MISA Financial Academy

15/08/2023

Argentina phá giá tiền tệ và triển vọng “đốt cháy ngân hàng trung ương” sau chiến thắng bầu cử bất ngờ của ứng cử viên Milei

Nhắc tới Argentina thì người ta thường nói về bóng đá và tình yêu điên rồ với trái bóng của người dân ở đây. Sau Worldcup 2022, đã có những bài báo nói về việc người dân nước này bán nhà, bán xe để lấy tiền mua vé xem Worldcup, còn sau khi đội nhà vô địch, thì CĐV nước họ còn chẳng có tiền để quay về quê hương. Nhưng họ không chỉ điên vì bóng đá, mà còn phát điên với nền kinh tế, đồng peso và lạm phát.

Từ lâu Argentina đã là một trong các quốc gia có nền tài chính vô cùng bất ổn. Chính phủ Argentina từng mất khả năng trả nợ trái phiếu trên dưới 10 lần, lạm phát hàng năm đang ở mức 115% và 6 năm suy thoái kinh tế trong 10 năm qua. Những yếu tố này bào mòn tài sản của người dân xứ Tango, khiến họ sinh ra bất mãn với chính phủ và họ cần một sự đổi thay…
Chính vì thế, 30% số phiếu bầu của người dân Argentina trong cuộc bầu cử vừa qua đã dành cho ứng cử viên Milei, biến ông từ “kẻ ngoài cuộc” trở thành ứng cử viên số 1 cho chức tổng thống nước này vào tháng 10 tới đây.

Với phong thái phá cách và vô cùng quyết liệt của một kẻ ngoại đạo, nhà kinh tế 52 tuổi này đã chiếm được lòng cử tri, những người đang hy vọng vào một cuộc đổi thay toàn diện về chính trị để mong thoát khỏi cái vòng luẩn quẩn “lạm phát và suy thoái” của Argentina suốt thời gian qua. Như nhà phân tích chính trị Shilla Vilker bình luận “những người dân muốn sự thay đổi nhận thấy rằng mọi thứ đều đã quá tồi tệ nên chỉ có một kẻ điên mới thay đổi được tình hình”.

Những chính sách vận động cử tri đầy quyết liệt như đốt cháy NHTW và dẹp bỏ đồng peso để dollar hóa kinh tế, hay cho phép người dân sở hữu súng hợp pháp để đối phó với nạn bạo lực và cướp bóc hoặc điên hơn nữa là ủng hộ việc mua bán nội tạng người, Milei còn tạo ra sự phá cách về bề ngoài lập dị, phong thái tranh cử trên truyền hình đầy quyết liệt và hình ảnh “rockstar” trong buổi tranh cử cuối cùng. Ông còn mô tả các chính trị gia hiện tại như lũ cướp và tội phạm đã phá hủy nền kinh tế. Những người ủng hộ ông đội những chiếc mũ in chữ “Make Argentina great again”.

Chiến thắng của Milei gây sốc cho giới đầu tư, và các thị trường tài chính phản ứng vô cùng quyết liệt. Chính phủ lập tức điều chỉnh phá giá đồng peso 18% khi các nhà đầu tư bắt đầu thấy viễn cảnh đồng peso bị hủy bỏ và thay bằng US$ ở Argentina, tăng lãi suất thêm 21% (lên mức 118%) và xin gói cứu trợ tiếp theo của IMF. Tỷ giá chợ đen vẫn còn gap lớn với tỷ giá chính thức, cho thấy nguy cơ phá giá còn tiếp tục và lạm phát hai con số trong tháng 8 và tháng 9 là hoàn toàn có thể diễn ra. Nhưng hiện tại, 30% cử tri cứ ăn mừng chiến thắng trước đã.

Vậy đó, một nhà kinh tế lập dị, người đặt tên 5 chú chó của mình theo tên 5 nhà kinh tế nổi tiếng trên thế giới, một người muốn đốt NHTW, dẹp bỏ đồng peso và gọi các chính trị gia là lũ tội phạm đã dành chiến thắng. Khi người dân quá chán nản với chính phủ, thất vọng tột cùng với thực tại kinh tế, thì lựa chọn điên rồ để phá bỏ cái vòng luẩn quẩn đè nén họ suốt 20 năm qua có vẻ còn tốt hơn lặp lại sai lầm trong quá khứ.

Đôi khi, khi xung quanh bạn toàn là những người đang phát điên, thì lựa chọn điên rồ đó lại trở nên hợp lý và đòi hỏi sự bình thường mới là thằng điên. À mà quên, Milei còn là một thủ môn bóng đá ở clb địa phương ở Buenos Aires. Mà người dân Argentina thì họ điên vì bóng đá!!!

