05/26/2026
Không phải ai gặp áp lực tài chính cũng bán nhà ngay. Nhiều gia đình sẽ cố xoay xở với các khoản nợ trước.
Đó là điểm đáng chú ý trong báo cáo mới nhất của Equifax Canada. Số hồ sơ mất khả năng thanh toán trong quý 1/2026 đã lên mức cao nhất từ năm 2009, tăng 18.8% so với cùng kỳ năm trước.
Con số này chưa nói rằng toàn bộ thị trường đang rơi vào khủng hoảng. Nhưng nó cho thấy áp lực tài chính của một bộ phận hộ gia đình đã kéo dài đủ lâu để họ phải bước vào giai đoạn xử lý nợ chính thức.
Phần đáng chú ý hơn nằm ở nhóm chủ nhà.
Theo Equifax, số hồ sơ mất khả năng thanh toán của nhóm chủ nhà tăng hơn 11% so với quý trước. Hơn 90% trong nhóm này chọn phương án thỏa thuận trả nợ chính thức thay vì phá sản. Điều đó cho thấy nhiều người vẫn đang cố giữ tài sản, cố giữ nhà, và tìm cách sắp xếp lại các khoản nợ bên ngoài khoản vay mua nhà trước khi phải đi đến bước khó hơn.
Nhìn bên ngoài, nhiều chủ nhà có vẻ vẫn ổn khi nhà vẫn chưa được rao bán. Khoản vay mua nhà có thể vẫn chưa trễ hạn. Nhưng bên trong ngân sách gia đình, áp lực có thể đã xuất hiện trước ở thẻ tín dụng, hạn mức tín dụng cá nhân, khoản vay xe, khoản vay tiêu dùng, hoặc những khoản thanh toán đang chiếm ngày càng nhiều phần thu nhập hằng tháng.
Đây là phần thị trường thường nhìn thấy rất muộn.
Một gia đình chưa chắc gặp vấn đề ngay khi lãi suất tăng. Áp lực thường tích tụ qua thời gian. Khoản thanh toán sau kỳ gia hạn cao hơn. Chi phí sinh hoạt vẫn cao. Bảo hiểm, xe, thực phẩm, xăng, thuế nhà và các khoản nợ nhỏ xung quanh gia đình đều cùng lúc làm phần tiền còn lại sau mỗi kỳ lương ít đi.
Đến một thời điểm, vấn đề không còn nằm riêng ở khoản vay mua nhà. Nó nằm ở toàn bộ cấu trúc nợ của hộ gia đình.
Số liệu của Equifax cho thấy mức nợ ngoài khoản vay mua nhà trong các hồ sơ mất khả năng thanh toán đã tăng lên 43,300 đô la, so với 40,200 đô la hai năm trước. Riêng nhóm chủ nhà, mức nợ ngoài khoản vay mua nhà trung bình lên đến 82,400 đô la, tăng 19% so với hai năm trước.
Con số này rất đáng chú ý.
Nó cho thấy nhiều gia đình không chỉ chịu áp lực từ khoản thanh toán nhà. Họ còn chịu thêm gánh nặng từ những khoản nợ bên ngoài như thẻ tín dụng, hạn mức tín dụng, khoản vay cá nhân hoặc khoản vay xe. Những khoản nợ này thường là nơi vấn đề lộ ra trước, vì lãi suất cao hơn, thời hạn ngắn hơn và dễ được dùng để bù dòng tiền hằng tháng.
Ở các thị trường giá nhà cao, áp lực cũng rõ hơn. Equifax ghi nhận tỷ lệ khoản vay mua nhà trễ hạn tăng 52% tại Ontario và 36% tại B.C. so với cùng kỳ năm trước. Điều này cho thấy người vay ở những nơi có khoản vay lớn hơn thường nhạy cảm hơn khi khoản thanh toán tăng, chi phí sống tăng, hoặc thu nhập không theo kịp.
Báo cáo này cũng có một điểm cân bằng quan trọng: người tiêu dùng Canada chưa hẳn đang buông xuôi. Tổng nợ tiêu dùng lên 2.66 nghìn tỷ đô la, tăng 3.8% so với cùng kỳ, nhưng nợ ngoài khoản vay mua nhà lại giảm hơn 487 triệu đô la trong quý 1. Nó cho thấy nhiều người đang cố giảm chi tiêu, trả bớt nợ sau mùa lễ và hạn chế mở thêm tín dụng mới.
Nhưng chính điểm đó mới làm dữ liệu này đáng suy nghĩ hơn.
Ngay cả khi nhiều người đã thận trọng hơn, số hồ sơ mất khả năng thanh toán vẫn tăng lên mức cao nhất từ năm 2009. Áp lực hiện tại không đơn giản chỉ là chi tiêu quá tay. Nó là kết quả của nhiều năm chi phí vay cao hơn, chi phí sinh hoạt cao hơn, và những kỳ gia hạn khoản vay mua nhà đưa nhiều hộ gia đình vào mặt bằng thanh toán mới.
Với người đang mua nhà, tái vay hoặc chuẩn bị gia hạn khoản vay, con số trong báo cáo này không chỉ là chuyện của những hồ sơ đã rơi vào mất khả năng thanh toán.
Nó nhắc đến một điểm rất thực tế: rủi ro tài chính thường không nằm ở riêng một khoản thanh toán. Nó nằm ở phần tiền còn lại sau khi đã trả nhà, trả xe, trả thẻ tín dụng, trả hạn mức tín dụng, đóng thuế nhà, bảo hiểm, chi phí sinh hoạt và những khoản bắt buộc khác trong gia đình.
Một hồ sơ nhìn trên giấy có thể vẫn ổn. Nhưng nếu phần dư mỗi tháng quá mỏng, chỉ cần khoản thanh toán tăng thêm, thu nhập chậm lại, hoặc chi phí sinh hoạt nhích lên sẽ khiến thu nhập không theo kịp, nhiều gia đình sẽ phải xử lý nợ trước khi thị trường bên ngoài nhìn thấy vấn đề.
Nguồn tham khảo: Equifax Canada, The Canadian Press, BNN Bloomberg.
Nội dung mang tính cập nhật thị trường chung, không phải tư vấn tài chính, tư vấn vay thế chấp, tư vấn pháp lý, hoặc cam kết về lãi suất, khả năng vay hay điều kiện phê duyệt hồ sơ.