22/05/2026
[English Below]
“ТХГН-ИЙН ХУРДАСГУУР” ХӨТӨЛБӨР АЛБАН ЁСООР ЭХЭЛЛЭЭ
Монголын Байгалийн Өв Сангаас тусгай хамгаалалттай газар нутгийн (ТХГН) хамгаалалтын захиргаадын менежментийг бэхжүүлэх, урт хугацааны чадавхыг нэмэгдүүлэх, жишиг ТХГН-ийг хөгжүүлэх зорилготой “ТХГН-ийн хурдасгуур” цогц хөтөлбөрийг 2026 оны 5-р сарын 22-нд албан ёсоор эхлүүллээ.
Тус хөтөлбөр нь Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яам, Дэ Нэйче Консерванси (TNC), Монголын Байгалийн Өв Сангийн хамтран хэрэгжүүлж буй “Өнө мөнхийн Монгол” байгаль хамгааллын байнгын санхүүжилтийн хөтөлбөрийн хүрээнд хэрэгжиж байна.
📌 Хөтөлбөрийн хүрээнд:
• Нийт 16.5 тэрбум хүртэлх төгрөгийн грантын санхүүжилт олгоно
• Нэг хамгаалалтын захиргаа 500 саяас 3 тэрбум хүртэлх төгрөгийн грант санхүүжилтийн дэмжлэг авах боломжтой
• Грантаас гадна техникийн туслалцаа, зөвлөх үйлчилгээ, чадавх бэхжүүлэх сургалт хэрэгжинэ
• Хөтөлбөр нь бэлэн байдлын болон менежмент сайжруулах гэсэн хоёр үе шаттай хэрэгжинэ
🌏 Хөтөлбөрийн онцлох үр дүнгээс:
• Өргөдөл гаргах боломжтой 40 хамгаалалтын захиргаанаас 36 нь грантын санал ирүүлэв
• Нийт өргөдлийг олон улсын итгэлцлийн сангийн жишгийн дагуу олон талуудын хөндлөнгийн хараат бус техникийн хорооны гишүүд үнэлэв
• Сонгон шалгарсан 15 хамгаалалтын захиргаа нь Монгол орны бүх экологийн бүс бүслүүр, ТХГН-ийн бүх ангиллыг төлөөлж байна
• Эдгээр захиргаадын хамгаалж буй газар нутаг нь улсын нийт тусгай хамгаалалттай талбайн 40 гаруй хувийг хамарч байна
• Улсын хэмжээнд ажиллаж буй 800 орчим байгаль хамгаалагчийн тал орчим хувь хөтөлбөрт хамрагдана
🤝 Нээлтийн үеэр Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд Ц.Сандаг-Очир ТХГН-ийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгад тусгагдсан үр дүнд суурилсан менежмент, тогтвортой санхүүжилт, орон нутгийн оролцоо зэрэг шинэ арга барилыг бодит хэрэгжилтийн түвшинд туршиж, жишиг загвар болгоход энэхүү хөтөлбөр чухал ач холбогдолтойг онцоллоо.
Мөн Монголын Байгалийн Өв Сангийн Удирдах зөвлөлийн дарга М.Болдоо ТХГН-ийн тогтвортой, үр дүнтэй менежментийг бий болгоход төр, орон нутаг, нутгийн иргэд, хувийн хэвшил болон олон улсын түншүүдийн хамтын ажиллагаа чухал болохыг тэмдэглэж, цаашид нутгийн иргэдэд түшиглэсэн байгалийн нөөцийн хамтын менежментийг дэмжих тусгайлсан грантын хөтөлбөрүүдийг үе шаттай хэрэгжүүлэхээр ажиллаж буйг мэдэгдлээ.
Хөтөлбөрийн онцлох хэсэг нь хамгаалалтын захиргаадын урт хугацааны менежментийг дэмжих шаталсан санхүүжилтийн механизм байх юм. Монголын Байгалийн Өв Сангийн Гүйцэтгэх захирал Э.Номиндарь хөтөлбөрийг танилцуулах үеэрээ хөтөлбөрийн санхүүжилт нь зөвхөн грантаар хязгаарлагдахгүй бөгөөд техникийн туслалцаа, чадавх бэхжүүлэх сургалт, мэргэжлийн зөвлөх үйлчилгээ зэрэг цогц дэмжлэгийг хамарна, мөн цаашлаад орон нутгийн хамгаалалттай газрууд, байгалийн нөөцийн хамтын менежментийг дэмжих грантууд, малчны ногоон шилжилтийн зээлийн хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх зэрэг олон ажлыг хэрэгжүүлнэ гэдгийг онцлов.
🌱 “ТХГН-ийн хурдасгуур” хөтөлбөрт хамрагдсан хамгаалалтын захиргаад IUCN-ийн Ногоон жагсаалт (Green List), METT зэрэг олон улсын үнэлгээний аргачлалд тулгуурлан менежментээ сайжруулж, манлайлал, тогтвортой аялал жуулчлал, газар зохион байгуулалтын чиглэлээр сургалт, туршлага солилцоонд хамрагдах юм.
Арга хэмжээг хааж Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яамны ТХГН-ийн Бодлогын газрын дарга Ц.Уранчимэг хэлсэн үгэндээ “ТХГН-ийн хурдасгуур" хөтөлбөр нь Монгол орны дахин давтагдашгүй байгалийн өвийг хамгаалах менежментийн шинэ жишгийг бий болгож, хамгаалалтын үр нөлөөг бодитоор нэмэгдүүлэх, цаашлаад сайн жишиг бүхий хамгаалалтын захиргаадыг хөгжүүлэх урт хугацааны тогтвортой үйл ажиллагааны эхлэл болно” хэмээн онцолсон юм.
