Deepak Jadhav

07/04/2023

I have reached 1.5K followers! Thank you for your continued support. I could not have done it without each of you. 🙏🤗🎉

26/04/2019

Open a Demat account with Angel Broking and stand a chance to win a camera. Click here to know more https://www.urlspot.co/yyoxt

24/04/2019

Open a Demat account with Angel Broking and stand a chance to win a camera. Click here to know more https://www.urlspot.co/20du8

20/04/2019

Open a Demat account with Angel Broking and stand a chance to win . Click here to know more https://www.urlspot.co/szdjl

17/04/2019

Open a Demat account with Angel Broking and stand a chance to win . Click here to know more https://www.urlspot.co/lswxn

31/03/2019

*प्रेम आणि चाळीशी..*

अत्यंत निर्लज्ज नातं असतं हे नवरा- बायकोचं. भांड भांड भांडून पुन्हा थोडय़ा वेळाने एकत्र झोपतात. स्लिपिंग विथ द एनिमी. छी:!’ समोरच्या चाळिशीच्या स्त्रीने ज्या संतापाने हे उद्गार काढले ते ऐकून मी अवाक् झालो. संताप मी समजू शकतो पण एवढा तिरस्कार! एका नवरा- बायकोच्या भांडणात वैतागून नवरा म्हणाला, ‘‘मी मोठी चूक केली की तुला नीट न बघताच लग्नाला हो म्हटलं.’’ त्यावर बायकोही चिडून बोलली, ‘‘माझी हिमत तर बघ, मी तर तुला बघूनही हो म्हटलं! ही तर माझी केवढी मोठी घोडचूक झाली!’’

पती- पत्नी नातं हे मॅनमेड, मानवनिर्मित. त्यात कितीतरी अपेक्षा ठेवून आपल्या समाजात लोक जगत असतात! सर्व अपेक्षा काळाच्या ओघात कधी वाहून जातात हे त्यांना लक्षातही येत नाही. सध्या तर त्यातून आत्मसन्मानाच्या जागृतीचा काळ. व्यक्तिस्वातंत्र्याच्या हक्काचा काळ. म्हणूनच जोडीदाराकडून जेव्हा अपेक्षापूर्ती होत नाही तेव्हा असा संताप होणे स्वाभाविक आहे. पण त्याच्या जोडीला जी तिरस्काराची भावना प्रामुख्याने लक्षात येत होती त्यातून त्या व्यक्तीला लग्नाच्या नात्याचा खरा अर्थ लक्षात आलेला नव्हता हेच खरे.

आपण या जगात जे येतो आणि ज्या पद्धतीने शेवटपर्यंत जगत असतो ते कुठल्या न् कुठल्या तरी नात्याचे लेबल लावूनच.

अमुक व्यक्तीचे मूल म्हणून अथवा अमुक व्यक्तीचे नवरा किंवा बायको म्हणून. नाही तर अमुक व्यक्तीचे आई- वडील म्हणून. मानवी संस्कृतीमध्ये या सर्व नात्यांचा उगम होतो तो लग्न या संस्थेतून. त्या लग्न नात्याचा एवढा तिरस्कार खरंच करावा? यात निश्चितच काहीतरी गफलत होतेय हे मला जाणवत होते. म्हणूनच काही वेळा सांगितले जाते की, आशावादी व्यक्ती ती जी कधी ना कधी लग्न होईल या आशेवर जगत असते. तर निराशावादी व्यक्ती म्हणजे लग्न झालेली आशावादी व्यक्ती. हा दोष लग्नसंस्थेचा नसून त्याविषयी पुरेसे ज्ञान नसणाऱ्या त्या निराश झालेल्या स्त्रीचा होता.

माणसं लग्न का करतात, तर अनुभवाचा अभाव! मग ते घटस्फोट का घेतात, तर संयमाचा अभाव!! व ते पुन्हा लग्न का करतात तर स्मरणशक्तीचा अभाव!! असे जरी म्हटले तरी अनुभव जर सुखकर करता येत असेल तर पुढील गोष्टी टाळता येतातच. लग्न कुठल्याही प्रकारचे असो नियोजित, कुटुंबसंमत विवाह किंवा प्रेमविवाह, त्या विवाहात या नातेपरिपक्वतेतूनच साहचर्य प्रेमाचा, कम्पॅनियनशिप प्रेमाचा उगम होतो. या प्रेमाचे दोन गुणविशेष असतात- शृंगारिकता आणि जिव्हाळा. या दोन्ही गुणविशेषांना निर्माण करून जपल्यास ते पती- पत्नी नाते विशेषत्वाने दृढ होत असते. पण प्रत्यक्षात मात्र शंभर पत्रिका बघून बरोबर जिच्याशी आपले जुळणार नाही अशीच पत्रिका आपण कशी निवडली याचे कालांतराने आपल्याला आश्चर्य वाटत राहते. याचे कारण म्हणजे सतत घडणारा विसंवाद.

