26/09/2026
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධ ජනතාවට මෙන්ම සමස්ත ලෝකවාසී බෞද්ධ ඉතිහාසයටම බිණර පෝය දිනය යනු අතිශයින්ම සුවිශේෂී වූත්, පූජනීය වූත් සන්ධිස්ථානයකි. සැප්තැම්බර් මාසයට යෙදෙන මෙම උතුම් පෝය දිනය බුද්ධ ශාසනයේ ගමන සහ සංඝ සමාජයේ විකාශනය උදෙසා අනුපමේය මෙහෙවරක් ඉටු කළ දිනයක් ලෙස ඉතිහාසයේ රන් අකුරින් ලියවී ඇත.
බිණර පෝය දිනයේ ප්‍රධානතම ශාසනික සුවිශේෂත්වය වන්නේ ලෝකයේ ප්‍රථම වතාවට මෙහෙණි සසුන හෙවත් භික්ෂුණී ශාසනය ආරම්භ වීමයි. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ සුළු මව් වූ මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමී දේවිය ප්‍රමුඛ පස්සියයක් ශාක්‍ය කාන්තාවෝ, සියලු ගිහි සැප සම්පත් අතහැර පා ගමනින්ම කිඹුල්වත් නුවර සිට විසාලා මහනුවර කූටාගාර ශාලාව වෙත වැඩම කළහ. කාන්තාවන්ට ශාසනික පැවිද්ද ලබා දෙන ලෙස කළ එම දැඩි ඉල්ලීම හමුවේ, බුදුරජාණන් වහන්සේ පනවා වදාළ "අෂ්ට ගරුධර්ම" (ගරු කළ යුතු ප්‍රධාන ධර්මතා 8) ඉතා භක්තියෙන් පිළිගැනීමෙන් අනතුරුව මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමී දේවිය ඇතුළු පිරිසට පැවිදි උපසම්පදාව හිමි විය. මෙයින් පැහැදිලි වන්නේ අතීත සමාජයේ කාන්තාවට තිබූ අඩු සැලකිල්ල වෙනස් කරමින්, ඇයට ශාසනික සහ මානසික උසස් තත්ත්වයට ළඟා වීමට බුදුදහම තුළින් පූර්ණ නිදහස හිමි වූ බවයි.
එමෙන්ම, බුද්ධ චරිතයේ සහ ධර්මයේ තවත් අතිශය උතුම් සිදුවීමක් බිණර පෝය ආශ්‍රිත කාලවකවානුව හා බැඳී පවතී. එනම් බුදුරජාණන් වහන්සේ සිය මාතෘ දිව්‍ය රාජයා (මියගිය මහාමායා දේවිය) ප්‍රමුඛ දෙවිවරුන්ට කෘතගුණ සැලකීම පිණිස තවුතිසා දෙව්ලොවදී අභිධර්මය දේශනා කිරීමයි. තවුතිසා භවනේ පාරිච්ඡත්තක රුක් සෙවණේ ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයාගේ පාණ්ඩුකම්බල ශිලාසනය මත වැඩහිඳිමින්, උන්වහන්සේ පුරා තෙමසක් තිස්සේ දෙවියන් උදෙසා අභිධර්මය දේශනා කළ අතර, එම උතුම් කාලසීමාවට බිණර පෝය දිනය මැදිව පවතී.
මීට අමතරව, ඇසළ පෝය දින ආරම්භ වන භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ වස්සාන සමයේ (වස් විසීමේ) අඩක් ගෙවී යන දිනය ලෙසද බිණර පෝය දිනය සැලකේ. වස් කාලයේ මැද භාගය සලකුණු වන මෙම කාලසීමාවේදී දායක පිරිස භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ සිව්පසය උපස්ථාන කරමින් පින්කම්වල නිරත වෙති.
සංක්ෂිප්තව දක්වන්නේ නම්, බිණර පෝය දිනය යනු කාන්තා අයිතිවාසිකම්, කෘතගුණ සැලකීම සහ ශාසනික චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර මැනවින් සංකේතවත් කරන, බෞද්ධ ඉතිහාසයේ රන් සලකුණක් වැනි අතිපූජනීය දිනයකි.
