05/09/2025
युवाको लगानी र विफलता: नेपालमा व्यवसायिक चुनौती
नेपाल स्वतन्त्र पहिचान बोकेको मुलुक हो। तर छिमेकी राष्ट्रहरू दिन प्रतिदिन सम्पन्न हुँदै गर्दा हाम्रो देश भने अझै पनि राजनीतिक अस्थिरता, कमजोर प्रशासनिक क्षमता र जिम्मेवारीहीनताका कारण पछाडि परिरहेको छ। सरकारी वा निजी दुवै संस्थामा कार्य सम्पादनको स्तर अपेक्षित छैन। यिनै कारणले गर्दा आज हजारौं युवा रोजगारी र सुरक्षित भविष्यको खोजीमा विदेशिन बाध्य भएका छन्।
यद्यपि, कतिपय युवाले विदेशमा सिकेका सीप र संचित पुँजी लिएर आफ्नो देशमै केही गर्ने, उद्यमी बन्ने र रोजगारी सिर्जना गर्ने उद्देश्यका साथ फर्कने निर्णय लिन्छन्। उनीहरूको चाहना प्रशंसनीय भए पनि धेरैजसो उद्यमहरू २–३ महिना वा १–२ वर्षमै धराशायी हुन्छन्। अन्ततः उनीहरू पुनः विदेशिन बाध्य हुन्छन्। प्रश्न उठ्छ—किन असफल हुन्छन् त यी लगानी?
प्रमुख कारणहरू
१. विदेशी मोडल, नेपाली सन्दर्भमा असफलता
विदेशमा देखिएको व्यवसायिक मोडललाई जस्ताको तस्तै नेपालमा लागू गर्दा सफलता नआउनु स्वाभाविक हो। किनभने त्यहाँको बजार संरचना, उपभोक्ता व्यवहार र जीवनशैली नेपालसँग मेल खान्न।
२. प्रणालीगत अन्तर
विदेशी शहरहरू व्यवस्थित, अनुशासित र नियमनमा आधारित हुन्छन्। त्यहाँ ग्राहकको पहुँच, सुविधा र आवश्यकता अनुसार व्यवसाय फस्टाउँछ। तर नेपालमा अव्यवस्थित शहरीकरण, अनौपचारिक बजार र नियमनको अभावले व्यवसायलाई चुनौती दिन्छ।
३. बजार अध्ययनको कमी
व्यवसाय सुरु गर्नुअघि ग्राहक पहिचान, बजार माग र प्रतिस्पर्धाको मूल्याङ्कन नगरी सिधै लगानी गर्नु विफलताको प्रमुख कारण हो। उपयुक्त स्थान, सही ग्राहक वर्ग र मागको पहिचान नगरे व्यवसाय टिक्न कठिन हुन्छ।
४. सामाजिक गतिविधिमा बढी समय खर्च
व्यवसाय सुरुवातमै निरन्तरता, लगनशीलता र अनुशासन अपरिहार्य हुन्छ। तर कतिपय उद्यमीले व्यवसायिक अनुशासन भन्दा बढी सामाजिक गतिविधिमा समय दिने गर्दा व्यवसाय कमजोर बन्न पुग्छ।
निष्कर्षमा नेपाल फर्केका युवाको लगानी असफल हुनु केवल व्यक्तिगत कमजोरीको परिणाम मात्र होइन, यो देशको प्रणालीगत कमजोरीसँग पनि गाँसिएको छ। व्यवस्थित नीतिगत सहयोग, प्रष्ट बजार अध्ययन, स्थानअनुकूल व्यवसाय छनोट र निरन्तर श्रमका साथ अघि बढेमा नेपालमै सफल उद्यमी बन्न सकिन्छ।
युवाको सीप, अनुभव र पुँजीलाई सही बाटोमा उपयोग गर्न सकेमा नेपाललाई सबल बनाउन सकिन्छ। यसरी मात्रै पुनः विदेशिनुपर्ने बाध्यता घटाउन सकिन्छ र युवाले आफ्नै भूमिमा स्थायित्वसहितको भविष्य निर्माण गर्न सक्छन्।
