16/02/2020
*शेअर मार्केट मध्ये गुंतवणूक करणे जुगार नाही !*
माझे बाबा घरूनच ऑनलाईन शेअर ट्रेडिंग करतात. एके दिवशी बाबांबरोबर मी शेअर ट्रेडिंगचे लाइव ट्रेनिंग घेत असताना बाबांचा मित्र घरी आला, माझ्या डोक्यात टपली मारली व म्हणाला जुगाराचे ट्रेनिंग चाललेय वाटत ? बाबा गालातल्या गालात हसले, त्यांनी आपली खुर्ची स्क्रीनपासून बाजूला घेतली व ट्रेडिंगची सूत्रे माझ्याकडे दिली. मित्राला बसावयास खुर्ची दिली. (बाबांचे हे मित्र विज्ञानाचे पदवीधर होते परंतू गावाकडे वडिलोपार्जित २५-३० एकर शेती होती व शेतीची आवड असल्यामुळे त्यांनी शेती हाच व्यवसाय स्वीकारला आज ते यशस्वी बागायतदार म्हणून ओळखले जातात.) बाबांनी आपला मोर्चा मित्राकडे वळवला. त्यानंतर बाबा व त्यांच्या मित्रामध्ये झालेले संभाषण जेवढे मला कळाले व आठवले ते आपल्यासमोर मांडतो.
बाबा : जुगार म्हणजे काय ?
मित्र : ज्यात एकतर भरपूर फायदा होतो अथवा पूर्णपणे नुकसान होते.
बाबा : तू कधी जुगार खेळला आहेस ?
मित्र : नाही.
बाबा : शेअर्समध्ये कधी पैसे गुंतविले आहेस ?
मित्र : नाही.
बाबा : मग तू शेअर्सच्या ट्रेडिंगला जुगार कसा म्हणतोस ?
मित्र : बर्याच लोकांनी शेअर ट्रेडिंग मध्ये पैसे कमावलेत. काहींनी शेअर ट्रेडिंग मध्ये नुकसान झाल्यामुळे आत्महत्याही केल्या आहेत असे ऐकले आहे.
बाबा : शेतीतही बर्याच लोकांनी पैसे कमावलेत व काहींनी शेतीत नुकसान झाल्यामुळे आत्महत्याही केल्या आहेत असे मीही ऐकले आहे.
मित्र : म्हणजे तुला नक्की काय म्हणायचे आहे?
बाबा : शेती व्यवसायात व शेअर ट्रेडिंग मध्ये बरेच साम्य आहे.
मित्र : ते कसे ?
बाबा : १) शेती करायला जशी जमीन आवश्यक असते तसे शेअर ट्रेडिंगसाठी demat account ची आवश्यक असते.
२) चांगले पिक येण्यासाठी शेताची योग्य ती मशागत करावी लागते ,तसेच गुंतवणुकीतून चांगला लाभ मिळावा ह्यासाठी अगोदर गुंतवणुकीच्या संदर्भात सखोल अभ्यास करावा लागतो.
३) कोणतेही पिक घेण्यापूर्वी त्या पिकाला पोषक असे हवामान बघितले जाते,त्यानंतर योग्य त्या जातीचे बी निवडले जाते. जास्त उतारा देणारे बियाणे थोडे महाग घ्यावे लागते त्याप्रमाणे चांगला परतावा देणार्या कंपन्यांचे शेअर थोडे महाग घ्यावे लागतात. चांगल्या कंपन्या निवडणे हे अभ्यासाने व अनुभवाने ठरवता येते.
४) पिकांची वाढ योग्य प्रकारे होण्यासाठी निंदनी ,खुरपणी, खत व रोगापासून बचावासाठी किटकनाशक फवारणी वेळोवेळी करावी लागते.
आपल्या portfolio मध्ये एखाद्या कंपनीमुळे गुंतवणुकीचे गणित चुकत असेल तर योग्य तो निर्णय घेऊन गुंतवणुकीचा तोल सांभाळण्यासाठी वेळोवेळी portfolio कडे लक्ष द्यावे लागते.
५)शेतमालाचे भाव जसे मागणी व पुरवठा ह्यावर अवलंबून असतात तसेच शेअर्सचे भावही मागणी पुरवठ्यावर अवलंबून असतात.
६) अप्रमाणित बियाणे. खते व कीटकनाशके वापरल्यामुळे जसे शेतीचे नुकसान होऊ शकते त्याप्रमाणे penny stock मध्ये गुंतवणूक केल्यामुळे नुकसान होऊ शकते.
७) सरकारच्या आयात-निर्यात धोरणामुळे शेतमालाच्या भावावर परिणाम होऊ शकतो तसाच कंपन्यांच्या नफातोट्या वरही होऊन कंपन्यांच्या शेअर्सच्या भावावरही होऊ शकतो.
८) जागतिक मंदी,रुपया डॉलरचा विनिमय दर,बँकेच्या कर्जाचा दर,हवामान, नैसर्गिक आपत्ती इ. शेतीवर व शेअरबाजारावर परिणाम होतो.
शेअर ट्रेडिंग व शेतीत महत्वाचे फरक म्हणजे
१) शेतमाल विकाण्यासाठीच दलाली द्यावी लागते.
शेअर्स खरेदी व विक्रीसाठी दलाली द्यावी लागते.
२)शेअर्स खरेदी विक्री भावात पूर्ण पारदर्शकता असते. शेतीमाल विक्रीत ह्याचा पूर्ण अभाव.
३)शेअर्स विक्रीत दलाली व कर वगळून खात्यात पैसे जमा होण्याची खात्री असते. शेतीमाल विक्रीत अशी खात्री नसते.
४) खेळते भांडवल उपलब्ध असल्यास शेअर्स ट्रेडिंग अधिक व्यवहार करता येतात. स्वतःच्या मालकीच्या मर्यादित जमिनीमुळे अधिक लागवड करू शकत नाही.
५)शेअरच्या गुंतवणुकीतून नफा होण्यास काळाची मर्यादा नसते, काही सेकांदापासून ते काही वर्षांपर्यंत असू शकतो. शक्यतो पूर्ण वाढ झाल्याशिवाय पिक बाजारात विकता येत नसल्यामुळे नफा कमावण्याची संधी घेता येत नाही.
६)नैसर्गिक आपत्ती किंवा आग लागल्यामुळे शेतीमालाचे १००% नुकसान होऊ शकते परंतू संकटाची चाहूल लागल्यास stop लॉस लावून शेअर्स विकून तोटा कमी करता येतो व १००% नुकसान टाळता येते.
मित्रा आता तूच सांग जुगार कोण खेळतोय ते ?
