Chú Ba tài chính Lâm Minh Chánh, Lầu 2 Cao Ốc Văn Phòng PDD, 162 Pasteur, Phường Bến Nghé, Quận 1 (2026)

27/06/2022

VAY NGÂN HÀNG MUA NHÀ TRẢ GÓP: 2 CÁCH TRẢ TIỀN VAY, VÀ TÍNH LÃI SUẤT THỰC
Liên quan đến việc mua nhà, thì ngoài thắc mắc nên mua nhà hay thuê nhà, còn có nhiều thắc mắc về lãi suất vay ngân hàng, trả góp để mua nhà.
Bài viết này sẽ giải thích hai cách trả tiền vay, và cách tính lãi suất thực của vay trả góp ngân hàng.
Giả sử lãi suất tháng là 1%. Khi đó ngân hàng hay nói lãi suất năm là 12%. Thật ra, 12% là lãi suất danh nghĩa chứ không phải lãi suất thực. Ở đây khách hàng trả tiền theo tháng, nên khi tính lãi suất thực theo năm, chúng ta phải dùng công thức
LS năm = ((1+LS tháng)^12)-1
Trong trường hợp, lãi suất tháng là 1% thì lãi suất thực hàng năm sẽ là = ((1+1%)^12)-1 = 12.68%
Giả sử số tiền vay là 3 tỷ, với mức lãi suất tháng 1%, trả góp trong 20 năm tức 240 tháng. Sau đây là 2 cách trả lãi mà ngân hàng áp dụng.
** CÁCH 1: Tính theo kiểu thông thường: Trả tiền vay gốc đều đặn hàng tháng và trả lãi theo dự nợ giảm dần.
Theo cách này, người ta chia số tiền gốc 3 tỷ ra làm 240 lần, sẽ bằng = 3,000,000,000 / 240 = 12,500,000 VNĐ.
Như vậy, hàng tháng người vay sẽ trả lại ngân hàng số tiền 12,500,000 VNĐ này, trả 240 tháng thì hết tiền gốc.
Ngoài ra, người vay còn phải trả tiền lãi phát sinh từ tiền vay mà chúng ta còn gọi là dư nợ.
Cụ thể như sau: (xem thêm hình minh họa)
Tháng 1: Dư nợ đầu tháng là 3,000,000,000 VNĐ sẽ phát sinh lãi là = 1%*3,000,000,000 = 30,000,000 VNĐ
Vậy người vay phải trả ngân hàng số tiền = 12,500,000 + 30,000,000 = 42, 500,000 VNĐ
Tháng 2: Dư nợ đầu tháng là 2,987,500,000 ( = 3,000,000,000 - 12,500,000. Dư nợ này sẽ phát sinh lãi là = 1%*2,987,500,000 = 29,875,000 VNĐ
Vậy người vay phải trả ngân hàng số tiền = 12,500,000 + 29,875,000 = 42,375,000 VNĐ
Tháng 3: Dư nợ đầu tháng là 2,975,000,000 ( = 2,987,500,000 trừ đi 12,500,000). Dư nợ này sẽ phát sinh lãi là = 1%*2.9750,000 ,000= 29,750,000 VNĐ
Vậy người vay phải trả ngân hàng số tiền = 12,500,000 + 29,750,000 = 42,250,000 VNĐ
Tương tự như vậy, chúng ta tính được tiền phải trả trong các tháng như sau:
Tháng 4 = 42,125,000
Tháng 5 = 42,000,000
Tháng 6 = 41,875,000
Tháng 238 = 12,875,000
Tháng 239 = 12,750,000
Tháng 240 = 12,625,000
Theo cách 1 này, số tiền được trả ban đầu là khá lớn (tháng 1: 43, 500,000 VNĐ, tháng 2: 42,375,000 VNĐ, tháng 3: 42,250,000 VNĐ…. và giảm dần đến 12,625,000 VNĐ vào tháng 240.
Việc trả số tiền lớn ngay từ những tháng đầu tiên sẽ làm ảnh hưởng đến khả năng chi trả của người vay. Họ đang khó khăn phải vay tiền, mà hàng tháng phải trả số tiền lớn. Điều nghịch lý là, trong tương lai, 5 năm sau, 10 năm sau thu nhập họ cao hơn nhưng số tiền mà họ phải trả thì nhỏ đi.
Vì thế ngân hàng mới áp dụng phương cách 2 đó là làm cho cho số tiền phải trả hàng tháng của khách hàng bằng nhau.
** CÁCH 2: Người vay trả cho ngân hàng một số tiền đều đặn hàng tháng, trong suốt 240 tháng. (Số tiền này bao gồm tiền vay và tiền lãi phát sinh).
Cách tính lãi suất như sau:
Giả sử gọi số tiền trả đều hàng tháng này là số tiền X nào đó
Trên Excel chúng ta đặt các dòng tiền trên 241 hàng, và 1 cột.
Hàng 0 = 2,000,000,000 tỷ.
Hàng 1 cho đến hàng 240 = -X
Chúng ta sử dụng hàm IRR để tính lãi suất tháng của toàn bộ dòng tiền này = IRR(dòng tiền). Dùng hàm Goal Seek của Excel, với giả thiết kết quả lãi suất tháng của dòng tiền này bằng 1%, chúng ta sẽ tính được X = 33,032,584 VNĐ.
Như vậy mỗi tháng người vay phải trả số tiền 33,032,584 VNĐ. Số tiền này nhỏ hơn số tiền phải trả trong những tháng đầu tiên của cách 1.
Chúng ta có dòng tiền như sau:
Tháng 1:
Dư nợ đầu tháng là 3,000,000,000 VNĐ sẽ phát sinh lãi là = 1%*3,000,000,000 = 30,000,000 VNĐ
Người vay trả tổng cộng: 33,032,584 VNĐ, trong đó có lãi vay 30,000,000 VNĐ và nợ gốc 3,032,584 ( = 33,032,584 - 30,000,000)
Tháng 2:
Dư nợ đầu tháng là 2,996,967,416 ( = 3,000,000,000 - 3,032,584). Dư nợ này sẽ phát sinh lãi là = 1%*2,996,967,416 = 29,969,674 VNĐ
Người vay trả tổng cộng: 33,032,584 VNĐ, trong đó có lãi vay 29,969,674 VNĐ và nợ gốc 3,062,910(= 33,032,584 - 29,969,674)
Tháng 3:
Dư nợ đầu tháng là 2,993,904,506 ( = 2,996,967,416 - 3,062,910). Dư nợ này sẽ phát sinh lãi là = 1%*2,993,904,506 = 29,939,045 VNĐ
Người vay trả tổng cộng: 33,032,584 VNĐ, trong đó có lãi vay 29,939,045 VNĐ và nợ gốc 3,093,539 ( = 33,032,584 - 29,939,045)
Cứ như vậy hàng tháng người vay sẽ trả 33,032,584 VNĐ cho đến khi hết nợ vào cuối tháng 240.
Với cách tính số tiền phải trả đều đặn hàng tháng như vậy, ngân hàng đã gánh thêm rủi ro vì dư nợ gốc giảm chậm. Nhưng người vay sẽ thuận lợi hơn trong việc trả lãi.
Dĩ nhiên tổng số tiền phải trả của cách 2 lớn hơn của cách 1. Vì ở cách 2, người vay được trì hoãn việc trả nợ. Thay vì trả hơn 40 triệu những tháng đầu tiên, họ chỉ phải trả 33 triệu. Tiền sinh ra tiền, nên tổng tiền cách 2 lớn hơn cách 1. Bài khác tôi sẽ nói rõ về việc này.
** TÍNH LÃI SUẤT THỰC CỦA VAY TRẢ GÓP.
Trên đây, là cách tính ra số tiền mà người vay phải trả. Bây giờ tôi hướng dẫn cách tính lãi suất thực của vay trả góp.
Giả sử một ngân hàng minh họa: số tiền vay là 2,500,000,000, và số tiền trả góp đều đặn trong 240 tháng là: 23,416,000 VNĐ, thì lãi suất thực năm là bao nhiêu?
Chúng ta lập 1 bảng Excel, có tổng cộng 241 hàng, với hàng đầu tiên là Tháng 0, có số tiền là 2,500,000,000. Hàng 2 (tháng 1), hàng 3 (tháng 2), hàng 4 (tháng 3)…cho đến hàng 241 (tháng 240), đều có số tiền bằng -23,416,000 (âm, vì người vay phải trả tiền)
Chúng ta lập hàm IRR = (tháng 0: tháng 24), chúng ta sẽ tìm ra lãi suất tháng = 0.80%.
Trong Excel, còn có công thức tính sẵn rất tiện là RATE, tức là lãi suất
RATE = số tháng, -số tiền trả đều hàng tháng, số tiền ban đầu, GTTL, loại)
RATE = (240,-23416000,2500000000,0,0)
RATE = 0.80%