13/08/2023

Câu chuyện truyền cảm hứng
https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-08-09/tycoon-who-gave-away-750-million-sees-profit-in-loans-to-poor

Tuần rồi Bloomberg có giới thiệu về một doanh nhân Ấn Độ đi lên từ việc cung cấp tín dụng cho người nghèo. Với phương châm sống “không cố gắng tạo ra cuộc sống thoải mái hơn cho những người đang hưởng sung sướng mà muốn giảm bớt những khó khăn của mảnh đời bất hạnh”, R Thyagarajan, người thành lập ra tập đoàn Shiram đi lên từ việc cung cấp các khoản vay cho người nghèo để mua phương tiện kiếm sống như máy cày hay xe tải, đã phát triển nó thành tập đoàn có 108,000 nhân viên với 23 triệu khách hàng tại Ấn Độ. Công ty tài chính Shiram, trái tim của tập đoàn, có vốn hóa 8.5 tỷ US$ và đem lại lợi nhuận 200 triệu US$ trong 3 tháng gần nhất.

Ở quốc gia đông dân nhất thế giới, ¼ người dân vẫn chưa được tiếp cận hệ thống tài chính ngân hàng, và 1/3 số người có tài khoản ngân hàng cũng không sử dụng bao giờ, thì việc người nghèo tiếp cận được vốn vay không dễ dàng. Những người dân nghèo muốn mua xe tải phải trả mức lãi suất lên tới 80% vì không thể vay vốn ngân hàng. RT thành lập Shiram và quyết định tham gia thị trường, đánh giá rằng mức lãi suất 17 – 18% là đủ để bù trừ cho hoạt động cho vay nhiều rủi ro này. RT khẳng định điều này không phải vì từ thiện mà vì niềm tin vào tinh thần khởi nghiệp trong lĩnh vực tư nhân và niềm tin vào các nguyên tắc thị trường.

Vì sự sáng suốt của mình, Shiram nhận được 98% các khoản thanh toán đúng hạn. Việc cho người nghèo vay là khá nhạy cảm, mức lãi suất cao có thể đẩy người nghèo tới mức khánh kiệt vì nợ nần và việc thu hồi nợ nhiều khi phải thông qua xã hội đen, nhưng điều khác biệt ở Shiram là việc lựa chọn khách hàng cho vay. Họ không nhìn vào hệ thống chấm điểm tín dụng mà dựa vào lời giới thiệu của các khách hàng hiện hữu.

Ở trong công ty, các nhân viên của Shiram rất vui vẻ nhận mức lương thấp hơn thị trường 30% (cấp thấp) đến 50% (cán bộ quản lý cấp cao). RT chia sẻ “chúng tôi trả họ mức lương mà đủ cho họ cảm thấy hạnh phúc chứ không phát điên lên vì tiền bạc. Chúng tôi khuyên họ không cần phải so sánh mình với những người xung quanh vì điều đó chỉ đem lại sự khổ đau”. Các nhân viên của Shiram cảm thấy vui vẻ, thoải mái và bình an trong tâm hồn, vì cảm nhận được môi trường làm việc nhân văn và ít chịu áp lực công việc hơn.

Một lý do quan trọng khiến nhân viên tin tưởng vào công ty là cách RT duy trì cuộc sống giản dị, lái một chiếc Huyndai cũ và không có điện thoại di động, và cách mà ông đem toàn bộ cổ phần của mình ở Shiram để tặng vào quỹ công đoàn dành cho 44 nhân viên của mình vào năm 2006. Số cổ phần đó hiện tại có giá thị trường là 750 triệu US$.

Trong bài phỏng vấn, RT nói với Bloomberg rằng lúc đó hay bây giờ thì tiền cũng không phải điều ông cần – mà ông chỉ theo đuổi những thói quen đơn giản hơn như dành vài giờ để nghe nhạc cổ điển và đọc các tạp chí kinh doanh của phương Tây. Điều nuối tiếc lớn nhất của RT không phải là việc lỡ cho đi số tài sản khổng lồ của mình mà là cách ông cho đi khối tài sản đó. “Tôi không ngờ số cổ phần đó có giá đến vậy, và số tài sản lớn đến vậy chỉ được chia sẻ cho số lượng người ít như vậy". Có lẽ nếu chọn lại, có thể ông sẽ chia sẻ số tài sản đó cho nhiều người hơn?

Vậy đó, một người đàn ông giản dị theo phương châm sống “giảm bớt khó khăn cho người nghèo”, cấp tín dụng cho người nghèo mua phương tiện sản xuất cũng đã là người tạo nên đế chế tài chính hùng mạnh và cho đi toàn bộ tài sản. Để rồi về già, ông chỉ đi chiếc xe cũ, nghe nhạc cổ điển và chẳng lo nghĩ về tiền. Một môi trường làm việc linh hoạt, bớt áp lực, nơi nhân viên sẵn sàng đi làm dù nhận mức lương thấp hơn 30 – 50% so với mặt bằng chung thị trường. Đôi khi, tiền cũng chẳng mua được những giá trị đó.

He built a fortune lending to low-income borrowers shunned by banks. He paid staff below-market wages and thought they still earned too much. He gave away almost all his wealth to a handful of employees, content with his small house and a $5,000 car.

12/08/2023

Kinh tế vĩ mô khô khan? Đến trồng ma túy cũng còn phải học

The Economist tuần rồi có một bài phân tích tuyệt vời để cho thấy rằng đến mặt hàng cấm như co***ne thì cũng tuân theo quy luật cung – cầu.