🎉 Энэхүү хөтөлбөрт өргөдөл хүсэлтээ ирүүлсэн нийт хамгаалалтын захиргаад, техникийн үнэлгээ хийсэн гишүүд болон хамтран ажилласан нийт түнш байгууллагуудад талархал илэрхийлье.
Нийт шалгарсан хамгаалалтын захиргаад:
1. Ачит нуур-Дэвэлийн арлын байгалийн цогцолборт газрын хамгаалалтын захиргаа
2. Говийн их дархан цаазат газрын А хэсгийн хамгаалалтын захиргаа
3. Дарьгангын байгалийн цогцолборт газрын хамгаалалтын захиргаа
4. Зэд хантай бүтээлийн нурууны дархан цаазат газрын хамгаалалтын захиргаа
5. Их нартын байгалийн нөөц газрын хамгаалалтын захиргаа
6. Монгол Алтай нурууны улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргаа
7. Нөмрөгийн дархан цаазат газрын хамгаалалтын захиргаа
8. Орхоны хөндийн байгалийн цогцолборт газрын хамгаалалтын захиргаа
9. Отгонтэнгэрийн улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргаа
10. Увс нуурын ай савын улсын тусгай хамгаалалттай газар нутгийн хамгаалалтын захиргаа
11. Улаан тайгын улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргаа
12. Хан Хэнтийн улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргаа
13. Хангайн нурууны байгалийн цогцолборт газрын хамгаалалтын захиргаа
14. Хөвсгөлийн улсын тусгай хамгаалалттай газар нутгийн хамгаалалтын захиргаа
15. Хурх хүйтний хөндийн байгалийн нөөц газрын хамгаалалтын захиргаа
Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яам
The Nature Conservancy in Mongolia
-
THE PROTECTED AREAS ACCELERATOR PROGRAM HAS OFFICIALLY LAUNCHED
The Mongolian Nature's Legacy Foundation officially launched the comprehensive “PA Accelerator” program on May 22, 2026. The program aims to strengthen the management of Protected Area (PA) administrations, increase their long-term capacity, and develop model PAs.
This program is being implemented within the framework of the "Eternal Mongolia" permanent conservation financing initiative, jointly executed by the Ministry of Environment and Climate Change, The Nature Conservancy (TNC), and the Mongolian Nature's Legacy Foundation.
📌 Within the framework of the program:
• Up to 16.5 billion MNT in total grant funding will be awarded.
• A single protected area administration can receive grant funding support ranging from 500 million to 3 billion MNT.
• In addition to grants, technical assistance, consulting services, and capacity-building training will be provided.
• The program will be implemented in two phases: readiness and management improvement.
🌏 Highlights of the program's results:
• Out of 40 eligible protected area administrations, 36 submitted grant proposals.
• All applications were evaluated by an independent, multi-stakeholder technical committee in accordance with international trust fund standards.
• The 15 selected protected area administrations represent all ecological zones and belts of Mongolia, as well as all categories of PAs.
• The territories protected by these administrations cover over 40 percent of the country's total protected areas.
• About half of the nearly 800 rangers working nationwide will be involved in the program.
🤝 During the opening, Ts. Sandag-Ochir, Minister of Environment and Climate Change, emphasized the program's significance. He highlighted that it is crucial for practically testing and modeling new approaches, such as results-based management, sustainable financing, and local participation, that are reflected in the revised Law on Protected Areas.
Furthermore, M. Boldoo, Chairman of the Board of Directors of the Mongolian Nature's Legacy Foundation, noted that cooperation between the government, local authorities, communities, the private sector, and international partners is essential for establishing sustainable and effective PA management. He also announced that specific grant programs supporting community-based co-management of natural resources will be implemented in phases moving forward.
A core feature of the program is its tiered financing mechanism designed to support the long-term management of protected area administrations. During her presentation, E. Nomindari, Executive Director of the Mongolian Nature's Legacy Foundation, emphasized that the program's funding is not limited to grants. It includes comprehensive support such as technical assistance, capacity-building training, and professional consulting services. She also highlighted that many subsequent initiatives will follow, including grants to support locally protected areas and natural resource co-management, as well as a green transition loan program for herders.
🌱 Protected area administrations enrolled in the “PA Accelerator” program will improve their management based on international evaluation methodologies such as the IUCN Green List and METT. They will also participate in training and experience-sharing in leadership, sustainable tourism, and land management.
Closing the event, Ts. Uranchimeg, Director of the PA Policy Department at the Ministry of Environment and Climate Change, stated: “The Protected Areas Accelerator program will set a new management standard for protecting Mongolia's unique natural heritage, tangibly increase conservation effectiveness, and mark the beginning of long-term sustainable operations to develop model protected area administrations.”
🎉 We would like to express our gratitude to all the protected area administrations that submitted their applications, the technical evaluation committee members, and all our partner organizations.
The Selected Protected Area Administrations:
• Achit Lake-Devel Island National Park Administration
• Great Gobi Strictly Protected Area - Part A Administration
• Dariganga National Park Administration
• Zed-Khantai-Buteel Range Strictly Protected Area Administration
• Ikh Nart Nature Reserve Administration
• Mongol Altai Range State Protected Area Administration
• Numrug Strictly Protected Area Administration
• Orkhon Valley National Park Administration
• Otgontenger State Protected Area Administration
• Uvs Lake Basin State Protected Area Administration
• Ulaan Taiga State Protected Area Administration
• Khan Khentii State Protected Area Administration
• Khangai Range National Park Administration
• Khuvsgul State Protected Area Administration
• Khurkh-Khuiten Valley Nature Reserve Administration