Chúng ta tính ra lãi suất năm = ((1+LS tháng)^12)-1 = ((1+0.80%)^12)-1 = 10%.
Vậy nhé các cháu.
Chúc các cháu áp dụng công thức để tính số tiền phải trả, tính ra lãi suất thực của các khoản vay, và sở hửu căn nhà (home) lý tưởng trong tương lai nhé.

Thân ái
Chú Ba Tài chính

PS: Thân nhờ các cháu tương tác để status đi đến với nhiều người khác nhé.

27/05/2022

Chú Ba viết bài này dành giúp cho các cháu hiểu về doanh nghiệp, chứng khoán, đầu tư chứng khoán… Bài viết với ngôn ngữ bà Ngoại và hơi “dài dòng” để các cháu có thể hiểu.

Các cháu đọc từ từ trước nhé. Chú sẽ lên Zoom để giải thích cho các cháu thêm.

Bài 1:

DOANH NGHIỆP, CỐ PHẦN, CỔ PHIẾU VÀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN!

- Anh Nguyễn Văn A sau một thời gian kinh doanh ngành XYZ đã tích cốp được một số vốn kha khá. Anh cũng học hỏi tích luỹ được nhiều kinh nghiệm thương trường, kinh doanh trong ngành nên đã quyết định chuyển từ kinh doanh cá nhân qua doanh nghiệp cổ phần.

Anh A kêu gọi đối tác, bạn bè cùng góp vốn, để thành lập Doanh nghiệp cổ phần ABCDE với ngành nghề kinh doanh chính là sản xuất, kinh doanh mặt hàng XYZ.
Vốn điều lệ của công ty là 100 tỷ. Anh A đã kêu gọi các anh chị B, C, D, E góp đủ số vốn điều lệ, chi tiết như sau, A: 60 tỷ, B = C = D = E : 10 tỷ.

Ngày thành lập công ty, bảng cân đối kế toán của ABCDE như sau:

Tài sản: 100 tỷ VNĐ
Vốn chủ sở hữu: 100 tỷ VNĐ
trong đó vốn cổ phần = 100 tỷ VNĐ, thặng dư vốn = 0 VNĐ.

Tỷ lệ sở hữu vốn cổ phần như sau:
A: 60 tỷ, sở hữu 60%
B: 10 tỷ chiếm 10%
C: 10 tỷ, chiếm 10%
D: 10 tỷ, chiếm 10%
E: D: 10 tỷ, chiếm 10%

- Nhờ tình hình thị trường thuận lợi, nhờ tài năng lãnh đạo của anh A, doanh nghiệp kinh doanh rất hiệu quả, chỉ mất ba năm để hoàn vốn. Năm thứ tư, ABCDE đã có lợi nhuận khủng. Tích luỹ lợi nhuận đến năm thứ tư: 3 tỷ. Năm thứ năm: 20 tỷ.
Cổ đông đã đồng ý không chia cổ tức giữ lại toàn bộ số lợi nhuận tích luỹ này để tái đầu tư - nâng cấp nhà máy, mở rộng hệ thống chi nhánh - nhằm hỗ trợ cho sự tăng trưởng mạnh mẽ của doanh nghiệp.