Chuyện kể rằng giá lá coca đang giảm mạnh ở Colombia từ mốc 70,000 peso xuống chỉ còn 38,000 peso cho 1 đơn vị (12.5kg) lá coca. Vì sao mà giá nguyên liệu đầu vào để sản xuất co***ne lại giảm mạnh?

Cho dù nhu cầu sử dụng ma túy khá ổn định ở Mỹ và thậm chí còn tăng mạnh ở Úc và châu Âu, nhưng diện tích trồng coca ở Colombia, thủ phủ của ma túy đã tăng 43% so với năm ngoái. Nông dân bây giờ ứng dụng các kỹ thuật trồng lá cocoa hiệu quả hơn và quy mô các cơ sở tinh luyện co***ne có quy mô lớn hơn đã khiến chu trình sản xuất ma túy trở nên năng suất hơn nhiều (từ mốc 6.5kg ma túy/ha năm 2016 lên 7.9kg năm 2020). Chưa kể, các nước láng giềng của Colombia là Peru, Bolivia và các nước Trung Mỹ lân cận cũng gia tăng việc trồng coca. Hậu quả là cung vượt cầu và làm giá coca giảm mạnh.

Một lý do khác nữa là cấu trúc thị trường ma túy thay đổi. Trước đây, ma túy là mặt hàng được thống trị bởi trùm ma túy Pablo Escobar của băng đảng Medelin và băng Cali (những năm 1990). Sau đó, khi các băng này tan rã thì các nhóm phiến quân chống chính phủ Colombia kiểm soát thị trường – từ khâu thu hoạch, chế biến thành phẩm và vận chuyển ma túy khỏi Colombia. Lúc đó, thị trường ma túy là dưới dạng “oligopoly” – một vài người bán kiểm soát nguồn cung nên họ bắt tay với nhau để kìm giá cao (giống như kiểu thị trường dầu mỏ của khối OPEC).

Nhưng năm 2016, chính phủ Colombia thỏa thuận hòa bình với phiến quân và thế là thị trường ma túy thay đổi, thay vì chỉ vài nhóm phiến quân thì hiện tại có tới hơn 500 nhóm tội phạm ở Colombia cung cấp ma túy. Thị trường tập trung trở thành thị trường phân mảng, số lượng người bán quá nhiều khiến hình thức cạnh tranh thay đổi từ oligopoly thành perfect competition – cạnh tranh hoàn hảo thì giá chỉ đơn giản được quyết định bởi cung – cầu mà thôi.

Do cấu trúc thay đổi, nên miếng ngon bây giờ không nằm trong tay người sản xuất nữa. Các băng nhóm tội phạm Mexico và châu Âu không còn phải mua qua đầu mối ở Colombia mà họ vào tận bên trong lãnh thổ Colombia, đi thu gom ma túy ở từng vùng để được mức giá hấp dẫn hơn. Như vậy, lợi ích từ việc bán ma túy đã chuyển từ người sản xuất sang các đơn vị phân phối logistics, có hệ thống network rộng. Hậu quả là 230,000 gia đình người Colombia coi việc trồng cây coca là nguồn thu nhập chính trở nên nghèo đói.(giống câu chuyên ở Việt Nam - thương lái lúa gạo, nông sản thì là người hưởng chính còn nông dân thì càng lúc càng nghèo).
Như vậy, thị trường ma túy cũng tuân theo quy luật cung –cầu và giá cũng thay đổi khi cấu trúc thị trường thay đổi. Tóm lại, đến ma túy cũng chỉ là hàng hóa mà thôi.

https://www.economist.com/the-americas/2023/08/04/parts-of-colombia-are-now-awash-with-co***ne

12/08/2023

Bây giờ chủ bút bận rộn trong tuần nên chỉ cố gắng lượm lặt những mẩu tin tức ngắn để học mỗi ngày chứ không thể phân tích nhiều như trước. Cuối tuần tổng hợp lại để lưu lại những bài học hay cho bản thân và mọi người.

Những kỹ năng cần có để phát triển sự nghiệp ở Trung Quốc

Trong thời buổi AI dần thay thế con người, thì những kiến thức sách vở chuyên môn không còn quá cần thiết nữa. Ở Trung Quốc, tuần qua Bloomberg đưa ra hai loại kỹ năng cần thiết để thăng tiến trong sự nghiệp là đánh bài Guandan và học tư tưởng Tập Cận Bình.

Guandan, dịch ra là “ném trứng” hay “ném bom” là trò chơi phát triển ở tỉnh Giang Tô vào những năm 1960, và bây giờ trở thành trò chơi thịnh hành để các thương nhân, chủ ngân hàng và các quan chức chính phủ giao lưu trước khi vào bàn bàn chuyện kinh doanh. Công cụ tìm kiếm Baidu cho thấy trò chơi này đang nhận được sự quan tâm nhiều nhất từ Bắc Kinh, dành cho người ở độ tuổi 30 – 39. Một trader người Singapore mô tả đây là “trò chơi đòi hỏi chiến thuật và sự kiên nhẫn và phù hợp với người ở độ tuổi trung niên”. Một số tổ chức tài chính như Citic Securities phát hành riêng bộ bài trứng của riêng mình, còn một số nhà hàng ở Giang Tô dành riêng một bàn để chơi bài trứng trước khi ăn. Việc chơi bài trứng là một trong những cách để có nhiều thời gian mà hàn huyên với các quan chức chính quyền chứ không phải là trò cờ bạc đơn thuần – Bloomberg cho hay. Vậy là muốn networking, hãy học chơi bài và chơi sao cho khéo vừa lòng các quan khách.

