06/10/2018
😱😱😱 RISK 😱😱
Total Risk = Business Risk + Audit Risk
ဆိုေတာ့
🔒🔐 Business Risk ကို အရင္ေျပာရမယ္ဆိုရင္ေတာ့
1. Financial Risk
2. Operational Risk
3. Compliance Risk ေတြ႐ွိပါတယ္။
≧=ʘ‿ʘ=≦≧=ʘ‿ʘ=≦≧=ʘ‿ʘ=≦≧=ʘ‿ʘ=≦≧=ʘ‿ʘ=
💸 1. Financial Risk
ခုလတ္တေလာ ဆိုရင္ Exchange Rate ေတြ အရမ္းျမင့္လာျခင္းက USD နဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္လည္ပတ္ ရတဲ့ လုပ္ငန္းေတာ္ေတာ္မ်ား အတြက္ အက်ပ္ အတည္းေတြ ျဖစ္ေနပါတယ္၊
Exchange rate risk ကို ေ႐ွာင္လဲြ ဖို႔ နဲ႔ သက္သာေအာင္လုပ္ထားတဲ့($ နဲ႔ ဝယ္ထားတာကို $ နဲ႔ ျပန္ Mark-up price လုပ္ျခင္း) လုပ္ငန္းေတြ လည္း သိပ္ မေခ်ာင္ပါဘူး၊
ျမန္မာက်ပ္ေငြ တစ္ခုတည္းနဲ႔ လည္ပတ္ေနတဲ့ လုပ္ငန္းဆိုရင္ေတာင္ ဆက္စပ္ ပစၥည္းေတြပါ ေစ်းႏႈန္းျမင့္တက္လာတာမ်ိဳး ၊
မဝယ္ မျဖစ္ မဟုတ္ရင္ ေစာင့္ၾကည့္ အေျခအေနမွာပဲ ႐ွိေနရင္ ၊ဝယ္သူေတြ ၿငိမ္ေနၾကတာေၾကာင့္ ပံုမွန္ Income ပါ က်တာေပါ့။
လုပ္ငန္း တစ္ခု က ႐ႈံးေနတယ္ ဆိုဦးေတာင္ Liquidity ႐ွိေနရင္ လည္ပတ္လို႔ ရေနႏိုင္ပါေသးတယ္၊
ဒါေပမယ့္ အ႐ႈံး ႀကီး ႐ွံုးလာမယ္ ၊ ဆက္တိုက္ ႐ွံုးလာမယ္၊ အ႐ွံုးေတြ ဆက္တိုက္ ပံုလာေတာ့ မယ္ ဆိုရင္ liquidity ပါ က် လာပီး ေငြ ၾကပ္လာမယ္။
ေငြၾကပ္လာပီ ဆ္ိုရင္ Investment ထပ္ထည့္ မွာလား? အျခား အစီအစဥ္ေတြ နဲ႔ ထြက္ေပါက္ေတြ ႐ွာေတာ့ မလား? Income ေတြ ဘယ္လိုနည္း နဲ႔ ရေအာင္ထပ္႐ွာမလဲ ?
ေငြၾကပ္လာျခင္းေၾကာင့္ ေနာက္ထပ္ ဆက္ပီး ေနာက္ဆက္တဲြ Operation Failiure လုပ္ငန္း လုပ္ေဆာင္တဲ့ ေနရာေတြမွာပါ အခက္ အခဲ အၾကပ္ အတည္းေတြပါ ျဖစ္လာေတာ့မယ္ ေတြပါ ။
🔧 2. Operational Risk
Income နဲ႔ Profit တိုးခ်င္ေတာ့ လုပ္ငန္း ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား က ငါးစာ ပဲ ျမင္ပီး ငါးမ်ွားခ်ိတ္မျမင္ၾကေတာ့တဲ့ အေနအထားေတြ ျဖစ္လာၾကမယ္၊
ၿပိဳင္ဘက္ ကို ဖိုက္ပီး အျပဳတ္ ျဖဳတ္ Market ေနရာရဖို႔ အတြက္ Price War ေတြ၊ Promotion ေတြေပးၾကပီး အၿပိဳင္ေစ်းကြက္လုၾကမယ္၊
အဲ့ေနရာ မွာ ေရာင္းအားတိုးခ်င္ တာ၊ ေရာင္းအား ဘာလို႔ တိုးခ်င္တာလဲ?