Năm thứ sáu, công ty quyết định tăng vốn để đầu tư vào 1 dây chuyền hiện đại hơn. Anh F, một nhà đầu tư lớn, lần trước từ chối hùn vốn vào ABCDE nay quyết định đầu tư 60 tỷ vào ABCD.

Hai bên dùng phương án định giá cơ bản là PE (tỷ suất Giá trên Lợi nhuận). Anh F nói rằng PE của các công ty tương tự ở mức 12 - 13.
Nhưng nhóm ABCDE nói rằng doanh nghiệp của họ tăng trưởng vượt trội hơn các doanh nghiệp khác nên chỉ đồng ý với mức PE 15. Lợi nhuận sau thuế của ABCD là 21 tỷ, nên giá của ABCD = 15*21 = 315 tỷ.
Cuối cùng hai bên đã lấy mức tròn = 300 tỷ.

Giá trị 300 tỷ này lớn gấp 3 lần số vốn cổ phần 100 tỷ. Người ta còn gọi là 3 chấm. Nghĩa là anh F chấp nhận đầu tư vào ABCDE với mức 3 lần mệnh giá.

Theo đó, 60 tỷ của anh F sẽ chia thành 2 phần. Phần 1: Vốn cổ phần = 60/3 = 20 tỷ. Phần 2: Thặng dư vốn = 60 - 20 tỷ = 40 tỷ.

Ngay sau khi anh F góp vốn, tài khoản vốn chủ sở hữu của ABCDE như sau:

Vốn chủ sở hữu = 205 tỷ VNĐ trong đó Vốn cổ phần = 120 tỷ VNĐ,
Thặng dư vốn = 40 tỷ VNĐ,
Lợi nhuận giữ lại = 45 tỷ.
(Đây là tích luỹ lợi nhuận của ACBDE từ ngày đầu đến nay. Năm thứ tư: 3 tỷ. Năm thứ năm: 23 tỷ. Năm thứ sáu: 45 tỷ. Công ty chưa chia cổ tức mà giữ lại toàn bộ lợi nhuận tích luỹ này để tái đầu tư vào doanh nghiệp. Lợi nhuận giữ lại là một thành phần quan trọng của vốn chủ sở hữu)

Tỷ lệ sở hữu của các cổ đông như sau
A = 60 tỷ / 120 tỷ = 50.00%
B = 10 tỷ / 120 tỷ = 8.333%
C = 10 tỷ / 120 tỷ = 8.333%
D = 10 tỷ / 120 tỷ = 8.333%
E = 10 tỷ / 120 tỷ = 8.333%
F = 20 tỷ / 120 tỷ = 16.667%

- Năm thứ 7, quỹ đầu tư G - một quỹ đầu tư doanh nghiệp tư nhân (Private Equity) mong muốn đầu tư vào ABCDE với mục tiêu đưa công ty niêm yết trên sàn chứng khoán. Sau một thời gian đàm phán, hai bên đồng ý giá trị của ABCDE trước đầu tư (Pre-Money Valuation) là 420 tỷ. Con số này lớn gấp 3.5 lần vốn cổ phần hiện tại của ABCDE là 120 tỷ. Tức là 3.5 chấm.

Quỹ mong muốn sở hữu 25% của ABCDE sau đầu tư.
Gọi X là vốn cổ phần của quỹ. Chúng ta có phương trình:
X = 25%*(120 +X). Giải ra X = 40 tỷ.
Tổng số tiền đầu tư sẽ là = 40*3.5 = 140 tỷ, trong đó 40 tỷ là vốn cổ phần, 100 tỷ là thặng dư vốn.

Ngay sau khi quỹ G góp vốn, vốn chủ sở hữu của ABCDE như sau:

Vốn chủ sở hữu: 379 tỷ VNĐ, trong đó Vốn cổ phần = 160 tỷ VNĐ,
Thặng dư vốn = 140 tỷ VNĐ,
Lợi nhuận giữ lại = 79 tỷ VNĐ

(Đây là tích luỹ lợi nhuận của ACBDE từ ngày đầu đến nay. Năm thứ tư: 3 tỷ. Năm thứ năm: 23 tỷ. Năm thứ sáu: 45 tỷ. Năm thứ bảy: 79 tỷ)

Tỷ lệ sở hữu của các cổ đông như sau
A = 60 tỷ / 160 tỷ = 37.50%
B = 10 tỷ / 160 tỷ = 6.25%
C = 10 tỷ / 160 tỷ = 6.25%
D = 10 tỷ / 160 tỷ = 6.25%
E = 10 tỷ / 160 tỷ = 6.25%
F = 20 tỷ / 160 tỷ = 12.50%
G = 40 tỷ / 160 tỷ = 25.00%

- Năm thứ 8, ABCDE lên kế hoạch (Initial Public Offering) tức phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng và niêm yết cổ phiếu trên sàn chứng khoán.

Để phát hành cổ phiếu ra công chúng, ABCDE chia vốn cổ phần ra thành những cổ phần nhỏ có mệnh giá 10,000 đồng. Số vốn cổ phần 160 tỷ tương đương 16 triệu cổ phần. ABCDE tiến hành làm thủ tục xin phát hành 4 triệu cổ phần của ABCDE ra công chúng với giá 50,000 VNĐ/ cổ phần. (5 chấm). Số tiền 200 tỷ huy động được dùng để nâng cấp nhà máy, mua sắm thiết bị và bổ sung vốn lưu động.

Số tiền 200 tỷ này gồm có 40 tỷ là vốn cổ phần, 160 tỷ là thặng dư vốn.