https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-08-06/bankers-chasing-deals-in-china-turn-to-throwing-eggs-card-game

Thứ hai, ở Trung Quốc thì các investment banker hay fund manager của các công ty hàng đầu Trung Quốc cũng như các tổ chức quốc tế đều phải học môn tư tưởng Tập Cận Bình. Một số nơi tổ chức các bài giảng hàng tháng và yêu cầu người học phải chia sẻ bản thu hoạch sau những bài giảng này. Bloomberg còn viết rằng một số lãnh đạo ngân hàng và doanh nghiệp phải dành 1/3 thời gian của mình để học môn này, hoặc phải đọc 4 cuốn sách của chủ tịch để rồi viết báo cáo xem mình đã học được gì. Bloomberg tổng kết bài bằng câu nói của giáo sư đại học Hongkong Zhiwu Chen “phố Wall lúc nào cũng nghĩ rằng đất nước của mình đặt lĩnh vực tài chính lên trên hết nhưng ở Trung Quốc thì trong 10 năm qua, Đảng cộng sản đã nhấn mạnh rằng chính trị là yếu tố quan trọng nhất trong suy nghĩ của mọi người, chứ không phải lợi ích kinh tế hay là lợi nhuận”

https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-08-08/bankers-forced-to-study-xi-s-thoughts-as-party-tightens-grip

Trong bối cảnh kinh tế Trung Quốc nhiều khó khăn, thật sự là việc củng cố niềm tin vào Đảng và tạo quan hệ thân tình với các quan chức, chủ ngân hàng (qua trò đánh bài) đều vô cùng quan trọng!!!

14/06/2023

Đang nhiều tiền Yên Nhật (JPY) trong tay – bạn nên làm gì?

Nếu tính từ đầu năm 2022, JPY mất giá với tất cả các đồng tiền mạnh khác trên thế giới, và thậm chí so với VND thì JPY cũng trượt giá tới 19% (hình 1). Vì sao nên nông nỗi ấy?

Sức mạnh đồng tiền của một quốc gia (ngoại trừ Mỹ - vì US$ là đồng tiền thanh toán và dự trữ quốc tế rồi) sẽ phụ thuộc vào một vài yếu tố chính là (1) sức khỏe của nền kinh tế, (2) cán cân xuất nhập khẩu và (3) sự chênh lệch về lãi suất của đồng tiền đó so với mặt bằng chung trên thế giới.

Thứ nhất, nếu xét về tăng trưởng GDP thì Nhật đang có khoảng thời gian tăng trưởng khá ấn tượng so với các quốc gia khác và cao hơn so với kỳ vọng của các chuyên gia kinh tế trong quý 1/2023. Tuy nhiên, nhìn rộng hơn thì kinh tế Nhật đang đi sau so với các nước khác, khi tốc độ tăng GDP trồi sụt sau COVID, và nền kinh tế chưa về lại được mức trước đại dịch (hình 2 - 3).

Thứ hai, Nhật trải qua thời kỳ nhập siêu (nhập khẩu > xuất khẩu) suốt từ đầu năm 2022. Xuất khẩu vốn là động lực cho nền kinh tế Nhật đang gặp khó trong bối cảnh thắt chặt chi tiêu toàn cầu nên trong tháng 4 chỉ tăng 2.6%, thấp nhất trong vòng 2 năm. Ở phía ngược lại, nhập khẩu tăng vọt trong năm 2022 do giá nguyên nhiên liệu tăng vọt trên thế giới bởi lạm phát (nước Nhật vốn nghèo tài nguyên nên phải đi mua về dùng). Cho dù tình hình đã bớt căng trong năm 2023 khi giá các hàng hóa nguyên vật liệu hạ nhiệt, nhưng tình trạng nhập siêu vẫn chưa chấm dứt (hình 4).

Thứ ba, quan trọng nhất là sự lệch pha của Nhật về chính sách tiền tệ so với các nước trên thế giới. Trong khi NHTW ở hầu hết các nền kinh tế lớn trên thế giới tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát, thì lạm phát ở Nhật vẫn chưa phải vấn đề đáng quan tâm, và vì thế BOJ chọn cho mình lối đi riêng là giữ lãi suất điều hành ở mức dưới 0%, nhằm mục đích tiếp tục hỗ trợ kinh tế (hình 5). Chính vì đường lối duy trì nới lỏng tiền tệ của BOJ tới hết năm, nên các trader chẳng sợ gì mà không chơi một bài toán dễ - carry trade.

