमा कारोबार भइरहेका छन् ।
यसले लगानीकर्तामाझ एउटा महत्वपूर्ण बहस जन्माएको छ—जब बजारमै सस्तो मूल्यमा राम्रो फण्ड पाइरहेको छ भने नयाँ फण्डमा १० रुपैयाँ तिरेर किन लगानी गर्ने ?
# नियमले १० रुपैयाँ, बजारले बनायो फरक मूल्य
नेपाल धितोपत्र बोर्डको सामूहिक लगानी कोषसम्बन्धी व्यवस्थाअनुसार कुनै पनि नयाँ म्युचुअल फण्ड सार्वजनिक निष्कासन गर्दा प्रतिइकाई १० रुपैयाँ ‘फेस भ्यालु’ कायम गर्नुपर्ने व्यवस्था छ । यही कारण नयाँ योजनाहरू १० रुपैयाँमै बिक्रीमा आउँछन् ।
तर दोस्रो बजारको वास्तविकता भने फरक देखिन्छ । नेप्सेमा सूचीकृत ४२ वटा बन्दमुखी म्युचुअल फण्डमध्ये हाल २४ वटाभन्दा बढी योजनाहरू १० रुपैयाँभन्दा कम मूल्यमा कारोबार भइरहेका छन् ।
यसको अर्थ, लगानीकर्ताले चाहेको खण्डमा उस्तै प्रकृतिका फण्डहरू बजारबाट अझ सस्तो मूल्यमा खरिद गर्न सक्छन् ।
# प्रतिफल उस्तै, लागत कम
म्युचुअल फण्ड भनेको धेरै लगानीकर्ताबाट स-सानो रकम संकलन गरी सेयर, ऋणपत्र, डिबेञ्चर, बैंक निक्षेपलगायत विभिन्न वित्तीय साधनमा सामूहिक लगानी गर्ने प्रणाली हो ।
नेपालमा सञ्चालनमा रहेका अधिकांश योजना बन्दमुखी (Closed-End) प्रकृतिका छन्, जसका इकाईहरू नेप्सेमा सूचीकृत भएर दोस्रो बजारमा किनबेच हुन्छन् ।
विश्लेषकहरूका अनुसार नयाँ र पुराना फण्डबीच लगानीको आधारभूत संरचना, जोखिम तथा सम्भावित प्रतिफलमा धेरै ठूलो अन्तर हुँदैन । फण्ड व्यवस्थापन क्षमता, पोर्टफोलियोको गुणस्तर र बजार अवस्थाले केही फरक पार्न सक्छ, तर अधिकांश योजनाको औसत प्रतिफल दर र लाभांश इतिहास हेर्दा ठूलो भिन्नता देखिँदैन ।
यस्तो अवस्थामा लगानीकर्ताले १० रुपैयाँमा नयाँ फण्ड किन्नुभन्दा दोस्रो बजारबाट ९ रुपैयाँ वा त्यसभन्दा कम मूल्यमा उपलब्ध फण्ड खरिद गर्दा तुलनात्मक रूपमा बढी लाभ लिन सक्ने तर्क बलियो बन्दै गएको छ ।
# सस्तो मूल्यले बढाउन सक्छ प्रतिफल
यदि कुनै फण्डको ‘नेट एसेट भ्यालु’ (न्याभ) राम्रो छ, लाभांश इतिहास सन्तोषजनक छ र बजारमा प्रतिइकाई ९ रुपैयाँमै उपलब्ध छ भने त्यस्तो फण्ड दीर्घकालीन लगानीका लागि अझ आकर्षक बन्न सक्छ ।
किनभने कम मूल्यमा प्रवेश गर्दा लगानीकर्ताको लागत घट्छ र भविष्यमा प्राप्त हुने लाभांश तथा पूँजीगत प्रतिफलको प्रभाव तुलनात्मक रूपमा बढी देखिन सक्छ ।
# ‘नयाँ’ भन्दै महँगो किन्नैपर्ने बाध्यता छैन
पछिल्लो समय केही फण्ड व्यवस्थापक कम्पनीहरूले ‘नयाँ योजना’ को आकर्षण देखाउँदै आईपीओमा लगानी गर्न प्रोत्साहित गरिरहेका छन् ।
तर अनुभवी लगानीकर्ताहरू भने ‘नयाँ’ हुनु मात्रै लगानीको मुख्य आधार नहुने बताउँछन् । उनीहरूका अनुसार म्युचुअल फण्डमा लगानी गर्दा फण्डको पोर्टफोलियो, व्यवस्थापन क्षमता, न्याभ, लाभांश इतिहास, जोखिम व्यवस्थापन र विगतको प्रदर्शन बढी महत्वपूर्ण विषय हुन् ।
केवल ‘नयाँ योजना’ भनेर उच्च मूल्यमा प्रवेश गर्नु सधैं बुद्धिमानी निर्णय नहुन सक्छ ।
# लगानी गर्दा के-कस्ता कुरा हेर्ने ?
विशेषज्ञहरूका अनुसार म्युचुअल फण्डमा लगानी गर्दा केवल सस्तो मूल्य वा उच्च प्रतिफलको प्रचारमा मात्र भर पर्नु हुँदैन । लगानीकर्ताले निम्न पक्षहरू गम्भीर रूपमा अध्ययन गर्नुपर्छः
* फण्डको प्रकार र अवधि
* फण्ड व्यवस्थापकको अनुभव र विगतको प्रदर्शन
* पोर्टफोलियोको गुणस्तर
* खर्च अनुपात (Expense Ratio)
* जोखिम विविधीकरण
* लाभांश वितरण इतिहास
* नेट एसेट भ्यालु (NAV) को अवस्था
विशेषगरी बजार मूल्यभन्दा पनि ‘न्याभ’ लाई बढी महत्व दिनुपर्ने जानकारहरूको सुझाव छ । न्याभले फण्डको वास्तविक सम्पत्ति मूल्य देखाउने भएकाले त्यसबाट फण्डको वास्तविक स्वास्थ्य र प्रदर्शन मूल्यांकन गर्न सकिन्छ ।
विश्लेषकहरू भन्छन्,
“यदि एउटै प्रकृतिको फण्ड दोस्रो बजारमा सस्तो मूल्यमा उपलब्ध छ भने नयाँ निष्कासनमा हतारिनुभन्दा बजारमै उपलब्ध विकल्पहरूको गहिरो अध्ययन गर्नु बढी बुद्धिमानी हुन सक्छ ।”