Sau khi phát hành thành công 4 triệu cổ phiếu công chúng, nâng tổng số cổ phần lên 20 triệu, vốn chủ sở hữu của ABCDE như sau:

Vốn chủ sở hữu: 608 tỷ VNĐ, trong đó
Vốn cổ phần = 200 tỷ VNĐ,
Thặng dư vốn = 300 tỷ VNĐ,
Lợi nhuận giữ lại = 108 tỷ VNĐ

(Đây là tích luỹ lợi nhuận của ACBDE từ ngày đầu đến nay. Năm thứ tư: 3 tỷ. Năm thứ năm: 23 tỷ. Năm thứ sáu: 45 tỷ. Năm thứ bảy: 79 tỷ. Năm thứ tám: 108 tỷ)

Tỷ lệ sở hữu của các cổ đông như sau
A = 60 tỷ / 200 tỷ = 30.00%
B = 10 tỷ / 200 tỷ = 5.00%
C = 10 tỷ / 200 tỷ = 5.00%
D = 10 tỷ / 200 tỷ = 5.00%
E = 10 tỷ / 200 tỷ = 5.00%
F = 20 tỷ / 200 tỷ = 10.00%
G = 40 tỷ / 200 tỷ = 20.00%
Công chúng = 40 tỷ / 200 tỷ = 20.00%

- Sau đó 6 tháng, ABCDE làm thủ tục đăng ký niêm yết toàn bộ 20 triệu cổ phiếu lên sàn chứng khoán HOSE (Sàn Chứng khoán TP HCM).

Thành viên Hội đồng Quản trị (HĐQT) đại diện quỹ G đề nghị mức giá niêm yết là 90.000 VNĐ / cổ phần. Quỹ G cho rằng với kết quả kinh doanh tốt của ABCDE, cộng với hiệu ứng PR, nhà đầu tư sẽ chấp nhận giá 90.000 VNĐ. Ý kiến này đã được các thành viên HĐQT và cổ đông lớn tán thành. Ai cũng vui khi thấy giá trị công ty và giá trị đầu tư của mình tại ABCDE tăng cao như thế.

Tuy vậy chú Ba, tư vấn tài chính cho ABCDE và anh A, đã phản biện ý kiến này. Theo chú Ba, với triển vọng kinh doanh của ABCDE, giá trị nội tại của doanh nghiệp, dự tính theo phương pháp chiết khấu dòng tiền sẽ ở trong khoảng 1.200 tỷ - 1.400 tỷ. Tương đương, giá trị nội tại của từng cổ phần: 60.000 - 70.000 VNĐ / cổ phần. Và thị trường cũng sẽ nhận biết điều này.

Nếu ABCDE niêm yết giá 90.000 VNĐ đồng, thì sớm muộn gì giá cũng về mức 60.000 - 70.000 VNĐ. Điều này sẽ gây áp lực lên HĐQT và Ban điều hành. Chú Ba nói với HĐQT của ABCDE: Chúng ta không nên nhằm mục đích bán cổ phiếu với giá cao kiếm lời trong thời gian cổ phiếu mới lên sàn thì không lý do gì phải niêm yết với giá cao vượt quá mức giá trị. Hãy niêm yết với mức giá 65.000 VNĐ và tập trung vào kinh doanh, tạo giá trị cho DN. Giá cổ phiếu sẽ lên theo giá trị của doanh nghiệp.

Cuối cùng, ABCDE đã niêm yết thành công với giá 65.000 VNĐ. Cổ phiếu ABCDE được nhà đầu tư mua qua bán lại như 1 công cụ/ tài sản đầu tư. Nó đạt mức 73,000 VNĐ sau 1 tháng kể từ ngày niêm yết. Điều mà anh A ngạc nhiên, là có những nhà đầu tư mua cổ phiếu ABCDE mà không biết DN kinh doanh như thế nào. Họ mua rồi bán ngay sau vài tuần. Chú Ba giải thích cho anh A biết đó là những nhà đầu tư ngắn hạn, hoặc kinh doanh cổ phiếu, hoặc lướt sóng. Thị trường chứng khoán luôn có những nhà đầu tư này thì mới tạo sự thanh khoản cho cổ phiếu.

- Sau khi niêm yết 6 tháng, anh A gọi điện thoại cho chú Ba, giọng lo lắng: “Thị trường có tin xấu rớt điểm quá mức. Cổ phiếu ABCDE còn có 42.000 VNĐ. Mà tình hình kinh doanh của ABCDE vẫn rất ổn, vượt kế hoạch anh à”.

Chú Ba cười lớn “Thì thị trường chứng khoán là vậy mà. Trong ngắn hạn giá nhảy lambada không liên quan đến giá trị. Trong dài hạn thì giá sẽ điều chỉnh thôi”.

Anh A hỏi “Vậy tôi nên làm gì?” Chú Ba hướng dẫn “Tập trung vào kinh doanh. Công bố chính thức với NĐT và thị trường ABCDE vẫn đạt kế hoạch năm. Công ty có thể mua vào cổ phiếu (cổ phiếu quỹ). Động tác này nói với thị trường giá cổ phiếu ABCDE đã rẻ, thấp hơn so với giá trị”.

- 11 tháng sau, anh A lại gọi chú Ba, giọng phấn khích “Thị trường sung quá. Cổ phiếu ABCDE lên tới 95.000 VNĐ rồi, quá cao so với giá trị thực. Giờ phải làm sao, chú Ba?”

Chú Ba cười khà khà “Vậy mới là thị trường chứng khoán. À, mà anh có mua mua bán bán đẩy giá CP không đó”.

Anh A trả lời “Dạ hoàn toàn không anh”.

Chú Ba “Vậy thì không sao. Anh cứ tập trung chỉ đạo ABCDE kinh doanh cho tốt. À, anh chỉ đạo nhân viên bán ra cổ phiếu quỹ. Động tác này nói với thị trường giá cổ phiếu ABCDE đã đắt, cao hơn so với giá trị. Để giá quá cao so với giá trị cũng không tốt cho doanh nghiệp đâu nhé!“

Câu chuyện ABCDE sẽ còn tiếp tục. Các bạn tiếp tục đọc những bài sau nhé.