पती- पत्नींमधील विसंवादाचे मूळ असते त्या व्यक्तीच्या स्वकेंद्रित विचारप्राधान्यांना. ‘भगवान सब का भला कर, पर शुरुआत मुझसे कर’ ही प्रवृत्ती सतत बाळगल्याने मला सुखकर असेल, मान्य असेल तर ठीक नाहीतर जोडीदाराने त्याच्या मनातील विचार सोडून द्यावेत या स्वार्थी वृत्तीचा जन्म होतो. जोडीदाराकडून होणाऱ्या अपेक्षाभंगामुळे निर्माण होणारी नाराजी जेव्हा तुम्हाला सहनशीलतेकडून असह्य़तेच्या राज्यात घेऊन जाते तेव्हा तुमचा ताळ सुटतो. त्यातून रागाचा जन्म होतो. आता इथेच रिलेशनल मॅच्युरिटीचा वापर करणे जरुरीचे असते. राग हा लटका, खोटाखोटा ठेवण्याची सवय करणे नितांत गरजेचे असते. जेवढय़ास तेवढा. राग हा रुसवा असावा, संताप नव्हे. हे समजून उमजून घेतले तर सवयीने ते जमायलाही लागते. हिस्टेरियासारखे उद्रेक तुम्ही टाळू शकाल.

विसंवादाला बोथट करणे हे यामुळे जमू लागेल.

जोडीदाराविषयीच्या रागाने उद्ध्वस्त होणाऱ्या कामजीवनाला सांभाळणे ही तारेवरची कसरत असते.
स्त्री-पुरुषांची मनोलैंगिकता ही पूर्णपणे नसíगकत:च भिन्न असते. स्त्रीची पुष्कळ स्वप्ने असतात आणि ती ‘सर्व’ स्वप्ने एकाच व्यक्तीकडून पूर्ण व्हावीत अशी तिची ‘भाबडी’ आशा असते, तर पुरुषाचे एकच स्वप्न असते आणि ते प्रत्येक स्त्रीकडून पूर्ण व्हावे अशी त्याची ‘आदर्शवादी’ आशा असते.
चाळिशी हा आयुष्यातील महत्त्वाचा टप्पा. तारुण्याची सळसळ कमी होत असते. त्याच त्याच गोष्टींचा कंटाळा येऊन नीरसता वाटत असते. वयाची चाळिशी ही आयुष्याची सेकंड इनिंग. परंतु हा पती-पत्नी नात्यातील नावीन्य ओसरलेला काळ. अस्मितांचा, इगोंचा संघर्ष होण्याचा काळ. पण जीवन जसे रटाळ करणारा तसेच तो रोमांचकता शोधण्याचाही काळ असतो.

‘जगातील सगळय़ात उत्तम मूल आपलं असतं आणि सगळय़ात उत्तम जोडीदार दुसऱ्याचा असतो’ असे वाटण्याचा हा काळ! त्यातून स्त्री व पुरुष यांची स्त्री-पुरुष संबंधातील मनोलैंगिकता ही पूर्णपणे नसíगकत:च भिन्न असते याची जाणीवच त्या दोघांनाही नसते. ना कोणी शिकवत असते. स्त्रीची पुष्कळ स्वप्ने असतात आणि ती ‘सर्व’ स्वप्ने एकाच व्यक्तीकडून पूर्ण व्हावीत अशी तिची ‘भाबडी’ आशा असते, तर पुरुषाचे एकच स्वप्न असते आणि ते प्रत्येक स्त्रीकडून पूर्ण व्हावे अशी त्याची ‘आदर्शवादी’ आशा असते. दुसऱ्याच्या बागेतील गुलाब सुंदर वाटतो पण त्याचे ‘काटे’ आपल्याला कळलेले नसतात हेही सत्य असते. या अज्ञानातूनच नात्यात गोंधळ सुरू होतो.

