12/08/2026
🙏 ခန္ဓာငါးပါး နဲ့ ဝိပဿနာ 🙏
……………………………..
🙏 မဟာသတိပဋ္ဌာန်လေးပါး တရားအားထုတ်သူအဖို့ သိရမယ့်တရားတွေထဲမှာ ခန္ဓာငါးပါး ပါပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဗုဒ္ဓဟောထားတဲ့ထဲက ဓမ္မနုပဿနာသတိပဋ္ဌာန် ဆင်ခြင်ခြင်းအပိုင်းမှာ ခန္ဓာငါးပါးကို ဆင်ခြင်ခြင်းဆိုတာပါပါတယ်။ ဘာကြောင့် ခန္ဓာငါးပါးကို ဆင်ခြင်ရတာလဲ။
🙏 အဓိကကတော့ -
လက်ရှိရှိနေတဲ့ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ ဒီခန္ဓာဟာ “ငါ” “ငါ့ဟာ” ဆိုတဲ့ အတ္တကင်းစေရန်။
ရုပ်နဲ့နာမ်မှာ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ သဘောတရားလေးတွေကို ခွဲခြားပြီးရှင်းရှင်းလင်းလင်းမြင်နိုင်ရန်။
ရုပ်နာမ်မှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ လက္ခဏာကိုကြည့်ပြီး သက်ဆိုင်ရာအစုအဝေးကို သိရှိနိုင်ရန် ဖြစ်ပြီး
အဆုံးမှာ ခန္ဓာငါးပါးစလုံးသည် အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ ဖြစ်ကြောင်း ထိုးသွင်းသိမြင်နိုင်ရန်ဖြစ်ပါတယ်။
🙏 ခန္ဓာငါးပါးဆိုတာဘာလဲ။
ခန္ဓာ ဆိုတာ အစုအဝေး၊ ငါးပါး ကတော့ ငါးခုပေါ့။ အဓိကလက္ခဏာသဘောတရားတွေကို တူရာတူရာစုထားတဲ့ အစုအဝေးငါးခု လို့မှတ်ထားလို့ရပါတယ်။ ဒီအစုအဝေးငါးခုရဲ့ ခန္ဓာအမည်ကတော့ -
၁) ရူပက္ခန္ဓာ
၂) ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
၃) သညာက္ခန္ဓာ
၄) သင်္ခါရက္ခန္ဓာ
၅) ဝိညာဏက္ခန္ဓာ တို့ပဲဖြစ်ပါတယ်။
ခန္ဓာငါးပါး ကို ရုပ်တရားနဲ့ဆိုင်တဲ့အစုအဝေးဖြစ်တဲ့ ရုပ်ခန္ဓာ(၁)ပါး
စိတ်၊ စေတသိတ် နဲ့ဆိုင်တဲ့ နာမ်တရားအစုအဝေးဖြစ်တဲ့ နာမ်ခန္ဓာ(၄)ပါး ဆိုပြီး ခွဲပြီးနားလည်နိုင်ပါတယ်။
🙏 ခန္ဓာငါးပါးရဲ့အသေးစိတ်ကို သိချင်ရင်တော့ ရုပ်ပရမတ်(၂၈)ပါး၊ စိတ်(၈၉)ပါး သို့မဟုတ် (၁၂၁)ပါး နဲ့ စေတသိတ်(၅၂)ပါး စတာတွေကို အဘိဓမ္မာထဲမှာ တခုချင်းစီသွားရောက်လေ့လာနိုင်ပါတယ်။
ဒီမှာတော့ မဟာသတိပဋ္ဌာန်အားထုတ်ခြင်းဖြင့် ချည်းကပ်မှာမို့ မိမိသဏ္ဍာန်မှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ သဘောတရား နဲ့ လက္ခဏာတွေကိုသိရင်ရပါပြီ။ တကယ်အားထုတ်တဲ့အခါမှာလည်း ဒါတွေပဲတွေ့မှာပါ။ ပြီးမှ ဓမ္မနုပဿနာသတိပဋ္ဌာန်အနေနဲ့ ဒီသဘောတရားလေးက ဘာခန္ဓာလေးပါလားဆိုပြီး ပြန်ဆင်ခြင်နိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့်