Carry trade là thuật ngữ để chỉ việc đầu cơ tiền tệ, khi các trader dùng tiền của một quốc gia có mặt bằng lãi suất thấp (ở đây là Nhật), chuyển đổi thành đồng tiền ở một nước khác (Mỹ, EU gì đó) và gửi tiền tại nước đó để hưởng lãi suất cao hơn. Ví dụ, bạn vay JPY 1 năm từ ngân hàng ở Nhật, rồi đem sang Mỹ gửi tiền hưởng lãi 5 – 6%, sau khi đáo hạn thì chuyển đổi ngược sang JPY để trả ngân hàng. Thống kê chỉ ra rằng, chỉ bằng thao tác chuyển tiền đơn giản từ JPY sang một rổ tiền tệ vài đồng tiền lớn rồi gửi tiết kiệm, thì lợi suất đầu tư từ cuối 2021 tới nay là 20%, vượt xa so với việc đầu tư chứng khoán Mỹ (hình 7).

Carry trade có rủi ro lớn nhất là thay đổi trong chính sách tiền tệ, và sự biến động của cặp tỷ giá (nôm na là lỡ may 1 năm tới JPY tăng giá 10% so với US$ thì 5% lãi suất từ Mỹ cũng không bù nổi vị thế lỗ tỷ giá). Tuy nhiên, trong bối cảnh FED mới ngưng tăng lãi suất, còn BOJ thì đang có ý định duy trì chính sách lãi suất âm tới cuối năm để phục vụ phát triển kinh tế (còn vì lý do chính trị là để giành lợi thế cho bầu cử sang năm ở Nhật), thì rủi ro đảo chiều chính sách là rất thấp và kéo theo là rủi ro JPY tăng giá cũng rất thấp. Cứ lúc nào JPY nhấp nhổm định tăng, các trader sẽ ra tay, vay JPY – bán lấy ngoại tệ và đem gửi tiền ra nước ngoài.

Vì thế, nếu có JPY trong tay, hãy chuyển sang USD hay EUR rồi gửi tiền tiết kiệm (mình không khuyến nghị VND nhé, cái carry trade không dành cho đồng tiền yếu như nước mình). Một lựa chọn khác là làm theo bác Warren Buffett, là mua chứng khoán Nhật (từ ngày đầu tháng 5 khi bác bảo còn mua cổ phiếu Nhật, thì chỉ số chứng khoán Nhật đã tăng thêm hơn 10%, còn các cổ phiếu của bác mua tăng 15 – 30%). Còn ai muốn chuyển tiền về Việt Nam mà được giá, ngồi chờ lạm phát tăng và BOJ phải thay đổi quan điểm về lãi suất.

PS: với những người ở Việt Nam chúng ta, tiếp tục mạnh tay săn sale vé đi Nhật, hàng hóa xách tay từ Nhật. Lượng khách du lịch tới Nhật đợt rồi tăng mạnh lắm (hình 8).

Mà cái này lại là tin buồn với người sống ở Nhật, vì lạm phát chi phí đẩy sẽ gia tăng khi mà lượng lao động không đủ để phục vụ nhu cầu du lịch sẽ làm tăng chi phí tiền lương và gia tăng chi phí sinh hoạt (ai định đàm phán lương với chủ người Nhật thì nhớ lôi cái chart 10 ra). Điều đó, về dài hạn sẽ thúc đẩy nước Nhật nới lỏng các chính sách nhập cư cho lao động nước ngoài, là cơ hội của người Việt sang làm việc.

13/06/2023

Giải quyết núi nợ, chính quyền địa phương TQ sáng tạo các biện pháp thu ngân sách thật tài tình. (tổng hợp tin từ Bloomberg)

Chuyện kể rằng, từ 2008, sau khủng hoảng kinh tế, thì các chính quyền địa phương TQ nghĩ ra những cách sáng tạo để huy động vốn cho các dự án cơ sở hạ tầng.

Theo luật, chính quyền các tỉnh thành TQ không được vay trực tiếp ngân hàng hoặc phát hành trái phiếu. Thế là họ thành lập các công ty con trực thuộc và dùng các công ty ấy để huy động vốn cho các dự án cơ sở hạ tầng (LGFV – local government Financing vehicle). Tổng nợ của các chính quyền địa phương là 5 nghìn tỷ US$ nhưng các khoản nợ qua các công cụ tài chính LGFV có thể còn hơn gấp đôi con số đó, góp phần vào tổng số nợ 23 nghìn tỷ US$ của chính phủ TQ mà Goldman Sachs tính toán ra.

BĐS giảm giá và đóng băng không phải là tin tốt cho giới chức địa phương ở TQ, Thị trường BĐS gặp khó, các chủ đầu tư bớt mặn mà phát triển dự án mới thì nguồn thu từ đất đai của chính quyền giảm đi và gây thiếu hụt ngân sách, và khiến núi nợ của các địa phương ở TQ thành vấn đề lớn và là vấn đề quan ngại nhất của giới đầu tư về châu Á.

Tỷ lệ nợ/thu ngân sách của hầu hết các địa phương ở TQ đều ở mức báo động đỏ. Mặc dù nguy cơ vỡ nợ của núi nợ này khá thấp vì được chính quyền TQ bảo đảm, nhưng có vay phải trả và chính quyền địa phương sẽ phải tìm cách mà trả các khoản nợ này. Hậu quả là thắt chặt chi tiêu công, các khoản thu ngân sách thay vì dùng để phát triển địa phương thì giờ đem đi trả nợ.