दुर्दैवाने वयाच्या कंटाळवाण्या चाळिशीच्या काळापूर्वीच कामजीवनातील चाळिशी येत असल्याने रोमांचकता नात्यात आणण्याचा मार्गच बरेचदा खुंटतो. म्हणून नात्यातील प्रेमाचा ओलावा व सेक्सचा रोमांच चाळिशीनंतरही आणणे व टिकवणे अत्यंत गरजेचे असते.

दाम्पत्याच्या कामजीवनावर सेक्सच्या क्रियेतील अडथळे इतर बाबींवरही अवलंबून असतात.

नात्यातील प्रेमाचा ओलावा कमी करणारा दाम्पत्याचा सर्वात जिव्हाळय़ाचा छंद म्हणजे वादविवाद करणे. काळाच्या ओघात या नात्यात संवाद कमी आणि वाद जास्त हे वास्तव जन्माला येत असतं. साध्या साध्या ‘संवादा’चा ओघ शेवटी वादाच्या मदानात पसरून त्याचे पात्र रुंदावून तिची ‘वादावादी’ नदी बनते व अशा अनेक नद्या बनून त्या शेवटी काही वेळा ‘तिरस्कारा’च्या महासागराला जाऊन मिळतात. एकदा नवरा-बायकोच्या संवादात नवऱ्याने उत्सुकतेने बायकोला विचारले, ‘तुला असं कधी वाटलं का गं की, माझं लग्न दुसऱ्या कुणाशी झालं असतं तर बरं झालं असतं!?’ बायकोने सुस्कारा टाकीत म्हटलं, ‘छे रे. मला असं स्वप्नातही वाटलं नाही.’ नवरा खूश होऊन म्हणाला, ‘काय म्हणतेस? खरं??’ बायकोनेही लांब श्वास घेत पुन्हा म्हटलं, ‘हो ना! मी कशाला दुसरीचं वाईट चिंतू!?’ झाला वाद सुरू.

वादविवाद हा विवाहितांच्या आयुष्याचा अविभाज्य भाग असतो. पण किती टोकापर्यंत तो न्यायचा याचेही भान नवराबायको यांनी ठेवले पाहिजे. वादाने उष्णता बाहेर पडते तर संवादाने प्रकाश. जवळजवळ नव्वद टक्के वाद हे किरकोळ गोष्टीवरून होत असतात. नंतर विचार केला तर आपण फालतू कारणांवरून वाद केला असे त्या दोघांच्याही लक्षात येईल. टोकाला जाणारे वाद होत असतील तर त्याला दोघेही जबाबदार असतात. पण पुन्हा दोघे हे वाद विसरून एकत्र येत असतील तर त्यांच्या नात्यातील लवचिकता त्यांनी टिकवली आहे असे म्हटले पाहिजे. हे त्या दोघांनाही उलट अभिमानास्पद आहे. म्हणून वरील स्त्रीने उच्चारलेल्या वाक्यावरून तिला पती-पत्नी नात्यातील ही लवचिकता न कळल्याचे लक्षात येते. उलट ही लवचिकताच अशा नात्यांना पोषक असते. नात्यातील अशी लवचिकता साहचर्य प्रेमामुळे शक्य होत असते. दाम्पत्यांच्या कामजीवनालाही असे साहचर्य प्रेम खूपच पूरक असते. किंबहुना अत्यावश्यक असते.

अपेक्षाभंगाचे फटके व वास्तवाचे चटके बसल्याने लला-मजनूसारखे आकर्षण प्रेम कधीच उडून जात असते. पण टिकून राहात असते ते परिपक्व साहचर्य प्रेम.