ရူပက္ခန္ဓာ ဟာ ရုပ်တရားနဲ့သက်ဆိုင်တဲ့သဘောအားလုံး အစုအဝေး၊
ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဟာ ခံစားမှုနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့သဘောအားလုံး အစုအဝေး၊
သညာက္ခန္ဓာ ဟာ မှတ်သားမှုနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့သဘောအားလုံး အစုအဝေး၊
သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဟာ လှုံဆောင်ခြင်း၊ စေ့ဆော်ခြင်းနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့သဘောအားလုံး အစုအဝေး၊
ဝိညာဏက္ခန္ဓာ ဟာ စိတ်ဆိုတဲ့ နာမ်တရားနဲ့သက်ဆိုင်တဲ့သဘောအားလုံး အစုအဝေး ဆိုပြီး
အကျဉ်းအားဖြင့် နားလည်ထားလို့ရပါတယ်။
🙏 ခန္ဓာငါးပါး နဲ့ ဝိပဿနာ 🙏
🙏 တချို့ကျတော့လည်း ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်းပွားများတဲ့အခါ ခန္ဓာငါးပါးကို ရှုရမယ်လို့ ဆိုကြပါတယ်။ ခန္ဓာငါးပါးရဲ့ ပရမတ်တွေကို အသေးစိတ်သိဖို့လိုမယ်လို့ ဆိုကြပါတယ်။ အဲ့ဒီ ပရမတ်တွေကို ရှုရတာလို့ဆိုတယ်။
စာရေးသူအနေနဲ့ကတော့ ခန္ဓာငါးပါးကို ဘယ်လိုရှုရတာလဲဆိုတာကို သေချာမသိပါ။
အခုရူပက္ခန္ဓာကိုရှုမယ်၊ ဝေဒနာပေါ်လာရင် ဝေဒနာက္ခန္ဓာကိုရှုမယ် အဲ့လိုခွဲခြားပြီး ရှုတာလားတော့မသိဘူးပေါ့။
စာဖတ်သူ ဓမ္မမိတ်ဆွေများ၊ ယောဂီသူတော်စင်များ ခန္ဓာငါးပါးကို ဘယ်လိုရှုတာလဲဆိုတာသိရင် ပြောပြပေးပါ။
🙏 စာရေးသူအနေနဲ့ကတော့
ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်းပွားများအားထုတ်တယ်ဆိုတာ အရင်ပြောဖူးတဲ့
ပထမအဆင့် သတိဖြင့် သိမှတ်ခြင်း
ဒုတိယအဆင့် သမာဓိဖြင့် ရှုမှတ်ခြင်း
နောက်ဆုံးအဆင့် ပညာဖြင့် ထိုးဖောက်သိမြင်ခြင်း ဆိုတဲ့ အဆင့်(၃)ဆင့်ကို ဖော်ဆောင်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်ပါ။
🙏 ဝိပဿနာလုပ်ငန်းစဉ်ကို လေ့လာသင်ယူသည့်အပိုင်း နှင့် လေ့ကျင့်ပွားများသည့်အပိုင်း ဆိုပြီး(၂)ပိုင်းပြန်ခွဲလို့ရပါတယ်။