Market Share ေတြလိုခ်င္လို႔၊ Market Leader ျဖစ္ခ်င္လို႔?
ဒီလုပ္ငန္းကို ဝါသနာ အရ လုပ္ကို လုပ္ခ်င္လို႔?
ဘယ္လိုပဲေနေန Profit Oriented Organization ေတြရဲ႕
အဓိက ရည္ရြယ္ခ်က္ကေတာ့ အျမတ္ အစြန္း နဲ႔
ပိုင္ဆိုင္မႈ ပမာဏ ေတြ တိုးလာခ်င္လို႔ပဲ မဟုတ္လား?
ပိုျမတ္ခ်င္လို႔ဆိုတဲ့ ေနရာမွာ ပိုေရာင္းရ or
Income ပိုဝင္ရင္ ျမတ္မွာပဲ လို႔ အၾကမ္းဖ်င္းယူဆ ပီး Price ေတြခ် ၊ Promotion ေတြလုပ္၊ Marketing Strategy ေတြ၊ Expenses ေတြပိုသံုးပီး ေစ်းကြက္ရေအာင္လုပ္ၾကတဲ့ ေနရာမွာ
Sale ဆိုတဲ့ Income ပမာဏ ႀကီးကေတာ့ Special တက္လာပါရဲ႕၊ ေနာက္ဆံုး ႏွစ္ခ်ဳပ္၊ လခ်ဳပ္ ခ်ဳပ္ၾကည့္လိုက္ရင္ အရင္က ေရာင္းအား ေလာက္ေတာင္ မျမတ္တဲ့ ကိစၥမ်ိဳး၊
Gross Profit and Net Profit Magin % ေတြက် လာၾကတာ ေတြ ၾကံဳလာၾကေတာ့မယ္။
ဘာျဖစ္လို႔ပါလိမ့္ ? ? ? ? ?
ဘယ္ေလာက္ေရာင္းရရင္ လိုခ်င္တဲ့ အျမတ္ရမလဲ?
လို႔ တြက္ခ်က္ခိုင္းထားတဲ့ တြက္ခ်က္မႈေတြ မွားယြင္းေနလို႔လား ?
အဲ့ဒီ တြက္ခ်က္တဲ့ တြက္ခ်က္မႈကို Analysis ေလးလုပ္ၾကည့္ရေအာင္
Sale Unit Require to Achieve Target Profit
(Fixed Cost + Target Profit) ÷ Contribution Per Unit
ဆိုတဲ့ Equation နဲ႔ တြက္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္
အဲ့ Equation မွာပါဝင္တဲ့ Elements 3ခု ႐ွိပါတယ္။
💣 1. Fixed Cost
ပံုေသစရိတ္ လို႔ေခၚတဲ့ ေရာင္းရတဲ့ or
ထုတ္လုပ္တဲ့ ပစၥည္း အေရအတြက္ေပၚမွာ မွီတည္ မႈ မ႐ွိေနတဲ့ စရိတ္က မ်ားမ်ား ေရာင္း or
ထုတ္လုပ္ရင္ Cost per Unit တစ္ခုျခင္းဆီေပၚမွာ က်တဲ့ စရိတ္က ေလ်ွာ့နည္းသြားတဲ့ စရိတ္ က အၾကမ္းျဖင္းအားျဖင့္ မွန္ေနေပမယ့္၊
တကယ့္ လက္ေတြ႕မွာ Semi Fixed Cost ေတြ၊
Step Fixed Cost ေတြ မ်ားေနတာကို လည္း သတိထားရပါမယ္။
ဥပမာ - လုပ္ငန္းသံုး လ်ဳပ္စစ္ မီတာခ ရဲ႕ ႏႈန္းထားကိုၾကည့္ရင္ေတာင္ သတ္မွတ္ထားတဲ level Unit ကို ေက်ာ္လြန္ရင္ ႏႈန္း မတူေတာ့ပါဘူး။