Thân ái
Chú Ba Tài chính

** Các cháu muốn đọc những bài tương tự thì tương tác, comment “Cháu/ em muốn đọc tiếp nhé. ❤

10/04/2022

NGÂN HÀNG KHÔNG ĐƯỢC ÉP BÁN BẢO HIỂM NHÂN THỌ CHO KHÁCH HÀNG VAY TIỀN TẠI NGÂN HÀNG.

(Chương trình tài chính Cá nhân dành cho Thiếu niên của chú Ba LMC)

Hiện tại trên TiTok có một số clip nói về ngân hàng ép bán BHNT cho khách hàng vay tiền tại NH, trái với Chỉ thị của Ngân hàng nhà nước. Vấn nạn này, báo chí, mạng xã hội đã nói rất nhiều, nhưng vẫn tiếp tục xảy ra.

Chú Ba copy lại đoạn đầu tư của bài “Bảo hiểm Nhân thọ: Bảo vệ + Tiết kiệm, Hoặc Bảo vệ + Đầu tư” mà chú đã đăng báo và in trong sách “Tài chính cá nhân dành cho người Việt Nam”, để các cháu đọc và hiểu về bảo hiểm.

Phần dưới là ý kiến của chú về việc ngân hàng bán bảo hiểm nhân thọ.

NGUYÊN TẮC CỦA BẢO HIỂM NHÂN THỌ

BHNT được tạo ra để con người có thể bù đắp hỗ trợ lẫn nhau khi rủi ro xảy ra. Tôi lấy 1 ví dụ dễ hiểu: Có 1,000 người, và theo thống kê, thì trong năm sẽ có 3 người chết. Thay vì ngồi chờ sự rủi ro xảy ra, thay vì cầu trời mình không phải là 1 trong 3 người đó, một ngàn người này chủ động bảo vệ trước rủi ro bằng cách mỗi người đóng vào quỹ chung 1 đồng, sẽ được tất cả là 1,000 đồng. Khi rủi ro tử vong xảy ra với 3 người nào đó, thì 1,000 đồng này sẽ được chia đều cho gia đình của 3 người này. Mỗi gia đình của họ sẽ được nhận 333 đồng.

Như vậy 1 đồng đã được bỏ ra để mua sự an tâm. Nếu rủi ro xảy ra thì gia đình được 333 đồng, để qua cơn khó khăn vì mất người lao động chính.

CÁCH VẬN HÀNH CỦA CÔNG TY BHNT

Thay vì 1,000 người tự nguyện hợp tác với nhau để chia sẻ rủi ro như vậy, thì công ty BHNT sẽ thực hiện việc thu mỗi người 1 đồng hàng năm và thực hiện việc đền bù này. Đương nhiên công ty BHNT phải trích từ quỹ chung này 1 phần tiền cho chi phí và lợi nhuận của họ.

Công ty BHNT phải thẩm định tuổi, sức khoẻ, hoàn cảnh sống của những người tham gia bảo hiểm để đảm bảo rằng họ có cùng mức rủi ro. Trong ví dụ trên nếu trong 1,000 người đó, có người cao tuổi hơn, hoặc có sẵn các loại bệnh nguy hiểm… tức là tỷ lệ tử vong không phải ở mức 3/1000, mà là 4/1000, 5/1000 hoặc 6/1000 thì họ phải được đưa vào nhóm 1,000 người khác, có tỷ lệ tử vong và mức phí cao hơn tương ứng.

Hành vi của những người có tỷ lệ, rủi ro tử vong cao mà không “khai báo” thành thật với công ty BHNT nhằm mục đích được mua bảo hiểm ở mức phí thấp hơn, gọi là “Anti Selection”. Công ty BHNT không thích khách hàng Anti Selection, và sẽ không đền bù khi có bằng chứng rõ ràng về hành vi Anti Selection của khách hàng.

Trở lại ví dụ 1,000 người góp 1 đồng.
Sản phẩm đó gọi là sản phẩm Tử kỳ (từ tiếng Anh là Term Life). Gia đình khách hàng được nhận 333 đồng nếu rủi ro xảy ra, và mất 1 đồng nếu rủi ro không xảy ra.

Thế nhưng nhiều khách hàng không thích mất 1 đồng này. Họ muốn được bảo hiểm nhưng lấy lại tiền mà họ đã đóng vào công ty BHNT. Vì thế, ngoài sản phẩm bảo hiểm tử kỳ, các công ty BHNT phát triển thêm các sản phẩm BHNT khác. Thay vì chỉ thu 1 đồng cho Bảo hiểm, họ thu thêm nhiều đồng nữa, giả sử là 20 đồng.

Khi công ty BHNT thu 20 đồng hàng năm và thu trong nhiều năm (10 năm, 15 năm, 20 năm hay trọn đời), thì hàng năm họ sẽ có 1 đồng để lo cho việc rủi ro, x đồng cho chi phí, y đồng cho lợi nhuận, và (19-x-y) đồng để đầu tư dài hạn vào các công cụ đầu tư như trái phiếu chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp, cổ phiếu, chứng chỉ quỹ đầu tư…tùy theo sản phẩm BHN.

Nhờ vào việc đầu tư này mà tổng số tiền vào cuối hợp đồng của khách hàng sẽ lớn hơn so với số phí mà khách hàng đã đóng vào. Và vì thế mà khách hàng cũng thích hơn. Họ không có cảm giác bị mất phí cho bảo hiểm như trường hợp sản phẩm bảo hiểm tử kỳ. Không chỉ được bảo hiểm, họ còn được nhận lại tiền gốc cộng lãi.

Công ty BHNT gọi
các sản phẩm BHNT truyền thống là Bảo vệ + Tiết kiệm,
các sản phẩm BHNT liên kết đầu tư là Bảo vệ + Đầu tư.