Và để gia tăng nguồn thu ngân sách, chính quyền địa phương nghĩ ra những biện pháp vô cùng sáng tạo. Ở Thượng Hải, một nhà hàng bị phạt 700$ vì tội phục vụ món dưa chuột chẻ mà không có giấy phép. Ở tỉnh Hà Nam, các tài xế xe tải bị phạt liên tục vì vượt tải trọng cho phép, có tài xế bị phạt tới 38000$ trong 2 năm qua. Họ thắc mắc không biết cân tải trọng của chính quyền có chuẩn xác không. Ở Quảng Tây, họ tăng phí trông giữ xe.

Nguồn thu từ phạt vi phạm trở thành một trong những cách để chính quyền tăng thu ngân sách ở một số tỉnh của TQ, ví dụ ở Quảng Tây thì chiếm tới 14% thu ngân sách năm 2022. (hình 3).

Dùng tiền phạt để giải quyết thiếu hụt ngân sách và trả nợ, đây là giải pháp tình thế ngắn hạn nhưng về lâu dài, các ràng buộc pháp luật sẽ làm môi trường kinh doanh bị tổn hại, doanh nghiệp gặp khó khăn và giảm nguồn thu nhập thuế về lâu dài.

PS: Vì thế chúng ta còn may mắn - lỡ mà ra đường bị phạt vì uống bia, hay vi phạm luật giao thông cũng đừng cằn nhằn. Lỡ may chúng ta lại tiếp thu tinh hoa xứ bạn thì tới đây sẽ rắc rối to.

13/06/2023

Vì chúng ta nằm cạnh một bạn hàng xóm khổng lồ, nên ta cần biết bạn hàng xóm đang có gì hay, và thế giới đang nhìn nhận bạn ấy đang như thế nào để dự đoán về chúng ta. Dưới đây là vài câu chuyện về hàng xóm thời gian gần đây.

1. Mở cửa hậu COVID – kỳ vọng thành thất vọng
Mở cửa hậu COVID được kỳ vọng là một nhân tố quan trọng để thúc đẩy kinh tế của bạn và kích thích tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, sau vài tháng từ ngày mở cửa, những số liệu kinh tế nước bạn chưa có nhiều khởi sắc.
Xuất khẩu khá yếu khi nhu cầu cả thế giới giảm (hình 1) ảnh hưởng tới tiêu dùng trong nước. Niềm tin tiêu dùng sụt giảm so với giai đoạn trước COVID khiến nền kinh tế thiếu động lực tăng trưởng (hình 2 - 3). Nguy cơ giảm phát của bạn cận kề khi chỉ số giá tiêu dùng CPI giảm gần về 0.
Điều này khiến giới đầu tư thất vọng với TQ, TTCK nước này giảm 1.5 nghìn tỷ US$ vốn hóa trong vài tháng qua và thị trường rơi vào ngưỡng “con gấu”. Hàng loạt các tổ chức tài chính hàng đầu thế giới bị nhầm view, và bây giờ quay ra hạ dự báo cho thị trường TQ. (hình 3)

2. Hạ lãi suất tiền gửi tiết kiệm liệu có bóp nghẹt tiêu dùng?
Cách đây 1 tuần, PBOC yêu cầu các ngân hàng vốn nhà nước phải hạ lãi suất huy động xuống để kích thích tăng trưởng. Lý do là biên lãi của hệ thống ngân hàng TQ giảm xuống mức thấp kỷ lục (hình 4), và điều này khiến ngân hàng giảm động lực cho vay, và tắc tín dụng thì tăng trưởng kinh tế chậm theo .

Tuy nhiên, Bloomberg chỉ ra rằng Nhật Bản những năm 1990 cũng làm như vậy, hạ lãi suất hết cỡ, làm giảm thu nhập từ tiết kiệm của người dân Nhật. Hậu quả là nhu cầu chi tiêu của người Nhật giảm theo, vì người dân tính toán thấy rằng mình sẽ phải thắt chặt hầu bao, tiết kiệm nhiều hơn để đảm bảo các chi phí về y tế, hưu trí khi về già. Hậu quả là điều này có thể gây ra hiệu ứng ngược, vì tiêu dùng là động lực chính cho kinh tế hàng xóm đoạn này.

3. Bất động sản - mô hình hồi phục chữ L?
Doanh số bán nhà của 100 công ty BĐS hàng đầu của TQ giảm 57% so với giai đoạn 2019 và đội Nomura nhận định “thị trường BĐS của TQ có vẻ giống Nhật Bản thập kỷ mất mát 1990”. Sau hai tháng tăng tốc, thì doanh số bán nhà và giá nhà đã giảm trở lại sau khi nhu cầu bị dồn nén trong đoạn lockdown COVID đã hết.

Goldman Sachs thì nhận định thị trường nhà đất TQ phục hồi theo hình chữ L, vì giới lãnh đạo nước này “không còn coi lĩnh vực BĐS là công cụ để kích thích kinh tế trong ngắn hạn và muốn giảm thiểu sự phụ thuộc của nền kinh tế vào lĩnh vực này trong dài hạn”. Thị trường BĐS được dự báo trì trệ kéo dài vì “nhu cầu nhân khẩu học giảm sút, khả năng mua nhà của người dân giảm đi và sự thay đổi trọng tâm chính sách vào các lĩnh vực quan trọng khác”.