စာဖတ်၊ တရားနာ၊ တတ်သိသော အတွေ့အကြုံရင့်သော ပုဂ္ဂိုလ်များထံမေးမြန်းခြင်း စတဲ့ သုတအသိတိုးပွားအောင်လုပ်ခြင်းက လေ့လာသင်ယူသည့်အပိုင်းလို့ဆိုလိုပါတယ်။
လေ့ကျင့်၊ ပွားများသည့်အပိုင်းကတော့ မဟာသတိပဋ္ဌာန်တရားအားထုတ်ခြင်းကို ဆိုလိုပါတယ်။
စာရေးသူကတော့ လေ့လာသင်ယူခြင်းထက် လေ့ကျင့်ပွားများအားထုတ်ခြင်းကို ပိုပြီးဦးစားပေးပါတယ်။
ဒါကြောင့် ခန္ဓာငါးပါးနဲ့ ပတ်သက်လာရင် ခန္ဓာတစ်ခုချင်းစီရဲ့ အသေးစိတ်ကို လေ့လာတာထက်
သတိပဋ္ဌာန်အားထုတ်ခြင်းဖြင့် ဖြစ်ကြောင်းပျက်ကြောင်းသဘောတွေကို ရှုမှတ်ရင်း၊ ဒီဖြစ်ကြောင်းတရားလေးကတော့ ရူပက္ခန္ဓာ၊ ဒီပျက်ကြောင်းတရားလေးက ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ပါလားဆိုပြီး ဖြစ်စဉ်တခုစီတိုင်းမှာ ရုပ်နာမ်ခန္ဓာငါးပါးဟာ ပါဝင်နေတာကို ပြန်ပြီးဆင်ခြင်ခြင်းက ပိုပြီးနားလည်စေပါတယ်။
🙏 ပိုရှင်းသွားအောင် ဝင်လေ–ထွက်လေကို အာနာပါနသတိနဲ့ ရှုမှတ်နေရာကနေ ခန္ဓာငါးပါးကို တစ်ပါးချင်းစီ ဘယ်လိုမြင်နိုင်သလဲ ဆိုတာ ဥပမာနဲ့ ခွဲပြပါမယ်။
နှာခေါင်းကနေ လေလေးဝင်သွားလိုက်၊ လေလေးပြန်ထွက်လာလိုက်။
နှာခေါင်း နဲ့ လေတို့ဟာ ရူပက္ခခန္ဓာရဲ့ ပညတ်အမည်တွေလို့ပြောလို့ရပါတယ်။
ဝင်သွားတဲ့လေလေးက အေးကနဲပဲ၊ ပြန်ထွက်လာတဲ့လေက ပူကနဲပဲဆိုတာတွေက ရူပက္ခန္ဓာရဲ့ ပရမတ်သဘောလို့မှတ်ယူနိုင်ပါတယ်။
ရှူသွင်းလိုက်တဲ့လေလေးအေးကနဲဖြစ်သွားလို့ သာယာသွားတာ၊
ပြန်ရှူထုတ်လိုက်တဲ့လေလေးက ပူကနဲဖြစ်သွားလို့ ပေါ့ပါးသွားတာတွေက ဝေဒနာက္ခန္ဓာရဲ့ သဘောတွေပါလို့မှတ်ယူနိုင်ပါတယ်။
ဒါကလေပူ၊ ဒါကလေအေး၊ ဒါကဝင်လေ၊ ဒါကထွက်လေ ဆိုပြီး ခွဲခြားသိနေတာက သညာက္ခန္ဓာရဲ့ သဘောလို့မှတ်ယူနိုင်ပါတယ်။
အသက်ရှူသွင်းလိုက်ပြီး ချက်ချင်းပြန်ရှူထုတ်မယ်၊ မဟုတ်ရင်လည်း ခဏလေးအောင့်ထားမယ်၊ ကြာကြာမအောင့်နိုင်တော့ ပြန်ရှူထုတ်ချင်တယ်၊ ရှူထုတ်လိုက်ပြီး ပြန်မရှူသွင်းလို့လည်းမရစတဲ့သဘောတွေက သင်္ခါရက္ခန္ဓာရဲ့ သဘောတွေလို့ မှတ်ယူနိုင်ပါတယ်။
ဝင်လေ၊ ထွက်လေ၊ ပူတယ်၊ အေးတယ် ဖြစ်တိုင်းသိနေတာက ဝိညာဏက္ခန္ဓာ လို့မှတ်ယူနိုင်ပါတယ်။
🙏 ဥပမာကို အတိုချုပ်ရရင် -
ဝင်လေ၊ ထွက်လေ ရုပ်သဘောက (ရူပက္ခန္ဓာ)
ဝင်လေ၊ ထွက်လေရှုရင်း ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ခံစားမှုက (ဝေဒနာက္ခန္ဓာ)
