22/09/2023
සමුපකාර පුවත් - Cooperative News
මානව ශිෂ්ටාචාරයේ ආරම්භයේ සිටම මිනිසුන් තුළ පැවතියේ සාමුහික ජීවන රටාවකි. දඩයම් යුගයේ පටන් ආහාර එක්රැස් කරගැනීම, බෙදා ගැනීම, අනතුරු විපත්වලට මුහුණදීම, රෝග බිය ආදි කොටගත් ප්රායෝගික මිනිස් ගැටලුවලට මුහුණ දුන්නේ සාමුහික සමාජයක් වශයෙනි.
මිනිසා දියුණු මානව ශිෂ්ටාචාරයකට උරුකම් කියූ නමුත් උපතේ සිට මරණය දක්වා ඇති සියලුම මානුෂික අවශ්යතාවයන් සමඟ එකිනෙකා අතර ඇති බැඳීම්වල අඩුවක් නොවීය.
ඒ අනුව මිනිසා යනු උපතේ සිට මිය යෑම දක්වා සමාජශීලී සත්වයෙකි. කිසිවෙකුට කිසි දිනෙක එයින් බැහැරවීමට නොහැක. එය ස්ත්රී පුරුෂ උගත් නූගත් දුප්පත් පොහොසත් ජාති ආගම් කුල ගෝත්රවලින් තොර සියලු දෙනාටම පොදු වූ ධර්මතාවයකි. විවිධ ආගමික හා සංස්කෘතීන් අතර ජීවත් වුව ද පොදු මිනිස් අවශ්යතාවයන් තුළ මේ සාමුහික සමාජ ක්රමයෙන් කිසිවෙකුට බැහැරවීමට නොහැකි බව පැහැදිලි සත්යකි.
මිනිසුන්ගේ ආහාරපාන, ඇඳුම් පැලඳුම්, සෞඛ්ය, අධ්යාපනය මෙන්ම තමන් නිෂ්පාදනය කරන ආර්ථික භෝගවලට විවිධ භාණ්ඩවලට සාධාරණ මිලක් හිමි කරගැනීම ආදී පොදු ආර්ථික ප්රශ්නවලදී ජනතාවගේ පෙරගමන්කරුවා වූයේ අපේ රටේ සමුපකාර ව්යාපාරයයි.
මුලින්ම සමුපකාර ව්යාපාරය බිහි වූ ආකාරය පිළිබඳ තොරතුරු සොයා යෑමට සිදුවිය. ඒ අනුව ජාත්යන්තර සමුපකාර ව්යාපාරයේ නිර්මාතෘවරයා එංගලන්ත ජාතික රොබට් ඕවන්ය. ඔහු කපු කර්මාන්ත හිමියෙකි. ස්කොට්ලන්තයේ නිව් ලැනරැක්වල කපු කර්මාන්තයේ යෙදුණු කම්කරුවන් වෙනුවෙන් ප්රථම සමුපකාර ගබඩාව ආරම්භකොට ඇත.
එංගලන්තයෙන් ආරම්භ වූ සමුපකාර ව්යාපාරය මුළු යුරෝපයත්, ආසියාවත් ඇතුළු රටවල් රැසක ඉතාම ජනප්රිය මෙන්ම ජනතාවාදී වාණිජ ක්රමයක් තුළින් අනෙක් සියලු අංශවලට ප්රතිලාභ අත්පත් කර දෙන ව්යාපාරයක් බවට පත් විය.
කෘෂිකාර්මික ජීවන රටාව
කෘෂිකාර්මික ජීවන රටාවකට හුරු ජනතාවක් වාසය කළ ශ්රී ලංකාවේ ද 1904 කෘෂිකාර්මික සංගමය පිහිටවනු ලැබීය. ඒ අනුව කෘෂිකාර්මික සංගමය පිහිටුවා වසර 02ක් ගිය කල 1906දී කෘෂිකාර්මික සංගමයේ දුම්බර ශාඛාව මඟින් ණය දෙන සමිතියක් තෙල්දෙණිය කේන්ද්රකොටගෙන ආරම්භ වී ඇත. ඒ අනුව මධ්යම පළාතෙන් ලංකාවේ පළමු ණය දෙන සමුපකාර ක්රමය ආරම්භ වූ බවට සමුපකාර ඉතිහාසගත තොරතුරුවලින් පැහැදිලි වේ. මෙලෙස ආරම්භ වූ ග්රාමීය ණය ක්රමයේ අරමුණ වූයේ සීමිත ආදායමක් ලබාගන්නා කම්කරුවන්, ගොවීන් වැනි පාර්ශ්වකරුවන් අතර සකසුරුවම්කම, ස්වෝත්සාහය වැනි ගුණාංග දියුණු කිරීමයි. 1906 වසරෙන් පසුව ක්රමයෙන් සමුපකාර සමිති සංඛ්යාව වර්ධනය වීමත් සමඟ එම සමිති අධීක්ෂණය කරමින් නිසි මඟපෙන්වීමක් සඳහා නව නීතිරීති මාලාවක් හඳුන්වා දෙන ලදි. ඒ අනුව 1911 අංක 7 දරන සමුපකාර සමිති ආඥා පනත හඳුන්වා දීමට පියවර ගෙන ඇත. 1912 වසරේ නොවැම්බර් මාසයේ එවකට රෙජිස්ට්රාර් ජනරාල් වශයෙන් කටයුතු කළ පොන්නම්බලම් අරුණාචලම් අතින් මුල්ම සමුපකාර සමිතියක් ලියාපදිංචි කොට ඇත. ඉන් පසු රාජ්ය මැදිහත්වීම යටතේ සමුපකාර සමිති රෙජිස්ට්රාර් නම් තනතුරක් ඇතිකොට 1930 වසර වනතුරු එම තනතුරට පත් කරන ලද්දේ එවකට සිටි කෘෂිකර්ම අධ්යක්ෂවරයා වීමත් විශේෂත්වයකි. ලංකාවේ සමුපකාර ව්යාපාරය තුළ අනෙක් රටවල්වල දක්නට නොලැබෙන සුවිශේෂත්වය එය ව්යාප්තවීමයි. එලෙස ලංකාවේ බිහි වූ විශේෂ සමිති කීපයක් උදාහරණ වශයෙන් පෙන්වා දීමට පුළුවන.