Liên quan tới nhân khẩu học, lưu ý rằng số lượng người kết hôn của người TQ giảm xuống mức thấp nhất 37 năm và xu thế giảm này đã kéo dài suốt 10 năm qua (hình 6). Tỷ lệ sinh giảm, già hóa dân số và số lượng người kết hôn giảm đi (một phần do bất bình đẳng giới tính do nam nhiều hơn nữ) là những vấn đề dân số với TQ ở thời điểm này. (hình 7)

PS: Ở xứ ta, cũng đang hạ lãi suất quyết liệt, xuất khẩu giảm sút và nhu cầu tiêu dùng giảm. Nếu nước bạn mà hồi phục BĐS hình chữ L và chính sách "không còn dựa dẫm vào BĐS để tăng trưởng" được nước ta học theo, thì câu chuyện "mua đất không bao giờ lỗ" hay cứ "cạp đất mà ăn" có lẽ cần xem xét lại. Nhà nào có con trai thì áp lực tìm vợ cho con đoạn sau đây cũng căng, vì có thêm các chàng rể tiềm năng từ TQ sang tìm vợ.

16/05/2023

MARKET CORRELATION: Khi các thị trường “không còn cùng nhìn về một hướng”

Trong suốt hơn một năm qua, mối lo ngại về những động thái diều hâu của FED đã tạo ra những sóng gió lớn trên thị trường tài chính toàn cầu. Tất nhiên, trong chu kỳ thắt chặt, thì chỉ có safe asset là kẻ thắng cuộc, còn risky asset trên toàn cầu đều giảm. Và khi rủi ro tăng cao, thì khi có tin xấu nào là tất cả market cùng rủ nhau giảm. Điều đó khiến mức độ tương quan (correlation) của các thị trường tăng mạnh giai đoạn vừa qua. Nhưng mỗi thời mỗi khác, qua năm nay, khi câu chuyện về lạm phát, chính sách tiền tệ của FED không còn là điểm nóng, thì mức độ liên quan của các thị trường đang giảm xuống. (hình 1)

Năm 2022, stock và bond cùng tăng cùng giảm, còn năm nay thì hai loại tài sản này đang có mối tương quan ngược chiều. Ví dụ như tháng 3, khi khủng hoảng ngân hàng Mỹ nổ ra, giá bond chính phủ tăng mạnh còn chỉ số chứng khoán lại giảm sâu. Nói cách khác, “bond trở về với vai trò của mình là tài sản để đa dạng hóa rủi ro” theo Barclays. (hình 2)

Nghiên cứu của Citgroup cũng chỉ ra tác động của các yếu tố vĩ mô tới tỷ suất sinh lời của cổ phiếu đã giảm mạnh trong tháng trước, xuống mức thấp nhất 3 năm qua.

Điều này dẫn tới sự giằng co mạnh ở thị trường cổ phiếu. Nhà đầu tư dần quan tâm nhiều hơn tới các câu chuyện của từng doanh nghiệp, trả giá cao cho doanh nghiệp tốt và bán đi các cổ phiếu của các doanh nghiệp làm ăn yếu kém.

Sự tăng giảm đan xen, bù trừ lẫn nhau khiến chỉ số chứng khoán đi ngang suốt 3 tháng vừa qua, còn mức độ tương quan giữa các cổ phiếu giảm xuống mức thấp nhất năm qua, còn VIX đang nằm dưới đáy kể từ ngày FED chính thức thắt chặt tiền tệ, cho thấy những biến động trên thị trường đang hạ nhiệt đi nhiều.(hình 3)

Trong giai đoạn này, kỹ năng lựa chọn cổ phiếu, phân tích doanh nghiệp sẽ lên ngôi và các active fund manager có trình độ sẽ có cơ hội beat the market sau khi mọi hào quang của giai đoạn trước thuộc về các index fund.