NGÂN HÀNG BÁN BẢO HIỂM NHÂN THỌ CHO KHÁCH HÀNG VAY TIỀN TẠI NGÂN HÀNG.

Bảo hiểm nhân thọ, ngoài việc được phân phối bởi các đại lý của công ty bảo hiểm (Agent), còn được phân phối bởi các đại lý không thuộc công ty (broker), các kênh khác, và đặc biệt là kênh ngân hàng (bancassurance). Chú Ba cũng khá rành về việc này. Năm 2005, chú Ba là Giám đốc Kinh doanh của Prudential (công ty BHNT đứng đầu VN lúc đó), chuyên phụ trách các kênh ngoài đại lý, trong đó có bancassurance, với ngân hàng VCB và ACB.

Nhân viên ngân hàng hay đại lý bán bảo hiểm của Ngân hàng có lợi thế hơn đại lý thông thường trong việc bán bảo hiểm. Đơn giản là vì họ có thông tin khách hàng và có thể dự đoán tài sản thu nhập của khách hàng, họ có quan hệ với khách hàng, và họ có một tầm ảnh hưởng nhất định đối với khách hàng.

Ngân hàng chỉ cần dựa vào lợi thế đó mà bán BHNT thì đã quá tốt rồi. Thực tế cho thấy các công ty BHNT đang trả tiền khủng cho các ngân hàng để được bán BH của mình độc quyền trong ngân hàng. Tỷ lệ phí BH của bancassurance ngày càng cao.

Tuy vậy một số nhân viên, chi nhánh ngân hàng, chắc vì áp lực của doanh thu, đã ép bán BH cho khách hàng vay tiền.

Thật ra thì trong 3 sản phẩm: Bảo hiểm tử kỳ, Bảo hiểm truyền thống, Bảo hiểm liên kết đầu tư, thì trong trường hợp cho vay tín chấp, ngân hàng có thể “yêu cầu” khách hàng mua bảo hiểm tử kỳ, tức là bảo hiểm trên mạng sống của người vay và người thụ thưởng là nhân hàng. Nếu rủi ro xảy ra, thì ngân hàng nhận được số tiền bảo hiểm thay cho số tiền vay gốc.

Còn vay có thể chấp thì cũng không nhất thiết, vì ngân hàng đã nắm cán.

Trong bất cứ trường hợp nào, ngân hàng cũng không có quyền ép người vay mua Bảo hiểm truyền thống hay Bảo hiểm liên kết đầu tư. Khách hàng đã đang kẹt tiền, phải đi vay, còn bắt ép người ta bỏ tiền ra để tiết kiệm hoặc đầu tư theo gói bảo hiểm là không hợp lý. Ngân hàng không được ép bán, không nên chào bán với áp lực ngầm. Làm như vậy là đi ngược Chỉ thị số 01/CT-NHNN, và không chuyên nghiệp, không đạo đức.

Hẹn gặp các cháu chủ nhật tuần sau.

Thân ái
Chú Ba – LMC

** Hình minh họa có chút liên quan:
Mới sáng, chú cũng ngạc nhiên khi thấy ví chú Ba nằm đè lên 2 tờ 500K. Bà xã chú Ba nói thấy ví chú Ba hơi bị dày có một số tờ 500K, nên gợi ý có thể xài giúp chú Ba 2 tờ. Sở dĩ Bà xã chú Ba gợi ý nhẹ nhàng như vậy vì chú Ba đã làm đủ quyền lợi và nghĩa vụ tài chính hàng tháng và hàng năm. Bà xã chú Ba dùng quyền lực mềm, chứ không “ép” chú Ba. Các cháu lớn lên sẽ hiểu, đó là cách khôn khoan để nhận được cái mình muốn. Cần gì phải ép hay “trộm” 😊

03/04/2022

Thân chào các cháu,
Tuổi các cháu thì chỉ nên tiết kiệm tiền. Tuyệt đối tránh vay mượn tiền. Tuy vậy, các cháu cũng nên biết rõ về hai mặt của việc vay mượn để quản lý tốt tài chính của mình trong tương lai.

Chú Ba gởi các cháu bài “Vay tiền - con dao hai lưỡi: Bạn có biết cách vay mượn tiền thế nào cho hiệu quả?”, trích từ cuốn sách “Tài chính cá nhân dành cho người Việt Nam”. Các cháu đọc kỹ nhé

“Đối với cá nhân, vay tiền có 3 mục đích chính: 1) Vay để đầu tư vào tài sản, 2) Vay để tiêu dùng, 3) Vay để trang trải nhu cầu khẩn cấp, quan trọng.

VAY TIỀN ĐỂ ĐẦU TƯ

Trong đầu tư, kinh doanh, vay còn được gọi là đòn bẩy tài chính, một công cụ rất hiệu quả được nhiều doanh nghiệp, nhà đầu tư sử dụng.

Ví dụ: A có vốn là 100 đồng, đầu tư đạt tỷ suất lợi nhuận 15%/năm, sẽ thu được lợi nhuận là 15 đồng. Giả sử A vay thêm 120 đồng, lãi suất 10%/năm, tiền lãi A phải trả sẽ là 12 đồng.

Khi đó, tổng vốn của A sẽ là 220 đồng.

Với tỷ suất lợi nhuận 15%, thì A sẽ thu được lợi nhuận từ 220 đồng này là = 220*15% = 33 đồng.

Sau khi trả 12 đồng tiền lãi vay, A vẫn còn = 33 – 12 = 21 đồng lợi nhuận.

Như vậy, tỷ suất lợi nhuận của A đã tăng lên = 21/100 = 21%, vượt 40% so với mức 15% nếu như không vay.

Vay, vì thế, được xem là đòn bẩy tài chính mà các nhà đầu tư chuyên nghiệp, các doanh nghiệp cần biết sử dụng. Có câu nói "Chưa biết vay là chưa biết kinh doanh/đầu tư".