Step Fixed Cost ေတြ ျဖစ္သြားပါတယ္။
အဲ့ေတာ့ မ်ားတိုင္း Fixed Cost မသက္သာေတာ့တာကို လည္း စဥ္းစားရပါမယ္။
2. Target Profit ကေတာ့ လိုခ်င္တဲ့ Profit ဆိုေတာ့ ထူးထူးျခားျခားမ႐ွိ။
3. Contribution
ဆိုတာက Sale Price ထဲ က Variable Cost ဆိုတဲ့ ေရာင္း or ထုတ္ သေလာက္ ကုန္က်တဲ့
Direct Material Cost ကုန္ၾကမ္းပစၥည္း ၊
Labour Cost အလုပ္သမားစရိတ္၊
Variable Overhead Cost
Eg- ထုပ္ပိုးမႈ စရိတ္ လိုမ်ိဳးေတြ ၊
Admin နဲ႔ Sale & Distribution က
variable cost ေတြ ကို ႏႈတ္ ပီးမွ က်န္တဲ့ အျမတ္ ကို ဆိုလိုျခင္းျဖစ္ပါတယ္။
Gross Profit ဆိုတာက Accounting ရဲ႕ Profit ျဖစ္ပီး၊
Management Accounting မွာ Contribution ဆိုတာ Decision Making လုပ္ဖို႔ရာနဲ႔
ေစ်းကြက္ၿပိဳင္ တိုက္ႏိုင္ဖို႔ အတြက္ အေရးႀကီးပါတယ္။
အဲ့ေနရာမွာ အေပၚက equation ကိုျပန္ေျပာရရင္
ေရာင္းေစ်းေတြ ခ် တာ၊ Cost ေတြ တိုးေစျခင္းက ပထမ တြက္ထားတဲ့ Elements ေတြရဲ႕ တန္ဖိုးကို ေျပာင္းသြားေစပါေတာ့တယ္။
Sale Price -Variable Cost per unit= Contribution per unit က ပိုင္းေျခ ျဖစ္ပီး
ေရာင္းေစ်း နည္းသြားေတာ့ ပိုင္းေျခ နည္းသြားရင္ ရလဒ္က ပိုမ်ား သြားမယ္။
Sale Unit ေတြ ပိုတက္သြားမွာပဲ။
အဲ့လိုပဲ Fixed Cost ေတြပိုမ်ားလာရင္ ပိုင္းေဝ ပိုႀကီးသြားပီး ရလဒ္ ျဖစ္တဲ့ Sale Unit ေတြ ပိုမ်ား သြားပါမယ္။
Sale ဆိုတဲ့ ေနရာမွာလည္း
အျပင္မွာ ဘယ္လုပ္ငန္းက မွ ပစၥည္းတစ္မ်ိဳးတည္း မေရာင္းပါဘူး၊
အဲ့ေတာ့ CPA ရဲ႕ Part-I Cost & Management ဘာသာရပ္ က CVP-Cost Volume Profit ခန္းမွာ Sale Mix ေတြ အေၾကာင္းသင္ရပါတယ္။ Contribution မ်ားတဲ့ ပစၥည္း နဲ႔ Contribution နည္းတဲ့ ပစၥည္းေတြ႐ွိပါတယ္။
လက္ေတြ႕မွာ ေစ်းကြက္ေပါက္ေစ်းေတြ အရ အရင္းမ်ားပီး ေစ်းတင္လို႔မရဘဲ အျမတ္နည္းတဲ့ ပစၥည္းေတြ ႐ွိပါတယ္။
အရပ္စကားနဲ႔ ေျပာရင္ က်န္တဲ့ တာနဲ႔ သိပ္မက်န္တာေပါ့။