ဝင်လေ၊ ထွက်လေဆိုပြီး ခွဲခြားမှတ်ယူနေတာက (သညာက္ခန္ဓာ)
ဝင်လေ၊ ထွက်လေရှုရင်း ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ စိတ်ရဲ့တုန့်ပြန်မှုသဘောက (သင်္ခါရက္ခန္ဓာ)
ဝင်လေ၊ ထွက်လေကို သိနေတာကအစ ဒီဖြစ်စဉ်အားလုံးတစ်ခုချင်းစီကို သိနေတာက (ဝိညာဏက္ခန္ဓာ) ဆိုပြီး ဆင်ခြင်နိုင်ပါတယ်။
ဒီမှာ ရူပက္ခန္ဓာရဲ့သဘောကိုရှုမယ်၊ ဝေဒနာက္ခန္ဓာရဲ့သဘောကိုရှုမယ် ဆိုပြီး စိတ်ကူးနဲ့ခွဲတာမဟုတ်ပဲ၊ သဘာဝအတိုင်း ဝင်လေ-ထွက်လေကို ရှုမှတ်ရင်း ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ သဘောတရားလေးတွေကို ပြန်ပြီးဆင်ခြင်ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
ကာယနုပဿနာသတိပဋ္ဌာန်အားထုတ်ခြင်း၊
ဝေဒနာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာန်အားထုတ်ခြင်း၊
စိတ္တာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာန်အားထုတ်ခြင်းဖြင့် ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ သဘောတရားတွေကို ဓမ္မနုပဿနာသတိဋ္ဌာန်ဖြင့် ဆင်ခြင်ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
ဘယ်လိုပဲ ရှုမှတ်ရှုမှတ် အဓိက နောက်ဆုံးမှာ ဒီခန္ဓာတွေဟာ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ ဆိုပြီး ပညာနဲ့ထိုးသွင်းသိမြင်နိုင်ဖို့ပဲလိုပါတယ်။
🙏 ဒီလောက်ဆို ခန္ဓာငါးပါး တစ်ခုချင်းစီအသေးစိတ်မသိပဲ မဟာသတိပဋ္ဌာန်လေးပါးဖြင့် ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်းတရားအားထုတ်နိုင်လိမ့်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။ ခန္ဓာငါးပါးနဲ့ပတ်သက်ပြီး
ဒီလောက်နဲ့ မလုံလောက်ဘူးလို့ ယူဆရင်လည်း ဒီထက်ပို အသေးစိတ်ကို ဆက်ပြီးလေ့လာချင်တယ်ဆိုရင်လည်း လေ့လာနိုင်ပါတယ်။ လမ်းပြမြေပုံကို အသေးစိတ်အလွတ်ကျက်ပြီး ကိုယ်တိုင်လျှောက်လှမ်းဖို့တော့မမေ့ပါနဲ့။
🙏🙏🙏
အားလုံးပဲ သတိပဋ္ဌာန်တရားအားထုတ်ခြင်းဖြင့် ဝိပဿနာဉာဏ်များရင့်ကျက်ပြီး မဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ်များရရှိကြပါစေ။
သဗ္ဗေသင်္ခါရာ အနိစ္စာ
သဗ္ဗေသင်္ခါရာ ဒုက္ခာ
သဗ္ဗေဓမ္မာ အနတ္တာ
🙏🙏🙏