Tuy vậy, có những doanh nghiệp, cá nhân lạm dụng, vay quá mức so với vốn. Trong ví dụ trên, thay vì chỉ vay 80 đồng, họ vay nhiều tiền hơn, ví dụ như 300 đồng.

Giả sử A đạt tỷ suất lợi nhuận 15%, thì với tổng số vốn = 300+100 = 400 đồng, số lãi A sẽ nhận được khi trả lãi vay là = 400*15% = 60 đồng. LA phải trả lãi vay = 300*10% = 30 đồng, còn lại 30 đồng lãi sau vay. Nghĩa là A đạt được tỷ suất sinh lợi sau vay là = 30/100 = 30%, gấp đôi tỷ suất sinh lợi nếu không vay.

Đòn bẩy càng lớn thì tỷ suất lợi nhuận kỳ vọng càng cao.

Nhưng nếu tình hình kinh doanh, đầu tư không thuận lợi, thay vì đạt được tỷ suất lợi nhuận 15%, A chỉ đạt được 5%.

Số lãi A sẽ nhận được khi trả lãi vay là = 400*5% = 20 đồng.

A phải trả lãi vay = 300*10% = 30 đồng, tức là A bị âm 10 đồng. Nghĩa là A đạt được tỷ suất sinh lợi sau vay là = -10/100 = -10%. Khi đó A phải dùng vốn của mình để trả lãi vay. Vốn sẽ bị thâm hụt. Trường hợp xấu, có thể dẫn đến vỡ nợ.

Về mặt nguyên tắc, thì cá nhân nên vay để đầu tư vào những "tích sản" được kỳ vọng sẽ đem lại lợi nhuận cao hơn lãi vay. Ví dụ như vay để đầu tư vào cổ phần doanh nghiệp, đầu tư chứng khoán giá trị dài hạn, mua ô tô cho vay, mua căn nhà đầu tiên, hoặc mua căn nhà thứ hai cho thuê rồi bán lại.

Thông thường thì chúng ta sẽ vay dài hạn, và trả góp lãi và một phần vốn hàng tháng. Chúng ta cần chú ý những điều sau:

1) Chọn ngân hàng có lãi suất cạnh tranh. Về mặt nguyên tắc, ngân hàng duyệt h sơ cho vay khó sẽ có lãi suất cho vay thấp hơn ngân hàng duyệt hồ sơ dễ dàng.

2) Chúng ta phải xem xét lãi suất cho vay trong cả thời gian. Có một số ngân hàng, để thu hút khách vay, đã ưu đãi lãi vay trong 1,2 năm đầu, nhưng sau đó lại tính lãi suất vay cao hơn ngân hàng khác trong những năm sau. Vì thế chúng ta phải xem xét, so sánh lãi suất vay trong cả thời gian trả nợ.

3) Không vay quá lớn so với khả năng trả nợ của mình. Tùy theo tình hình tài chính của mỗi người, số tiền để trả lãi vay hàng tháng không nên lớn hơn X% của thu nhập hàng tháng. X có thể là 20%, 30% hay 40%, tùy tình hình từng cá nhân gia đình.

4) Không bao giờ tính quá sát số lãi phải trả. Ví dụ như một gia đình thu nhập 60 triệu, chi phí các thứ 35 triệu, để dành quỹ dự phòng 5 triệu, còn lại 20 triệu. Gia đình đó không nên dùng hết số tiền 20 triệu này để trả góp hàng tháng. Dùng khoản 12-15 triệu/tháng là vừa đẹp. Số tiền còn lại gia đình đó nên đầu tư vào tài sản có tính thanh khoản. Việc này nhằm đề phòng rủi ro lãi suất cho vay bị tăng cao theo lãi suất cơ bản của hệ thống ngân hàng, trong trường hợp xảy ra lạm phát. Năm 2008, lãi suất cho vay có của ngân hàng tăng hơn đến mức hơn 20% /năm. Nếu tính mọi thứ sát quá thì người vay sẽ rất khó khăn trong việc trả lãi vay trong những thời gian đó.

VAY TIỀN ĐỂ TIÊU DÙNG

Ông Robert Kiyosaki, tác giả bộ sách "cha giàu cha nghèo," chia tài sản ra làm 2 loại: Tích sản và Tiêu sản. Theo đó "Tích sản" là những tài sản giúp cá nhân tích lũy tiền" chẳng hạn như ô tô dùng để cho thuê là chính, đi lại cá nhân là phụ. "Tiêu sản" là những tài sản tốn tiền, và không giúp sinh ra tiền", chẳng hạn như ô tô dùng đi lại thì ít mà thể hiện thì nhiều. Ông Robert Kiyosaki khuyên chúng ta không mua, và tuyệt đối không nên vay mượn để mua tiêu sản. Tôi thì không cực đoan đến mức đó. Nhưng tôi cũng cho rằng cá nhân nên tránh việc vay tiền để mua "tiêu sản", trừ phi tiêu sản đó là quá cần thiết đối với cuộc sống. Vì khi vay để mua, chúng ta đã tạm ứng dòng tiền tương lai cho nhu cầu hiện tại.

Một số người, vì quá đam mê tiêu dùng, hoặc vì quá sĩ diện hảo, muốn "bằng anh bằng em", cộng thêm tâm lý trả góp hàng tháng cũng nhẹ tiền nên đã bị cuốn vào vòng xoáy vay– mua – trả nợ. Hết lần này đến lần khác.

Hầu hết những người tiêu dùng đều có tâm lý: trả góp hàng tháng nhẹ tiền. Thật ra thì lãi suất vay tiêu dùng của các tổ chức tài chính là rất cao.

Trong bài số 6 tôi có dùng ví dụ thật sau để hướng dẫn tính lãi suất/ tỷ suất lợi nhuận.

Chương trình cho vay trả góp website Thế Giới Di Động (ngày 6/2/2020)

Điện thoại iphone 11 PRO MAX 64GB, giá 33.990.000 VNĐ.

