22/05/2026
नेपाल सेयर बजार (NEPSE) को वर्तमान अवस्था, उतारचढाव र बजारको ट्रेन्डलाई विचार गर्दा, अहिलेको समयमा लगानीकर्ताहरूले तत्काल ध्यान दिनुपर्ने र गर्नुपर्ने मुख्य कुराहरू निम्नलिखित छन्:
१. कम्पनीको 'Fundamental' र वित्तीय विवरण हेर्ने
बजारमा हल्ला (Rumors) को पछि लाग्नुको साटो कम्पनीको वास्तविक वित्तीय अवस्था हेर्नुस्।
• कम्पनीको प्रतिसेयर आम्दानी (EPS), मूल्य आम्दानी अनुपात (P/E Ratio), र किताबी मूल्य (Book Value) कस्तो छ, अनिवार्य रूपमा चेक गर्नुहोस्।
• विशेष गरी हाइड्रोपावर र अन्य उत्पादनमूलक क्षेत्रका कम्पनीहरूमा लगानी गर्दा तिनीहरूको इन्पिए (Non-Performing Loans - NPL) वा ऋणको अवस्था र प्रतिफल दिन सक्ने क्षमता नियाल्नुहोला।
२. राम्रो लाभांश (Dividend) इतिहास भएका कम्पनी रोज्ने
यदि बजार अस्थिर छ भने, सुरक्षित रहने सबैभन्दा उत्तम उपाय भनेको नियमित रूपमा राम्रो बोनस सेयर वा नगद लाभांश दिइरहेका र बलियो 'Reserve' भएका कम्पनीहरू (जस्तै: केही वाणिज्य बैंक, माइक्रोफाइनान्स, वा स्थापित हाइड्रोपावर) मा केन्द्रित हुनु हो। यसले बजार घटेको बेला पनि तपाईंको लगानीलाई सुरक्षा दिन्छ।
३. 'Stop Loss' र 'Profit Booking' को नियम पालना गर्ने
सेयर किन्नु अगाडि नै आफ्नो रणनीति स्पष्ट बनाउनुहोस्:
• Stop Loss: यदि तपाईंले ट्रेडिङको लागि कुनै सेयर किन्नुभएको हो र त्यो सोचेभन्दा विपरीत घट्न थाल्यो भने, कति प्रतिशतसम्म घाटा सहने (जस्तै: ५% वा ७%) भन्ने तय गरेर तत्काल बाहिरिनुहोस् (Stop Loss)।
• Profit Booking: बजार बढेको बेला लोभमा परेर बस्नु भन्दा आफ्नो लक्ष्य पूरा हुने बित्तिकै केही नाफा सुरक्षित (Profit Book) गर्नु बुद्धिमानी हुन्छ।
४. 'Averaging' गर्दा सावधानी अपनाउने
कतिपय लगानीकर्ताले सेयरको मूल्य घट्ने बित्तिकै घाटा कम गर्न भन्दै थप सेयर किनेर 'Averaging' गर्छन्। तर, कमजोर वित्तीय अवस्था भएका वा लगातार ओरालो लागिरहेका कम्पनीमा एभरेजिङ गर्नु झन् घातक हुन सक्छ। केवल बलिया र भविष्य राम्रो भएका कम्पनीमा मात्र बजार घटेको बेला बिस्तारै थप्दै जानुहोला।
५. पोर्टफोलियो विविधीकरण (Diversification) गर्ने
आफ्नो सम्पूर्ण लगानी एउटै कम्पनी वा एउटै मात्र क्षेत्र (जस्तै: सबै पैसा हाइड्रोपावरमा मात्र वा सबै कमर्सियल बैंकमा मात्र) मा नलगाउनुहोस्। लगानीलाई विभिन्न क्षेत्रहरूमा बाँडेर राख्दा (Diversify गर्दा) एउटा क्षेत्र डुब्दा पनि अर्को क्षेत्रले सन्तुलन कायम राख्न मद्दत गर्छ।
६. नीतिगत निर्णय र नियमनकारी निकायको सूचनामा नजर राख्ने
नेपालको सेयर बजार नेपाल राष्ट्र बैंकको मौद्रिक नीति, धितोपत्र बोर्ड (SEBON), र नेप्सेका नीतिगत निर्णयहरूले धेरै प्रभावित हुन्छ। ब्याजदरको उतारचढाव र तरलता (Liquidity) को अवस्थालाई नियाल्नुहोस्, किनकि ब्याजदर घट्दा सामान्यतया सेयर बजारमा सकारात्मक प्रभाव पर्छ।