1. මින්නේරිය වී අලෙවි සමිතිය
2. යාපන මලයාම් දුම්කොළ සමිතිය
3. මුලායි සමුපකාර රෝහල් සමිතිය
1930 වසරේ ඔක්තෝබර් 1 වැනිදා පළමුවෙන්ම සමුපකාර දෙපාර්තමේන්තුව ආරම්භ කළේය. එච්. කේ. කැම්බල් එම දෙපාර්තමේන්තුවේ මුල්ම සමුපකාර රෙජිස්ට්රාර්වරයා වශයෙන් ක්රියාකොට ඇත. කැම්බල්ගේ යුගය සමුපකාර ව්යාපාරය තවත් දියුණු කිරීමට වගබලාගත් යුගයකි. කැම්බල්ගෙන් පසු එච්. කැල්වට් නම් නිලධාරියා ද සමුපකාර ව්යාපාරය දියුණු කිරීමට විශිෂ්ට මෙහෙවරක් ඉටු කළේය. ඔහු ඒ අවදියේ 'සමුපකාර නීතිය සහ ප්රතිපත්ති' නමින් ග්රන්ථයක් ද රචනාකොට ඇත.
ජනතාවට අවශ්ය ද්රව්ය සැපයීම සඳහා රජයේ වැඩපිළිවෙළක් ලෙසින් ආරම්භ වූ කඩ සමිති ව්යාපාරය ලංකාවේ සමුපකාර ව්යාපාරයේ ඉතා වැදගත් මෙන්ම සාර්ථක ඉදිරි ගමනට අවැසි මංපෙත් විවර කිරීමක් බවට පත් විය. දෙවැනි ලෝක යුද සමයේ ආරම්භ වුණු මේ වැඩපිළිවෙළ නිසා ජනතාවට විශාල සහනයක් මෙන්ම ජනතාවට සමීප මිතුරෙක් බවට අපේ රටේ සමුපකාර ව්යාපාරය පත් වුණි.
1943 සමුපකාර තොග වෙළෙඳ ආයතනය ආරම්භ කළේ සමුපකාර සමිතිවලට අවශ්ය වෙළෙඳ ද්රව්ය තොග වශයෙන් ලබාදීමේ අරමුණ ඇතිවයි. 1942 වසර වන විට කෘෂි නිෂ්පාදන සහ අලෙවි සමුපකාර සමිති 11ක් රට තුළ පිහිටුවා තිබූ අතර, ඉන් වඩාත්ම ක්රියාකාරී සමිතිය බවට පත් වී තිබුණේ මින්නේරිය වී අලෙවි සමිතිය සහ යාපන මලයාලම් දුම්කොළ සමිතිය යන සමිති දෙකයි. ඊට අමතරව යාපනයේ ලූනු සහ මිරිස් මිලදී ගැනීමට සමිති 5ක් පිහිටුවා තිබුණි. ඉහත සමිතිවලට අමතරව පහත සඳහන් විශේෂ සමිති ද ඒ යුගයේ ආරම්භ වී තිබුණි.
1. ඌව පළාතේ කැප්පෙටිපොළ එළවළු
2. ගොවි ද්රව්ය නිපදවීමේ සහ අලෙවි කිරීමේ සමිතිය
3. ධීවර සමිති
4. රෙදි වියන්නන්ගේ සමිති
5. වෙනත් කර්මාන්ත සමිති වශයෙනි.
සමූපකාරයේ ජාතික මෙහෙවර
සාමාන්ය ජනතාවට සහන මිලකට වෛද්ය ප්රතිකාර මෙන්ම ඖෂධ වර්ග දෙමින් ආරෝග්ය ශාලා සේවය ද සමුපකාරයෙන් ඉටුවෙන තවත් ජාතික මෙහෙවරකි. වයඹ පළාත වෙනුවෙන් සීමාසහිත කුරුණෑගල ආරෝග්යශාලා සමුපකාර සමිතිය, දකුණු පළාතේ ගාල්ල දිස්ත්රික් ආරෝග්යශාලා සමුපකාර සමිතිය, බස්නාහිර පළාත වෙනුවෙන් සීමාසහිත ගම්පහ සමුපකාර ආරෝග්යශාලා සමුපකාර සමිතිය ද රෝගී ජනයා වෙනුවෙන් කිසියම් මෙහෙවරක් ඉටුකරනු ලබයි. ඇතැම් නගරවල ඉන්ධන පිරවුම්හල් ද සමුපකාර සමිති මඟින් තවමත් පාලනය කරගෙන යනු ලබයි. සමුපකාර ග්රාමීය බැංකු ක්රමය ද සුළු පොලී අනුපාතයක් මත ණය ලබා දෙන සමුපකාර බැංකුවකි.