Khách hàng trả trước 50% là 16.995.000 VNĐ.

Số còn lại khách hàng vay của công ty vay tiêu dùng Home Credit, trả 1.856.000 VNĐ/tháng, trong 12 tháng. Vay của công ty FE Credit thì khách hàng trả 1.795.000 VNĐ/tháng.

Bài 6 giúp các bạn tính ra tỷ suất sinh lời năm của HOME CREDIT trong trường hợp này là = 68,17%/năm, của FE CREDIT = 57,42%/năm.

Chúng ta rất mâu thuẫn. Một đằng chúng ta nói không biết đầu tư tiền vào đâu để đạt tỷ suất sinh lời 12%-15%/năm. Một đằng chúng ta lại sẵn sàng vay trả góp tiêu dùng với mức lãi suất thật là 50%-70%/năm.

Nói một cách khác, chúng ta đang không chỉ dùng tiền của tương lai để mua nhu cầu tiêu dùng, sự sung sướng hiện tại, mà chúng ta còn mua với giá quá ĐẮT.

VAY TIỀN ĐỂ TRANG TRẢI

Mỗi chúng ta, tùy hoàn cảnh, sẽ phải vay tiền để trang trải, giải quyết những vấn đề khẩn cấp, quan trọng nào đó. Khi đó chúng ta cần phải tuân thủ những nguyên tắc sau:

1) Không vay với lãi suất quá cao. (Xem bài số 1 để biết cách tính lãi suất thật). Khi chúng ta đầu tư thì tỷ suất sinh lợi cao sẽ giúp chúng ta sinh sôi nảy nở tiền theo thời gian. Nhưng khi chúng ta đi vay, thì lãi suất cao sẽ làm cho chúng ta khánh kiệt. Do đó chúng ta cần phải nói không với những lãi suất lớn hơn 20%/năm. Đó là những vòi bạch tuộc hút "máu tiền" một cách thô bạo;

2) Không vay ngắn hạn để giải quyết việc dài hạn. Vì khi đó chúng ta sẽ cuốn vào vòng vay mượn nợ nần: vay lần sau trả cho lần trước, giật gấu vá vai.

Cách thoát ra vòng xoáy nợ nần, là chúng ta đối diện với sự thật. Hãy kiểm tra lại hết tài sản và dòng tiền, và ra quyết định bán bớt tài sản để trả nợ. Chúng ta phải biết hy sinh một phần tài sản của mình, ví dụ từ nhà 8 tỷ chuyển qua nhà 3 tỷ, từ xe 1 tỷ chuyển sang xe 400 triệu hoặc xe máy. Thay đổi như thế tuy có ảnh hưởng đến sinh hoạt hiện tại, đến "vị trí" hiện tại, nhưng chúng ta thoát được tình trạng nợ nần mà nếu xảy vỡ nợ thì hậu quả còn lớn hơn nhiều.

THẺ TÍN DỤNG

Thẻ tín dụng là một tiện nghi tuyệt vời của cuộc sống. Nó giúp chúng ta sử dụng tiền mà không cần đem theo tiền mặt, và đặc biệt không lãi suất trong thời gian 45 – 60 ngày tùy ngân hàng. Thẻ tín dụng đặc biệt cần thiết khi chúng ta đi đến các nước phát triển. Ở những nước này, nếu không có thẻ tín dụng, chúng ta bị xem như người từ trên trời rơi xuống. Thẻ tín dụng cũng rất tiện lợi trong việc mua hàng online, đặc biệt là những webite quốc tế chỉ chấp nhận thanh toán bằng thẻ tín dụng. Ngoài ra, thẻ tín dụng còn là một công cụ giúp người sở hữu thẻ được vay 80%-90% mệnh giá của thẻ, với mức lãi suất hơn lãi suất ngân hàng thấp hơn lãi suất vay tiêu dùng.

Tuy vậy, chúng ta cũng cần để ý đến những phiền phức sau đây do thẻ tín dụng gây ra:

1) Việc trả tiền bằng thẻ dễ dàng, không phải rút tiền từ ví, nên rất dễ mất kiểm soát, dẫn đến tình trạng chi tiêu vượt ngân sách;

2) Có thể bị ăn cắp thông tin của thẻ. Chúng ta cần xóa 3 số bí mật trên thẻ. Và bất cứ khi nào có giao dịch lạ, chúng ta báo ngay với ngân hàng để khóa thẻ, và đòi tiền lại;

3) Bị tự động tính tiền. Các website ở nước ngoài thường gài chế độ tự động tính tiền. Vì vậy khi hết sử dụng dịch vụ, chúng ta cần phải hủy đăng ký, gia dịch để tránh bị web tự động trừ tiền;

4) Bị tính lãi cao nếu không trả tiền đúng hạn. Chúng ta phải trả đủ số tiền đã dùng trong thời gian được miễn lãi suất (45-60 ngày). Qua thời gian đó, thì người sử dụng thẻ sẽ bị phạt với mức lãi rất cao. Đã thế, người sử dụng thẻ có thể bị các ngân hàng báo cáo lên Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam (CIC) ảnh hưởng đến mức tín nhiệm cá nhân.

*** NÓI TÓM LẠI,
để là người quản lý tài chính các nhân hiệu quả, chúng ta:

1) Nên vay tiền để đầu tư tích sản;
2) Tránh, giảm vay tiền để tiêu dùng;
3) Giảm tài sản để thoát khỏi nợ nần;
4) Sử dụng thẻ tín dụng một cách khôn ngoan.

Thân ái
Chú Ba - Tài Chính Cá nhân
Lâm Minh Chánh

Address

Lầu 2 Cao Ốc Văn Phòng PDD, 162 Pasteur, Phường Bến Nghé, Quận 1

Telephone

+84933696988

Website

facebook.com

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Chú Ba tài chính Lâm Minh Chánh posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Chú Ba tài chính Lâm Minh Chánh