15/05/2026
आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को मौद्रिक नीतिको तेस्रो त्रैमासिक समीक्षाको मुख्य सारांश:
प्रमुख उद्देश्य
नेपाल राष्ट्र बैंकको मुख्य लक्ष्य मूल्य स्थिरता, वित्तीय स्थायित्व कायम गर्दै आर्थिक वृद्धिलाई सहयोग गर्नु हो।
विश्व अर्थतन्त्र
पश्चिम एसियाको युद्धका कारण विश्व आपूर्ति श्रृंखला प्रभावित।
पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य बढेकोले विश्व मुद्रास्फीति बढ्ने जोखिम।
IMF अनुसार सन् २०२६ मा विश्व आर्थिक वृद्धि घटेर ३.१% रहने अनुमान।
भारतको आर्थिक वृद्धि ६.५% र चीनको ४.४% रहने प्रक्षेपण।
नेपालको आर्थिक अवस्था
१. मुद्रास्फीति
२०८२ चैतसम्म वार्षिक मुद्रास्फीति ४.४७%।
खाद्य मुद्रास्फीति ४.०१% र गैर-खाद्य ४.७२%।
मौद्रिक नीतिले राखेको ५% भित्र मुद्रास्फीति कायम।
२. बाह्य क्षेत्र
निर्यात १५.५% वृद्धि भई रु. २ खर्ब २२ अर्ब पुगेको।
आयात १३% वृद्धि भई रु. १४ खर्ब ९० अर्ब पुगेको।
व्यापार घाटा बढे पनि विप्रेषण (Remittance) ३९.१% ले वृद्धि।
चालु खाता र शोधनान्तर दुवै उच्च बचतमा।
विदेशी मुद्रा सञ्चिति अत्यन्त बलियो:
१५.४ महिनाको आयात धान्न पर्याप्त।
३. सरकारी वित्त
सरकारको कुल खर्च रु. १० खर्ब १९ अर्ब।
राजस्व संकलन रु. ८ खर्ब ८६ अर्ब।
सार्वजनिक ऋण परिचालन बढेको।
४. बैंकिङ तथा वित्तीय क्षेत्र
बैंकहरूमा लगानीयोग्य तरलता पर्याप्त।
निक्षेप र कर्जा दुवै वृद्धि भए पनि कर्जा विस्तार अपेक्षाकृत सुस्त।
ब्याजदर न्यून स्तरमा कायम।
NRB ले बजारबाट ठूलो परिमाणमा तरलता प्रशोचन गरिरहेको।
मौद्रिक नीतिको कार्यान्वयन स्थिति
मुद्रास्फीति लक्ष्यभित्र।
विदेशी विनिमय सञ्चिति लक्ष्यभन्दा धेरै बलियो।
बैंकिङ प्रणाली स्थिर अवस्थामा।
अधिकांश मौद्रिक नीति कार्यक्रम कार्यान्वयनमा रहेका।
समग्र निष्कर्ष
नेपालको अर्थतन्त्रमा सुधारका संकेत देखिए पनि:
निजी क्षेत्रको माग अझै कमजोर,
लगानी विस्तार अपेक्षित रूपमा बढ्न नसकेको,
बाह्य युद्ध र तेल मूल्यवृद्धिबाट जोखिम कायम रहेको उल्लेख गरिएको छ।
विप्रेषण वृद्धि, विदेशी मुद्रा सञ्चिति, न्यून मुद्रास्फीति,
बैंकिङ तरलता जस्ता सूचकहरूले अर्थतन्त्र तुलनात्मक रूपमा स्थिर र सकारात्मक दिशामा रहेको समीक्षा निष्कर्ष छ।