https://financialpost.com/investing/fed-wall-street-trading-inflation

16/05/2023

VÒNG QUANH CHÂU Á

Chuyện thứ nhất: China còn nhiều khó khăn, chờ action từ PBoC

Số liệu vĩ mô tháng 4 của TQ cho thấy tốc độ hồi phục kinh tế sau lockdown đã chậm lại khá nhiều, khi những con số đều thấp hơn rất nhiều so với kỳ vọng của giới đầu tư, từ sản xuất công nghiệp, bán lẻ, đầu tư tài sản cố định (hình 1). Đáng lưu ý là tỷ lệ thất nghiệp cao tới 20% đối với lực lượng lao động trẻ ở quốc gia này. (hình 2)
Đặc biệt lưu ý là dữ liệu giao dịch BĐS ở TQ đã tăng 13.2% yoy nhưng số lượng nhà xây mới vẫn giảm và đầu tư mới trong lĩnh vực này giảm 16%. Như vậy, bất chấp những nới lỏng chính sách mà chính phủ TQ đã thực hiện cho lĩnh vực BĐS trong cuối năm 2022, câu chuyện hồi phục của ngành này không hề suôn sẻ như dự kiến.
Mới đây nhất, nhà phát triển bất động sản KWG đã vi phạm nghĩa vụ trả nợ của mình với khoản trái phiếu phát hành bằng US$, bất chấp việc đã được phát hành giấy tờ có giá có bảo lãnh chính phủ TQ vào tháng 1 vừa qua trị giá hơn 100 triệu US$. Được biết, khoản trái phiếu vi phạm này đã được gia hạn nợ một lần trước đó. Sự kiện này làm dấy lên hai lo ngại cho giới đầu tư. Thứ nhất, vai trò hỗ trợ của nhà nước dành cho các công ty BĐS đang khó khăn ở nước này cũng chỉ có giới hạn nhất định. Thứ hai, làn sóng vỡ nợ và tái cấu trúc của ngành BĐS Trung Quốc còn kéo dài 1 – 2 năm nữa.
Các quỹ đầu tư đang cùng quan điểm rằng sức mạnh hồi phục yếu ớt hơn dự kiến sẽ buộc Ngân hàng TW của TQ (PBoC) thực hiện nới lỏng. Cho đến nay, thì các động thái bơm thanh khoản đã được đưa ra những mức lãi suất của PBoC vẫn chưa thay đổi.
Trong bối cảnh đó, đáng chú ý là Mike Burry, một trong những nhà “contrarian investor” nổi tiếng vào cú đặt cược sụp đổ của thị trường nhà của Mỹ năm 2007, lại nâng tỷ trọng của hai công ty bán lẻ Alibaba và JD lên 20% danh mục của mình với kỳ vọng TQ không xấu như người ta nghĩ. Để xem view đi ngược đám đông của ông lần này đúng hay sai.

Chuyện thứ hai: Chứng khoán Nhật “to the moon” nhờ BoJ, Warren Buffett và nội tại doanh nghiệp

Trong khi cả thế giới đang thắt chặt tiền tệ, thì có một nơi mà ngân hàng TW tiếp tục duy trì nới lỏng tiền tệ hết cỡ, giữ lãi suất ở mức zero và sẵn sàng bơm tiền can thiệp để đồng nội tệ của mình không bị phá giá quá sâu. Và trong khi TTCK cả thế giới trồi sụt sau những động thái thắt chặt, kinh tế lao đao và lợi nhuận doanh nghiệp sụt giảm, thì ở nơi đây, doanh nghiệp đang sống rất khỏe, tiền mặt dồi dào để mua lại cổ phần và chỉ số chứng khoán TOPIX của họ sắp vượt mốc đỉnh cũ xác lập cách đây 33 năm (hình 3). Welcome to Japan!
Đến cả nhà đầu tư lỗi lạc nhất thế giới Warren Buffett với sự cẩn trọng và kiên nhẫn vô hạn, sẵn sàng ngồi trên đống tiền vài chục tỷ US$ mà không mua gì cả, nhận định “thời gian đẹp nhất” ở Mỹ đã qua, cắt giảm các khoản đầu tư ở Hongkong, TQ nhưng lại sẵn sàng mua tới 7.5% cổ phần của 5 trading house lớn nhất Nhật Bản (hình 4), và khẳng định “tôi chưa mua xong”. Điều đó khiến mức độ hấp dẫn của game đầu tư vào chứng khoán Nhật Bản đang tăng cao hơn nữa. Chỉ trong tháng 4, 22 tỷ US$ được bơm vào TTCK Nhật, cũng góp phần đẩy TOPIX lên tầm cao mới.
Sự kiên định của BoJ và niềm tin của người Nhật vào đồng nội tệ của mình đã góp phần khiến doanh nghiệp Nhật và chỉ số chứng khoán Nhật outperform các đối thủ từ châu Âu và Mỹ. (hình 5)

Chuyện thứ ba: Phần còn lại của châu Á đang chờ điểm pivot chính sách tiền tệ

Các nhà đầu tư ở phần còn lại của châu Á đang chờ điểm pivot chính sách tiền tệ, kỳ vọng vào sự đảo chiều chính sách từ thắt chặt sang nới lỏng. Khi lạm phát đã có dấu hiệu đạt đỉnh, xuất khẩu giảm mạnh và FED ngưng tăng lãi suất, các NHTW khác trên thế giới có vẻ sẽ bơm oxy trở lại nền kinh tế. Theo Bloomberg, các trader dự đoán Hàn Quốc sẽ cắt giảm 25bps, Ấn Độ thậm chí cắt sâu 70bps và Indonesia cũng sẽ nới lỏng tiền tệ khi đồng rupiah vẫn ổn định còn lạm phát được kiểm soát. Nhưng bài báo đưa tin sai rằng chỉ có Indonesia và Philipines cắt rate trong khu vực Đông Nam Á. Họ quên mất rằng, ở đây đã có một quốc gia còn dám cắt giảm lãi suất từ tháng 3, trước cả hai lần FED họp và tăng rate giai đoạn vừa rồi. SBV của Việt Nam rõ ràng đã đi trước các nước khác trong khu vực cả mấy bước chứ đừng đùa (hình 5).