03/12/2021
ПОЈАСНУВАЊЕ ЗА ЗАБРАНАТА ЗА УПОТРЕБА НА ПЛАСТИЧНИ КЕСИ
Согласно Законот за управување со пакување и отпад од пакување од 1 декември 2021 година се забранува пуштање на пластични кеси за НОСЕЊЕ НА СТОКИ за еднократна употреба на пазарот во Република Северна Македонија. Дозволено е пуштање на пазарот на територијата на државата само на биоразградливи кеси за носење на стоки што се произведени согласно пропишаните стандарди за биоразградливост објавени во Правилникот за стандардите за биоразградливост што треба да ги исполнуваат кесите за носење на стоки, начинот на пуштање на пазар на биоразградливи кеси од страна на трговците, како и формата и содржината на образецот за водење на евиденција („Сл весник на РСМ“ 265/2021).
За кои кеси се однесуваат овие одредби?
🟩 Пластични кеси за носење на стоки за кои се наплаќа надоместок од 15 денари и се задолжително биоразградливи се кесите што секојдневно се даваат на каса (на местото на продажба) при купување во мини маркети, супермаркети, гранапи, пиљарници, мали продавници за секојдневни намирници, пекарници, киосци, киосци за брза храна, зелени пазари, бензински станици со минимаркети.
Под биоразградливи се подразбира дека до 1 јуни 2023 може да се пласираат оксо-биоразградливи кеси (МКС 1009) кои беа од 2013 година задолжителни.
По 1 јуни 2023 задолжително се пласираат кеси кои се изработени од материјал кој може да се разгради (како и секој органски материјал од вода, јаглерод диоксид и биомаса -стандард МКС EN ISO 17556: 2020).
Многу лесните пластични кеси за носење на стоки се целосно забранети. Тоа се кесите чијашто дебелина е пониска од 15 микрони (оние кои се користеа за пакување/размерување на овошје и зеленчук на пример).
🟩 Пластични кеси за носење на стоки за кои не се однесува надоместокот од 15 денари и стандардите за биоразградливост се оние кои се даваат на потрошувачите на каса (на местото на продажба) во продавници каде се продаваат стоки што не се за секојдневна општа употреба како книги, облека, обувки, алати, електрична и електронска опрема, продавници за покуќнина, занаетчиски дуќани, за сувенири, уметнички галерии, за козметички производи, аптеки (земјоделски, за медицински помагала и сл.). Овие кеси се препорачува да бидат подебели (над 50) како би можеле да се употребуваат повеќекратно и да се отстранат во контејнерите за пластика (жолт контејнер) од каде би се однеле на рециклажа во локалните компании за рециклирање и кај самите производители на пластични кеси кои повторно од нив би направиле нови кеси.
🟩 Кесите за ѓубре не претставуваат кеси за носење на стоки и не се опфатени со овие мерки.
Идејата е во овие почетни мерки да се опфатат субјектите што тргуваат со стока за секојдневна широка и најмасовна потрошувачка, за подоцна да се примени и во останатите места за продажба.
__________________________________________
SQARIM PËR NDALIMIN E PËRDORIMIT TË QESEVE PLASTIKE
Në përputhje me Ligjin për Menaxhim me Paketimin dhe Mbeturinat nga Paketimi nga 1 dhjetori 2021 ndalohet lëshimi i qeseve plastike për BARTJEN E MALLRAVE për një përdorim në tregun e Republikës së Maqedonisë së Veriut. Në tregun e vendit tonë lejohet që të lëshohen vetëm qeset e biodegradueshme për bartjen e mallrave që janë prodhuar në përputhje me standardet e përcaktuara për biodegradueshmëri të publikuara në Rregulloren për standardet e biodegradueshmërisë që duhet të plotësojnë qeset për bartjen e mallrave, mënyra e lëshimit në treg të qeseve të biodegradueshme nga tregtarët, si dhe formën dhe përmbajtjen e formularit për mbajtjen e evidencës (“Gazeta Zyrtare e RMV-së” 265/2021).
Për cilat qese zbatohen këto dispozita?
🟩 Qeset plastike për bartjen e mallrave për të cilat paguhen kompensim prej 15 denarë dhe janë të detyrueshme të jenë të biodegradueshme janë qeset që jepen çdo ditë në arkë (në pikën e sh*tjes) gjatë blerjes në minimarkete, supermarkete, filiale, dyqane ushqimore, dyqane të vogla për artikuj ushqimorë të përditshëm, furra buke, kioska, kioska të ushqimit të shpejtë, tregje të gjelbërta, p***a benzine me minimarkete.
Të biodegradueshme do të thotë që deri më 1 qershor 2023 mund të plasohen qese okso-biodegraduese (MKS 1009) të cilat ishin të detyrueshme që nga viti 2013.
Pas datës 1 qershor 2023 patjetër duhet të plasohen qeset të cilat janë të punuara me material i cili mund të dekompozohet (si dhe çdo material organik nga uji, dioksidi i karbonit dhe biomasa-standardi MKS EN ISO 17556:2020).
Qeset plastike shumë të lehta për bartjen e mallrave janë plotësisht të ndaluara. Këto janë qeset trashësia e të cilave është më e vogël se 15 mikron (ato që përdoren për paketim/matjen e frutave dhe perimeve për shembull).
🟩 Qeset plastike për bartjen e mallrave për të cilat nuk vlen kompensimi prej 15 denarë dhe standardet për biodegradueshmëri janë ato që u jepen konsumatorëve në arkë (në pikën e sh*tjes) në sh*tore ku sh*ten mallra të cilët nuk janë për përdorim të përgjithshëm ditor siç janë dyqanet për libra, veshmbathje, këpucë, vegla, paisje elektrike dhe elektronike, dyqane mobiljesh, dyqane artizanale, dyqane për suvenirë, Galeritë e artit, për produkte kozmetike, farmaci(bujqësore, ndihmesa mjekësore dhe të tjera).
🟩 Rekomandohet që këto qese të jenë më të trasha (mbi 50) në mënyrë që të ripërdoren dhe të hidhen në kontenjerët për plastikë (kontenjer i verdhë) nga ku do të dërgohen për reciklim në kompanitë lokale të reciklimit dhe tek vetë prodhuesit e qeseve plastike të cilët përsëri nga ato qese do të bëjnë të reja.
🟩 Qeset e plehrave nuk janë qese për bartjen e mallrave dhe nuk përfshihen në këto masa.
Ideja është që në këto masa fillestare të përfshihen subjektet që tregtojnë mallra për konsum të gjërë dhe masiv ditor, që më pas të zbatohet edhe në pika të tjera të sh*tjes.
