03/03/2025
සිය දිවි නසා ගැනීම් වළක්වා ගැනීමට ඔබත් එකතු වෙන්න....
(ශ්රී ලංකාව තුළ සියදිවි නසා ගැනීම් රැසක් වාර්තා වෙමින් පවතින නිසා මේ ලිපිය ලියන්නට අදහස් කළා).
ඕනෑම වයස් මට්ටමක, වෘත්තිය මට්ටමක,ඕනෑම අධ්යාපනික මට්ටමක,ඕනෑම සමාජ මට්ටමක පුද්ගලයෙක් සියදිවි නසා ගැනීමකට උත්සහ කිරීමක් හෝ සියදිවි හානි කර ගැනීමක් සිදු කරන්න පුළුවන්...
ඒ මන්ද අපි සියල්ලෝම මනුෂ්යයන් වගේම ඒ යටතේ එකිනෙකට වෙනස් පුද්ගලයන්. ඒ නිසාම සිය දිවි නසා ගැනීමට හෝ උත්සහයක් ගැනීමට පුද්ගලයෙකුට මේ කිසිදු දෙයක් බලපාන්නේ නෑ.
නමුත්, සියදිවි නසා ගත් පසු හෝ සිය දිවි නසා ගැනීමකට තැත් කිරීම් වලදී ඒ පුවත් හෝ තොරතුරු අසා බොහෝ දෙනෙක් ප්රකාශ කරන්නේ "අම්මා තාත්තා ගැන හිතන්න තිබුණා, ඕක මැරෙන්න තරම් දෙයක් ද?,ඕවද ප්රශ්න?, තමන් තමන්ට ආදරේ කරන්න දන්නේ නෑ, දරාගැනීමේ හැකියාවක් නෑ, මෝඩකම" වැනි විවිධාකාරයේ කතා හා වචනයි. නමුත් ඔබ දන්නවා ද "අපේ අතේ ඇගිලි පහ එක වගේ නැහැ" වගේ තමා මේ සමාජයේ ජීවත් වෙන මිනිසුන් එකිනෙකට හා එකිනෙකාට වෙනස්. විවිධාකාර ප්රශ්න, ගැටලු, ඒවාට මුහුණ දෙන විධි, දරා ගැනීමේ හැකියාවන්, ඉවසීමේ හැකියවන්, තීරණ ගැනීමේ හැකියාවන්, ආකල්ප, පෞරුෂත්වය වැනි බොහෝ දේ පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට එකිනෙකට වෙනස් වෙනවා.
උදාහරණයක් විදිහට ගත්තොත් නව මසක් මවකගේ කුස තුළ සිට මේ ලෝකයට බිහි කරන දරුවෙක් ගැන හිතන්න, ඒ දරුවාගේ ඉහත සදහන් කරන ලද ගති ලක්ෂණ ඒ අම්මා වගේමද? ඒ දරුවගේ තාත්තා වගේමද? නෑ, නැතිනම් ඒ දරුවට ඉන්න සහෝදර සහෝදරියන් ගත්තොත් ඒ ගති ලක්ෂණම ද? නෑ. මේ එක් එක් පුද්ගලයන් එකිනෙකට වෙනස්මයි. එහෙනම් අපිට පේනවා සමාජයේ සිටින මිනිසුන්ගේ ඒ කළින් කියූ ගති ලක්ෂණ, හැසීරීම් අපිට තීරණය කරන්න බෑ, අපිට විනිශ්චය කරන්න බෑ වගේම අපිට පුද්ගලයෙක් පිළිබදව සියට සීයක්ම නිගමනයකට එන්න බෑ. ඒ නිසා කිසිම පුද්ගලයෙක්ව විනිශ්චයට ලක් කරන්න එපා. අපහසුවකට හෝ අපහසකයට ලක් කරන්න එපා.
⭕සිය දිවි නසා ගැනීම් වළක්වාලීමට ඔබට කළ හැකි කාර්යන් මොනවාද?
✅ඔබේ ආදරණීයන් ගැන සැළකිලිමත් වෙන්න (විශේෂයෙන්ම ඔබේ දරැවන් ගැන).
✅ඒ වගේම කොන්දේසි විරහිතව ඇහුම්කන් දෙන්නෙක් වෙන්න. (ඒ අවශ්යතාවේදී එම පුද්ගලයාට කතා කරන විට බාධා කිරීම් කරන්නට යන්න එපා,හොදින් අවධානයෙන් ඒ පුද්ගලයාට සවන් දෙන්න, උපදෙස් නොදී එම පුද්ගලයාගේ කතාව ප්රකාශ කරන්න අවස්ථාව සළසන්න).