ပို ေရာင္းရတာက သိပ္မက်န္ တဲ့ ပစၥည္းဆိုရင္ ေရာင္းရတယ္ဆိုတဲ့Sale Amount ႀကီးတက္လာ ပဲျမင္ရပီး
Sale Target ,Commission နဲ႔ Incentive ကို Amount နဲ႔ ျဖတ္လို႔က အေရာင္းသမားေတြ က commission ေတြ ပိုက္ပီး ၊
လုပ္ငန္းက အရံႈးပိုက္ က်န္ခဲ့ရမယ့္ Risk ၊
အဲ့လရဲ႕ Target ေတြ မမွီ မွီေအာင္ တြန္းထိုးေရာင္း၊ Commission ေပးပီး ေနာက္လ မွ
Sale Return ေတြျပန္ ၊ လုပ္ငန္းက မိတ္ပ်က္မွာဆိုးလို႔ျပန္လက္ခံ ၊ သံသရာေတြကို လည္ ေနေရာ။
ပီးေတာ့ ေရသာခို အေခ်ာင္လိုက္၊ သာေပါင္း ညာစား ဝန္ထမ္းမ်ိဳးေတြ ရဲ႕ ကိစၥေတြ။
တူရာ တူရာ အုပ္စု ဖဲြ႕ ပညာ ျပၾကတဲ့ ကိစၥေတြ ၊
ကိစၥ တစ္ခုခု ဆို ပူးေပါင္း ပါဝင္ မႈ မ႐ွိ ေထာက္ခံခ်က္ယူ ျငင္းခ်က္ ထုတ္ၾကတဲ့ ကိစၥေတြ ၊ လက္တစ္လံုးျခား လိမ္လည္တဲ့ ကိစၥေတြ။
Line of Comment မ႐ွင္းတာ၊ Authorized person ေတြကို ဟို လူ႔ေျပာပီးသလို၊ ဒီလူ႔ ေျပာပီးသလိုေတြ၊
အထက္လူႀကီး အခ်င္း ရန္တိုက္ေပးတာမ်ိဳးေတြ၊ ေသြးထိုး လွံုေဆာ္တာမ်ိဳးေတြ စတဲ့ ကိစၥရပ္ေတြပါ။
Theory စာေတြ႕မွာ အဲ့လို မ်ိဳးေတြ မပါေပမယ့္၊
တကယ့္လက္ေတြ႕ လုပ္ငန္းခြင္ ဘဝ ေတြ မွာေတာ့ ျပသနာေပါင္း ေသာင္းေျခာက္ေထာင္ပါ။
👮 3. Compliance Risk
ကေတာ့ Company ဆိုရင္ Company Law ကို လိုက္နာရမယ့္ အျပင္၊ Tax Lawနဲ႔ သက္ဆိုင္ရာ အဖဲြ႕အစည္း မ်ားရဲ႕ အမိန္႔ၫႊန္ၾကားခ်က္ေတြ ကိုပါလိုက္နာရန္လိုအပ္ပါတယ္။
Industrial အလိုက္ သီးသန္႔ လိုက္နာ ရမယ့္
ဥပေဒ ေတြ နဲ႔ က်င့္ဝတ္ သိကၡာေတြ ျပဌာန္း ထားရင္လည္း လိုက္နာရပါမယ္။
မလိုက္နာႏိုင္ၾကရင္ေတာ့ လုပ္ငန္းရဲ႕
Going Conern ေ႐ွ႕ဆက္ ရပ္တည္ ႏိုင္မယ့္ အလား အလာေတြ ကိုပါ ထိခိုက္လာပါေတာ့မယ္။
သူမ်ားႏိုင္ငံ က ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံ႔ ခ်င္သူေတြကလည္း
ကိုယ့္ Business ကို ပူးေပါင္း၊ ခ်ိတ္ဆက္မယ္ ဆိုရင္ လည္း ကိုယ့္ လုပ္ငန္းက Compliance ဘယ္ေလာက္႐ွိလဲ ၊ ဥပေဒ နဲ႔ အညီ လုပ္ေဆာင္ ေနရဲ႕လား?