कामजीवनावर याचा सकारात्मक परिणाम होत असतो.
पण लग्न मुळातच सततच्या सहवासाचे नाते. चोवीस तासांच्या एकत्रपणामुळे जोडीदाराच्या व्यक्तिमत्त्वाच्या न आवडणाऱ्या, नकारात्मक पलूंच्या दर्शनाने मन उद्विग्न होत असते. संताप येत असतो. त्यांच्याशी जुळवून घेता घेता कित्येकदा तारेवरची कसरतही करावी लागते. काही वेळा जुळवून घेणे शक्यही होत नाही. हे सर्व जरी मान्य केले तरी त्यामुळे निर्माण होणाऱ्या राग, संताप, चीड या मूलभूत प्रतिसादात्मक नकारात्मक भावनांना आवर घालून त्यांचा निचरा करणे अत्यावश्यक असतेच. तसे जर करता आले नाही तर त्या भावनांचे रूपांतर द्वेषात होते. जोडीदाराविषयीचा असा द्वेष सतत खदखदत राहिला तर जोडीदाराच्या क्षुल्लक चुकांच्या वेळीसुद्धा त्याचा स्फोट होतो. जोडीदाराच्या किरकोळ वाटणाऱ्या चुकांच्या वेळीसुद्धा हिस्टेरिया का होतो हे लक्षात येईल. हे सर्व टाळता येते. त्यासाठी आवश्यक असते ती परिपक्वता, मॅच्युरिटी.

जी कष्टानेच मिळवता येते.
कामजीवनावर खोलवर परिणाम करणाऱ्या राग, द्वेष, चीड, संताप, मत्सर, असूया यांसारख्या नकारात्मक भावनांचे वैशिष्टय़ म्हणजे त्या उपजतच प्रत्येक प्राणिमात्रामध्ये क्षणार्धात निर्माण होत असतात, त्यांची निर्मिती टाळता येत नाही. या सर्व नकारात्मक भावनांना दाबून न टाकता नियंत्रित करायला शिकणे म्हणजेच परिपक्वता. जेव्हा व्यक्ती ही नियंत्रणाची कला स्वत:मध्ये पूर्णत्वाने विकसित करून प्रत्येक प्रसंगी त्याचा वापर करू शकण्याची सहजवृत्ती निर्माण करते, अशा वृत्तीलाच संतवृत्ती म्हणतात. आपण सर्वसामान्य माणसं, आपण काही संत नाही, परंतु काही प्रमाणात तरी प्रत्येक विवाहित स्त्री-पुरुषाने जाणीवपूर्वक कष्टाने व्यावहारिक पातळीवर हा सराव करणे गरजेचे आहे. आणि ते शक्यही असते. नात्यामधल्या अशा आवश्यक असणाऱ्या परिपक्वतेलाच मी म्हणतो रिलेशनल मॅच्युरिटी.

जगातील सगळय़ात जास्त अंतर दोन ध्रुवांमधे नसून जवळ असूनही संवादाचा अभाव असणाऱ्या पती-पत्नींमध्ये असते. म्हणूनच विसंवादाचे महत्त्वाचे कारण म्हणजे पती-पत्नींमध्ये संवादाची क्षमता कमी असणे, नसणे किंवा दोघांच्याही संवादाचे स्तर वेगवेगळे असणे. संवाद म्हणजे आपले विचार आणि भावना जोडीदारापर्यंत पोचवणे. ते योग्य पद्धतीने करणे ही एक कला आहे. आपण एक सांगत असतो जोडीदार वेगळेच ऐकत, समजत असतो. हे सर्वसाधारणपणे घडत असतेच. पण लक्षपूर्वक ऐकणे हे जवळीकीच्या नात्यात घडते. संवाद करणे ही एक कला आहे. आपला मुद्दा जोडीदारावर ठसवणे हा प्रत्येक पती-पत्नीचा स्वभावधर्म आहे. आणि तो मुद्दा समजावून न घेणे ही जोडीदाराची उपजतवृत्ती असते. तुमचा मुद्दा जोडीदाराला पटवायचा असेल तर पहिल्यांदा त्याने तो ऐकला पाहिजे अशी परिस्थिती निर्माण करा.