✅එමෙන්ම ඒ අවස්ථාවලදී ඒ පුද්ගලයන්ව කිසිදු විනිශ්චය කිරීමකින් තොරව,විවේචනයට ලක් කිරීමකින් තොරව, වාද විවාද කිරීම් නොකර, අඩුපාඩු ගැන කතා නොකර, ඒ පුද්ගලයාට ධනාත්මක මානසිකත්වයක්/ යහපත් මානසිකත්වයක් සැකසෙන ආකාරයට කතා කිරීමට වග බලා ගන්න.
✅අදාළ පුද්ගලයාගේ ගැටලුකාරී ස්වාභවය ඔබට තේරුම් ගත හැකි බව හා ඔබගේ පිළිගැනීම එම පුද්ගලයාට ලබා දෙන බව හැගෙන ලෙස කටයුතු කරන්න.
✅විශේෂයෙන් එවැනි පුද්ගලයන්ට "ඔබ තනි වී නැහැ, ඔබ තනි වෙලා නැහැ" කියන දේ හැගෙන දැනෙන විදිහට ඔබ කතා කරන්න, හැසිරෙන්න, චිත්තවේගීව සහයක් අව්යාජව ලබා දෙන්න.
✅මානසික අවපීඩනයක්, මානසික වික්ෂිප්ත බවක්, වයාකූල බවක්, හුදකලා ස්වරූපයක් හෝ සිය දිවි නසා ගැනීමට ප්රවණතාවයක් ඇති යැයි හැගෙන ඔබ වටා සිටින පුද්ගලයන් ඔබට හමු වුවහොත්, මනෝ උපදේශනය හා ප්රථිකාර සදහා හැකි ඉක්මනින් යොමු කිරීමට වග බලා ගන්න.
✅ඒ වගේම යම් පුද්ගලයෙක් සිය දිවි නසා ගන්නා ආකාරයක්, සැලසුමක් පිළිබදව ප්රකාශ කළහොත් හෝ එයට අදාළ ඉගි ලබා දෙමින් අදහස් ප්රකාශ කළහොත් එය කවදාද ක්රියාත්මක කරන්නේ යැයි මූලික අදහස් ඔබ ලබා ගෙන, එම පුද්ගලයාව රෝහලකට හෝ මනෝ වෛද්යවරයෙකු වෙත යොමු කිරීමට ඉතා ඉක්මනින් හා නිසි ආකාරයෙන් කටයුතු කරන්න. (විශේෂයෙන්ම මෙහිදී එවැනි ඉඩ කඩක් ඇති පුද්ගලයන් තනියෙන් රෝහලට හෝ වෛද්යවරයකු වෙත යැවිම සිදු නොකර, එම පුද්ගලයාව මානසික අවපීඩනය පත් නොවන ඉතාම සමීප,වගකීමක් ගත හැකි, එම පුද්ගලයාට කැමති විශ්වාසවන්ත කෙනෙක් සමග යැවීම සිදු කරන්න).
✅ඒ වගේම එවැනි සිය දිවි නසා ගැනීමේ සිතුවිලි හෝ උත්සහයන් ඇති පුද්ගලයන් වාසය කරන ස්ථාන වලින් වස විස,ගිනි අවි, බෙහෙත් වැනි දේ ඉවත් කර තබන්න වග බලා ගන්න.
✅යම් පුද්ගලයෙක් සිය දිවි නසා ගැනීමට තැත් කර තිබෙන විට බේරා ගැනීමට හැකි නම්, ඉක්මනින්ම රෝහලකට රැගෙන යන්න, පොලීසිය දැනුවත් කරන්න සහය ලබා ගන්න.
සහය සදහා:-
ශ්රී ලංකාවේ මානසික සෞඛ්ය සේවා: 1926 (පැය 24 සේවාව),
ශ්රි ලංකා සුමිත්රයෝ :+94 11 2 682535
⭕(මෙම සේවාවන්හිදී 100% ක්ම පුද්ගලයන්ගේ රහස්යභාවය ආරක්ෂා කරයි. ඒ නිසා පුද්ගලයන්ට ආරක්ෂාකාරීව සහය ලබා ගත හැක.
එමෙන්ම සහයෝගය හා ප්රතිකාර මගින් 90%ක්ම සියදිවි නසා ගැනීම් වළක්වා ගත හැකි බව ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය ප්රකශ කර ඇත).
*සිය දිවි නසා ගැනීම් වළක්වා ගැනීමට සෑම සියලු දෙනාම එක් වී කටයුතු කරමු - ජීවිතයක් රැක ගනිමු.
https://www.facebook.com/share/19wM59jVi1/
වැඩිපුර කියවීම් සදහා:
-https://nimh.health.gov.lk/en/tag/suicide/
-https://www.fpasrilanka.org/en/content/preventing-suicide-warning-signs-and-how-help
- National Alliance on Mental Illness (NAMI)
- American Foundation for Su***de Prevention
- Mental Health America
- World Health Organization (WHO) Su***de Prevention
✍️Sith Sahana Yathra-
Counseling & Training Institute