အခြန္ေပးေဆာင္မႈေတြ က တကယ္ ေပးေဆာင္ရမယ့္ ပမာဏ အတိုင္း အလိမ္ အလွည့္ေတြ မ႐ွိဘဲ ေပးေဆာင္ထားရဲ႕ လားေတြ ပါ ၾကည့္မယ့္ အျပင္၊
ခ်ိတ္ဆက္ မယ့္ Company က
Public Listed ဆိုရင္ သူ႔ႏိုင္ငံ ဥပေဒ နဲ႔ ၿငိမယ့္ ကိစၥေတြ ကိုသူတို႔ ရဲ႕
Corporate Governance ကို အထိခိုက္မခံႏိုင္ ရင္ သူနဲ႔ ကိုယ္နဲ႔ မပူးေပါင္းႏိုင္ေတာ့ မယ့္ risk ေတြပါ ။
ဒီေနရာ မွာ Business Ethic ဆိုတာေလးလည္း ေျပာခ်င္ပါတယ္။ အၾကမ္းဖ်င္းအားျဖင့္ 3Ps ေပါ့
1. Profit
2. People
3. Planet
ေတြနဲ႔ ပတ္သတ္ပီး လိုက္နာ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ဖို႔ေတြ ပါလိုအပ္လာပါတယ္။
Profit Oriented အေနနဲ႔ လုပ္ေနေပမယ့္ People ဆိုတဲ့ လူေတြ Sociaty နဲ႔ ပတ္သတ္တဲ့ ကိစၥရပ္ေတြ၊ Planet လို႔ေခၚတဲ့ ကမၻာေျမ အတြက္အက်ိဳးျပဳ မႈေတြ အျပင္ စြန႔္ပစ္ ပစၥည္းမ်ားကို စနစ္တက် ဆိုးက်ိဳးမျဖစ္ေစေအာင္ ျပဳလုပ္ႏိုင္ရပါမယ္။
အဲ့ဒါေတြ ေၾကာင့္ ခု ဆို CSR ဆိုတဲ့ Corportae Social Responsibility ေတြ ဆိုေတြ နဲ႔ Profit + လူထု အက်ိဳးျပဳမႈေတြ၊ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္း မႈေတြ တဲြ ရက္ျဖစ္လာတယ္။ ေကာင္းရင္ ေကာင္းသလို မေကာင္းရင္ မေကာင္း သလို Company ေတြရဲ႕ Image ေတြနဲ႔ ပါတဲြလာတယ္။
အဲ့ဒီ Business Risks ေတြ ကိုလည္း Auditor က သိထားမွ သာလ်ွင္ Auditor ရဲ႕ Judgement
မွန္ကန္ပီးေတာ့ Opinion မွန္မွန္ ကန္ကန္ ေပးႏိုင္မွာပါ။
Client က Audit မစစ္ရင္သူဟာသူ ကေတာ့ Audit Risk ႐ွိမွာ မဟုတ္ဘူးေလ။
Audit Risk ဆိုတာက Auditor ရဲ႕ Risk ပါ။
Audit Risk ဆိုတာရဲ႕ အဓိက အခ်က္ ကေတာ့ FSs ကို Inappropriate Audit Opinion ေပးမိျခင္းပါ။
ေနာက္က် Audit Risk ကို ထပ္ေျပာပါမယ္။
USD Rate အရမ္းတက္ခ်ိန္ ေရးရင္း မအားလို႔ ၾကာသြားပါတယ္။ :D