दाम्पत्यातील विसंवादाचे कारण आíथकही असू शकते. हे नातं ‘अर्थपूर्ण’ बनणे हे जरी आवश्यक असलं तरी आíथक कामना ही आíथक वास्तवाशी संबंधित असावी. हमसून हमसून रडायचीच वेळ आली तर फूटपाथवर बसून रडण्यापेक्षा मर्सडिीजमधे रडायला बरं वाटत असले तरी पसा हे साधन आहे साध्य नाही हे विसरता कामा नये.
ऑफिसजवळच्या भिकाऱ्याला नेहमी पसे देणाऱ्या तरुणाला एकदा त्या भिकाऱ्याने थांबवून विचारले, ‘काय साहेब, नेहमी पाच रुपये देता. आज दोनच रुपये?’ त्या तरुणानेही चेहरा पाडून त्या भिकाऱ्याला सांगितले, ‘काय करणार बाबा, आता माझं लग्न झालंय!’ ते ऐकून तो भिकारी म्हणाला,‘बस का! म्हणून काय माझ्या पशावर चन करायची?’ यशस्वी नवरा तो जो बायको खर्च करते त्यापेक्षा जास्त कमवू शकतो, आणि यशस्वी बायको ती जी असा नवरा मिळवते. (पण प्रत्यक्षात या मापदंडानुसार सर्वसामान्यांमध्ये बहुतांशी नवरा-बायकोही अपयशी असतात असे म्हणायला काही हरकत नाही.)

✒✒✒dj

31/03/2019

आपल्यापैकी अनेकांच्या घरात एखाद्या छोट्याश्या बाटलीत किंवा कुंडीत एक रोपट बघायला मिळत. जे रोपट सूर्याच्या प्रकाशाविना देखील फार काळापर्यंत हिरवेगार राहत.

*‘मनी प्लांट’*

मनी प्लांट एक असं झाड आहे जे अनेक लोकं आपल्या घरात लावतात, यामागे त्यांचा असा विश्वास असतो की, याने त्यांच्या घरात कधी पैश्यांची कमी राहणार नाही. या झाडामुळे घरात सुख, समृद्धी आणि शांती येईल असे लोकं मानतात. पण या झाडाला मनी प्लांट हे नावं कसे पडले आणि या झाडाचा सुख, समृद्धीशी नेमका काय संबंध आहे?

मनी प्लांट विषयी एक लोककथा खूप प्रचलित आहे…

एकदा ताईवानमध्ये एक गरीब शेतकरी होता. खूप कष्ट घेऊनही त्याची प्रगती होत नव्हती, तो ज्या सुख-समृद्धी करिता दिवसरात्र मेहनत करायचा ती त्याच्यापासून नेहमीच दूर राहायची.
त्यामुळे तो हताश-निराश राहायला लागला. एकेदिवशी त्याला त्याच्या शेतात एक रोपट सापडलं, शेतकऱ्याने त्या रोपाला उचलले आणि ते त्याने आपल्या घरी नेले. घरी जाऊन त्याने ते रोप घराच्या बाहेरील मातीत लावले. त्याच्या लक्षात आले की, हे रोपट अतिशय लवचिक आहे आणि ते बिना देखभालीचेही स्वत:हून वाढत आहे.
हे झाड ज्याप्रकारे स्वताहून वाढत होत, यामुळे त्या शेतकऱ्याला प्रेरणा मिळाली. या झाडाच्या स्वताहून वाढण्याच्या कलेने शेतकऱ्याला काम करण्याची एक नवीन उर्जा मिळाली.
काही दिवसांनी त्या झाडाला फुले आली, तेव्हापर्यंत तो शेतकरी देखील स्वतःच्या अपार कष्टाने एक यशस्वी व्यावसायिक बनला होता.

तेथील लोकांनी त्याच्या यशाचे रहस्य त्याच्या घराबाहेर असलेल्या त्या हिरव्यागार झाडाला मानले. याप्रकारे हळूहळू लोकांनी या झाडाला समृद्धीशी जोडले आणि त्याचं नावं “मनी प्लांट” असे ठेवण्यात आले.
फेंगशुई नुसार, हे झाड आसपासच्या हवेला शुद्ध करतो, ऑक्सिजन देतो. या झाडामुळे रेडीएशनच प्रमाण कमी होते…

त्या शेतकऱ्याची कहाणी वाचून तुमच्या हे तर नक्कीच लक्षात आले असणार की, त्याच्या यशामागे ते झाड नाही तर त्या झाडाचा गुणधर्म होता, जो त्याने आत्मसात केला. यश हे कोणाच्याही कृपेने किंवा कुठल्याही गुड लक चार्मने मिळत नसतं, तर त्यासाठी मेहनत हाच एकमेव मार्ग असतो… बस आपल्या ध्येयापर्यंत पोहोचण्याची आपल्यात जिद्द हवी…

✒✒✒dj

18/11/2018

श्री स्वामी समर्थ

17/11/2018